Aa
Tin tức và sự kiện
Thứ Hai, 9/9/2024 00:00 (GMT+7)
Xem xét công nhận Tháp Bà Ponagar là di tích quốc gia đặc biệt
Tỉnh Khánh Hòa đề nghị công nhận Tháp Bà Ponagar là di tích quốc gia đặc biệt, phát huy tiềm năng giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững.

Ngày 8/9, ông Nguyễn Văn Nhuận - Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Khánh Hòa, cho biết đơn vị đã hoàn thành xây dựng hồ sơ và trình hồ sơ lên cấp có thẩm quyền xem xét công nhận Tháp Bà Ponagar Nha Trang là di tích quốc gia đặc biệt, qua đó tiếp tục phát huy tiềm năng giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững.

Tháp Bà Ponagar là quần thể khu đền tháp Chăm nằm trên đồi Cù Lao, nép mình bên dòng sông Cái Nha Trang, tọa lạc tại P. Vĩnh Phước, TP. Nha Trang. Di tích có niên đại xây dựng khoảng từ thế kỷ thứ 8 đến thế kỷ 13, là công trình tiêu biểu về nghệ thuật kiến trúc của dân tộc Chăm. Năm 1979, Tháp Bà Ponagar được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa quốc gia.

Bên cạnh giá trị của di sản văn hóa vật thể của quần thể di tích, còn có giá trị văn hóa phi vật thể đặc sắc thông qua Lễ hội Tháp Bà Ponagar diễn ra hàng năm. Đây là lễ hội truyền thống lớn và nổi tiếng nhất của khu vực Nam Trung Bộ - Tây Nguyên, là dịp để cộng đồng cùng trở về với cội nguồn truyền thống văn hóa, vun đắp những giá trị tinh thần trong hành trình đi tới tương lai. Năm 2012, Lễ hội Tháp Bà Ponagar cũng được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Tại hội thảo tham vấn ý kiến đối với xây dựng hồ sơ khoa học xin công nhận xếp hạng Tháp Bà Ponagar là di tích quốc gia đặc biệt, diễn ra cuối tháng 4/2024, PGS.TS Ngô Văn Doanh - nguyên Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, đánh giá Tháp Bà Ponagar là di tích “hiếm có" khi còn nhiều công trình kiến trúc mang những sắc thái khác nhau của vương quốc cổ Chăm Pa sau di sản thế giới Mỹ Sơn (tỉnh Quảng Nam), những công trình kiến trúc của Tháp Bà Ponagar đang và sẽ là những di sản lịch sử, văn hóa, nghệ thuật của nước ta. Đặc biệt, Tháp Bà là nơi duy nhất được người dân tôn thờ, sử dụng đến ngày nay trong tất cả các di tích đền, tháp Chămpa.

Theo GS.TS Lê Hồng Lý - Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam, việc bài trí và thực hành nghi lễ của người Chăm và Việt diễn ra đồng thời tại Tháp Bà Ponagar là minh chứng cho “sự cộng sinh tôn giáo”, trong Tháp Chính, bên cạnh tượng Linga-Yoni của người Chăm là tượng Mẫu của người Việt, tạo nên sự nổi trội, hấp dẫn của di tích.

Ngoài ra, các nhà khoa học cũng đánh giá cao những nét tiêu biểu như không gian cảnh quan đặc sắc, kiến trúc tương đối nguyên vẹn với 4 tòa tháp, khu vực Mandapa với 10 cột lớn phía trong và 12 cột nhỏ hình bát giác ở phía ngoài. Ở đây đang lưu giữ tượng nữ thần Ponagar bằng đá duy nhất ở Việt Nam, phù điêu hình lá đề “Shiva múa” ở tháp Đông Bắc,... là những yếu tố để di tích Tháp Bà Ponagar được đề nghị là di tích quốc gia đặc biệt đầu tiên tại Khánh Hòa.

Xem xét công nhận Tháp Bà Ponagar là di tích quốc gia đặc biệt - Ảnh 1.

Tháp Bà Ponagar (hay còn gọi là Tháp Bà) có tổng diện tích là 57.000 m2, kéo dài theo hướng Đông - Tây, nằm trên đồi Cù Lao bên dòng sông Cái Nha Trang. Từ trên đỉnh đồi có thể nhìn ra xung quanh thành phố.

Xem xét công nhận Tháp Bà Ponagar là di tích quốc gia đặc biệt - Ảnh 2.

Tháp Bà Ponagar là một quần thể kiến trúc lớn, được phân bố trên 3 mặt bằng gồm: Tháp cổng, Mandapa và khu đền tháp. Qua biến động của nghìn năm lịch sử, hiện còn 5 công trình kiến trúc ở hai mặt bằng là Mandapa (tiền đình) và khu đền tháp ở phía trên.

Xem xét công nhận Tháp Bà Ponagar là di tích quốc gia đặc biệt - Ảnh 3.

Khu đền tháp phía trên được xây dựng theo kiểu Chăm ở vị trí cao nhất của đồi Cù Lao, gồm 4 công trình hoàn toàn bằng gạch. Đặc biệt, lòng tháp rỗng tới đỉnh, cửa tháp quay về phía Đông, mặt ngoài thân tháp có nhiều gờ, trụ.

Xem xét công nhận Tháp Bà Ponagar là di tích quốc gia đặc biệt - Ảnh 4.

