Nâng cao nhận thức, phát huy vai trò của hương ước, quy ước trong đời sống

Hương ước, quy ước là thiết chế tự quản quan trọng của cộng đồng dân cư, phản ánh ý chí, nguyện vọng và sự thống nhất của Nhân dân trong việc điều chỉnh các mối quan hệ xã hội ở cơ sở. Thông qua hương ước, quy ước, các chuẩn mực ứng xử, nếp sống văn hóa, trách nhiệm giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ môi trường, phát huy giá trị văn hóa truyền thống được cụ thể hóa phù hợp với đặc điểm của từng cộng đồng dân cư, góp phần thực hiện dân chủ ở cơ sở.

Kế hoạch năm 2026 của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long xác định rõ mục tiêu tăng cường tuyên truyền, phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước; nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và Nhân dân về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của hương ước, quy ước trong quản lý xã hội, xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.

Thông qua việc triển khai hiệu quả Nghị định số 61/2023/NĐ-CP, hương ước, quy ước tiếp tục được khẳng định là công cụ hỗ trợ tích cực cho công tác quản lý nhà nước, đồng thời phát huy tinh thần tự giác, tự quản của Nhân dân trong việc giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ tài nguyên, môi trường, xây dựng nếp sống văn minh, lành mạnh trong cộng đồng dân cư.

Triển khai đồng bộ các nhiệm vụ quản lý, bảo đảm xây dựng và thực hiện đúng quy định

Trên cơ sở yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước, Kế hoạch năm 2026 đề ra nhiều nhiệm vụ trọng tâm, được triển khai đồng bộ từ cấp tỉnh đến cơ sở. Trong đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực này; xây dựng, ban hành các văn bản hướng dẫn triển khai; tham mưu xây dựng Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh về hỗ trợ kinh phí xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước từ nguồn ngân sách địa phương theo quy định.

Cùng với đó, công tác rà soát, bổ sung, sửa đổi và xây dựng mới hương ước, quy ước được triển khai thường xuyên, bảo đảm 100% ấp, khóm, khu dân cư trên địa bàn tỉnh thực hiện đúng nguyên tắc, nội dung và hình thức theo quy định của pháp luật. Việc xây dựng hương ước, quy ước phải bảo đảm tính tự nguyện, dân chủ, có sự tham gia, thống nhất của cộng đồng dân cư, phản ánh đúng đặc điểm kinh tế, văn hóa, xã hội, phong tục, tập quán và truyền thống văn hóa của từng địa phương, đồng thời không trái với quy định của pháp luật, không xâm phạm quyền con người, quyền công dân.

Sau khi được cấp có thẩm quyền công nhận, hương ước, quy ước được công khai, thông tin, phổ biến rộng rãi để Nhân dân biết, thực hiện và giám sát. Các cơ quan, đơn vị, địa phương tăng cường phối hợp trong quá trình triển khai, kịp thời tiếp nhận, xử lý kiến nghị, phản ánh, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thực hiện.

Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tập huấn, kiểm tra

Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước được xác định là nhiệm vụ thường xuyên trong năm 2026, gắn với Phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa". Nội dung tuyên truyền tập trung vào Nghị định số 61/2023/NĐ-CP của Chính phủ và các quy định liên quan đến thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội, sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo.

Hình thức tuyên truyền được triển khai đa dạng, linh hoạt thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, cổng và trang thông tin điện tử của các cơ quan, đơn vị, địa phương; hệ thống phát thanh cơ sở; hội nghị, tọa đàm, sinh hoạt cộng đồng; hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao và cổ động trực quan tại khu dân cư, bảo đảm nội dung dễ hiểu, phù hợp với nhiều đối tượng.

Song song với công tác tuyên truyền, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long tổ chức các lớp tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa ở cơ sở, trưởng ấp, khóm, khu và lực lượng nòng cốt trong cộng đồng dân cư. Thông qua tập huấn, các địa phương được hướng dẫn cụ thể về quy trình, nguyên tắc xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước, đồng thời trao đổi kinh nghiệm, giải pháp tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai.

Công tác kiểm tra, giám sát cũng được tăng cường nhằm bảo đảm việc xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước đúng quy định, thực chất, hiệu quả. Qua kiểm tra, kịp thời hướng dẫn sửa đổi, bổ sung những nội dung chưa phù hợp; xử lý hoặc kiến nghị xử lý các trường hợp vi phạm theo thẩm quyền, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Việc triển khai đồng bộ Kế hoạch quản lý về xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước năm 2026 trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long không chỉ góp phần phát huy vai trò tự quản của cộng đồng dân cư, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, mà còn tạo nền tảng quan trọng cho việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, ổn định xã hội và phát triển kinh tế – xã hội bền vững, phù hợp với định hướng chung của ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong giai đoạn mới./.