Phát biểu khai mạc Hội thảo, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Ninh Bình Trần Song Tùng nhấn mạnh, Quần thể Tam Chúc - Vân Long là một không gian di sản đặc biệt, nơi thiên nhiên, cảnh quan và văn hóa, tâm linh hòa quyện hài hòa, tiêu biểu cho vùng karst nhiệt đới ở rìa phía Nam đồng bằng sông Hồng. Với hệ thống núi đá vôi, thung lũng karst, đất ngập nước và mặt nước liên thông, khu vực này vẫn bảo tồn được tính toàn vẹn cao của các quá trình hình thành và kiến tạo địa chất, địa mạo, hệ sinh thái và thủy văn, tạo nên một cảnh quan độc đáo, giàu giá trị khoa học và thẩm mỹ.

Đặc biệt, khu vực Tam Chúc, Vân Long là nơi sinh sống của quần thể Voọc mông trắng, loài linh trưởng đặc hữu của Việt Nam, được xếp vào nhóm 25 loài linh trưởng có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất trên phạm vi toàn cầu. Tuy nhiên, trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội, các hoạt động khai thác đá vôi, sản xuất xi măng và phát triển hạ tầng trong khu vực và vùng lân cận đã và đang tạo ra những sức ép nhất định, làm thu hẹp và chia cắt sinh cảnh sống tự nhiên của loài, ảnh hưởng đến tính liên tục của hành lang sinh thái và khả năng duy trì quần thể ổn định lâu dài.

Chính vì vậy, việc nhận diện đầy đủ các tác động này, đồng thời tăng cường các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt sinh cảnh, kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác khoáng sản và từng bước phục hồi, kết nối các không gian sinh thái là yêu cầu cấp thiết. Công tác bảo tồn Voọc mông trắng không chỉ mang ý nghĩa bảo vệ một loài nguy cấp toàn cầu, mà còn là thước đo quan trọng phản ánh tính toàn vẹn sinh thái, hiệu quả quản lý và cam kết phát triển bền vững của khu vực karst ngập nước Tam Chúc, Vân Long theo các tiêu chuẩn và khuyến nghị của UNESCO.

Qua đó, Hội thảo được tổ chức với mục tiêu tạo lập một diễn đàn khoa học và liên ngành nhằm rà soát, đánh giá toàn diện các kết quả nghiên cứu, tư liệu và dữ liệu khoa học hiện có liên quan đến Quần thể Tam Chúc - Vân Long. Trên cơ sở đó, hướng tới việc làm rõ cơ sở khoa học và thực tiễn cho quá trình xác lập Giá trị nổi bật toàn cầu, từng bước thống nhất về các tiêu chí dự kiến (tiêu chí số 5, số 9, số 10 theo Hướng dẫn thực hiện Công ước Di sản Thế giới năm 1972 của UNESCO. Đồng thời, thảo luận về phạm vi, quy mô và ranh giới khu vực đề cử và vùng đệm, đồng thời xác định định hướng hình thành "hành lang xanh" kết nối Tam Chúc, Vân Long như một không gian sinh thái, văn hóa liên hoàn, bảo đảm tính toàn vẹn, tính xác thực và khả năng quản lý hiệu quả của di sản trong dài hạn.

Thông qua Hội thảo, Ban chỉ đạo xây dựng hồ sơ di sản trân trọng tiếp thu đầy đủ, nghiêm túc đối với toàn bộ các ý kiến đóng góp, khuyến nghị khoa học tại Hội thảo. Đây là cơ sở quan trọng để tỉnh tiếp tục hoàn thiện Báo cáo đưa Quần thể Tam Chúc - Vân Long vào Danh sách dự kiến, tiến tới xây dựng Hồ sơ đề cử Di sản thế giới theo đúng quy trình, tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế và yêu cầu nghiêm ngặt của UNESCO. Tỉnh Ninh Bình xác định rõ quan điểm xuyên suốt là bảo đảm sự hài hòa giữa bảo tồn và phát huy giá trị di sản, bảo vệ môi trường, gìn giữ đa dạng sinh học với phát triển kinh tế - xã hội bền vững, coi di sản là nguồn lực quan trọng, lâu dài cho sự phát triển của địa phương.

"Việc nghiên cứu, đề cử Di sản thế giới đối với Quần thể Tam Chúc - Vân Long không chỉ là một nhiệm vụ chuyên môn, mà còn là một nội dung chiến lược, thể hiện tầm nhìn phát triển dài hạn của tỉnh Ninh Bình trong quá trình xây dựng đô thị di sản, kinh tế di sản và công nghiệp văn hóa, hướng tới mục tiêu đưa Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030. Tỉnh Ninh Bình cam kết huy động cao nhất sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận của cộng đồng, doanh nghiệp và sự đồng hành, giúp đỡ của các tổ chức, chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước để thực hiện thành công mục tiêu này" – ông Trần Song Tùng nói.

Tại Hội thảo, các đại biểu, chuyên gia, nhà nghiên cứu đã tập trung đánh giá toàn diện các kết quả nghiên cứu, tư liệu và dữ liệu khoa học hiện có liên quan đến Quần thể Tam Chúc - Vân Long và trao đổi về các vấn đề quản lý, bảo tồn và phát triển bền vững, đặc biệt là mối quan hệ hài hòa giữa bảo tồn nghiêm ngặt các giá trị thiên nhiên với phát triển kinh tế - xã hội, du lịch và sinh kế của cộng đồng địa phương.

Những ý kiến đóng góp, phản biện và khuyến nghị từ các chuyên gia, nhà khoa học sẽ giúp hoàn thiện luận chứng về giá trị nổi bật toàn cầu, làm rõ ranh giới, tính toàn vẹn, tính xác thực và hiệu quả của cơ chế quản lý di sản, phù hợp với các yêu cầu và tiêu chuẩn khắt khe của UNESCO, đồng thời, tiếp tục khẳng định cam kết mạnh mẽ của Ninh Bình trong việc bảo tồn di sản gắn với phát triển bền vững../.