Trong đó, có Tháp Chính (hay còn gọi là kalan A - Tháp Bà – Tháp Ponagar – Dinh Bà); Tháp Nam (kalan B – Dinh Ông); Tháp Đông Nam (kalan C – Dinh Cố). Hàng thứ hai, chỉ còn một ngôi tháp duy nhất ở phía sau là Tháp Tây Bắc (kalan F – Dinh Cô Cậu).

Xem xét công nhận Tháp Bà Ponagar là di tích quốc gia đặc biệt - Ảnh 5.

Phía dưới là khu Mandapa (tiền đình), có 4 hàng cột lớn xây bằng gạch nung, bao gồm 10 cột lớn phía trong và 12 cột nhỏ hình bát giác ở phía ngoài. Vị trí này là khu chờ trước khi lên khu tháp làm lễ trong các dịp quan trọng của người Chăm thời đó.

Di tích Tháp Bà Ponagar mỗi ngày thu hút hàng nghìn khách tham quan và những người hành hương, các tín đồ. Đặc biệt hàng năm vào dịp Lễ hội chính của di tích diễn ra từ ngày 20 – 23/3 âm lịch, hàng vạn người khắp các tỉnh thành hành hương tới dự lễ. Ngoài ra, còn có các ngày giá vào các ngày 8, 18, 28 âm lịch hàng tháng. Lễ thay y một năm 3 lần vào lúc 12 giờ ngày 20/3 âm lịch, 12 giờ ngày 12/7 âm lịch và 12 giờ ngày 20 tháng Chạp.

Xem xét công nhận Tháp Bà Ponagar là di tích quốc gia đặc biệt - Ảnh 7.

Tại khu di tích này có các hoạt động trưng bày hình ảnh, hiện vật và các hoạt động bổ trợ như hoạt động văn hóa, văn nghệ Chăm, trưng bày một số sản phẩm nghệ thuật truyền thống. Thống kê năm 2023, di tích đón hơn 1,3 triệu lượt khách.

Xem xét công nhận Tháp Bà Ponagar là di tích quốc gia đặc biệt - Ảnh 8.

Tượng nữ thần - thánh Mẫu Thiên y Ana tại Tháp Chính. Theo ghi chép, pho tượng nữ thần được Vua Jaya Indravarman I cho dựng vào năm 965, đến nay đã hơn nghìn năm tuổi, là một trong những pho tượng Champa được thờ phụng lâu dài nhất.

Xem xét công nhận Tháp Bà Ponagar là di tích quốc gia đặc biệt - Ảnh 9.

Ở mặt trước phía Đông phần cửa ra vào Tháp Chính có một lá nhĩ bằng đá, bên trong thể hiện một vị thần nhảy múa và hai nhạc công phụ họa ở hai bên chân. Phù điêu có niên đại thế kỷ XI và là một trong những tấm phù điêu đẹp nhất của văn hóa Chămpa còn được lưu giữ ở Việt Nam.

Xem xét công nhận Tháp Bà Ponagar là di tích quốc gia đặc biệt - Ảnh 10.

Theo ngành chức năng, Tháp Bà Ponagar có giá trị to lớn cả về mặt lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật điêu khắc, văn hóa, lễ hội truyền thống… và cần được bảo tồn, tôn tạo và phát huy một cách tích cực hơn nữa khu di tích này.

Đức Thảo
Cùng chuyên mục
Khai mạc Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026
Tối 21/11, tại Thành phố Hồ Chí Minh đã diễn ra Lễ khai mạc Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026. Đại hội vinh dự đón nhận lẵng hoa chúc mừng của đồng chí Lê Minh Hưng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ.
"Hải Phòng - Cửa ngõ điện ảnh": Kết nối nguồn lực, mở rộng cơ hội phát triển
Ngày 21/11, tại Hải Phòng, Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) phối hợp với UBND thành phố Hải Phòng tổ chức buổi họp báo Khai mạc Diễn đàn điện ảnh "Hải Phòng – Cửa ngõ điện ảnh" (Hai Phong Film Port).
Quốc hội sẽ xem xét, thông qua Luật Phát triển công nghiệp văn hóa tại Kỳ họp thứ 3
Chiều 21.11, tại Phiên bế mạc Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI.
Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và Phu nhân Tổng thống Azerbaijan thưởng trà, nghe ca trù tại phố cổ Hà Nội
Sáng 21/11, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Cộng hòa Azerbaijan Ilham Aliyev và Phu nhân, Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, bà Ngô Phương Ly đã có cuộc gặp gỡ thân tình với Phó Tổng thống thứ nhất Azerbaijan, Phu nhân Tổng thống Mehriban Aliyeva tại ngôi nhà di sản số 87 Mã Mây, Hà Nội.
Thúc đẩy liên kết vùng và khai thác hiệu quả không gian phát triển mới của quốc gia
Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 358/NQ-CP về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới.
Theo dõi MCST trên: Tín nhiệm mạng

Ban Biên tập

Trưởng Ban Biên tập: Bà Nguyễn Thị Hoàng Lan
Cục trưởng Cục Thông tin điện tử và Chuyển đổi số.

Địa chỉ

Số 20, Ngõ 2, Phố Hoa Lư, Phường Hai Bà Trưng, TP. Hà Nội
VPĐD: Số 170 Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh
Điện thoại: 0243.9745845

Liên hệ

Đường dây nóng: 0901.22.33.66
Email: banbientap@bvhttdl.gov.vn
Ghi rõ nguồn "Cổng Thông tin điện tử Bộ VHTTDL", "www.bvhttdl.gov.vn" hoặc "www.mocst.gov.vn" khi phát hành lại thông tin từ website này.
EMC Đã kết nối EMC
↑