Đoàn thể thao người khuyết tật Việt Nam tham dự ASEAN Para Games 13 với 185 thành viên, trong đó có 141 vận động viên, gồm hai vận động viên dẫn đường, 27 huấn luyện viên và 17 cán bộ đoàn. Các vận động viên tranh tài ở 11 môn thể thao gồm điền kinh, bơi, cử tạ, cầu lông, bóng bàn, cờ vua, judo, boccia, bắn cung, quần vợt và đấu kiếm.

Công tác chuẩn bị cho ASEAN Para Games 13 được triển khai trên nền tảng đánh giá lại toàn diện năng lực thực tế của vận động viên Việt Nam trong tương quan khu vực.

Theo quy định của Ủy ban Paralympic Việt Nam và từ thực tiễn thi đấu khu vực, công tác tuyển chọn lực lượng lần này được tiến hành chặt chẽ. Không phải mọi vận động viên giành huy chương trong nước đều đáp ứng yêu cầu tham dự Đại hội. Những hạng thương tật có khoảng cách lớn so với trình độ khu vực được cân nhắc kỹ, trong khi các hạng thương tật có khả năng cạnh tranh được ưu tiên.

Tổng Thư ký Ủy ban Paralympic Việt Nam Trần Đức Thọ cho biết: "Có những hạng thương tật nếu so với khu vực và châu lục, vận động viên của chúng ta còn khoảng cách khá xa.

Ngược lại, ở các hạng thương tật nặng hơn, vận động viên Việt Nam thể hiện rõ tiềm lực, ý chí và khả năng tranh chấp huy chương. Vì vậy, không thể lấy tiêu chí huy chương trong nước để quyết định tham dự Đại hội".

Từ đánh giá đó, đoàn thể thao người khuyết tật Việt Nam dự Đại hội lần này tập trung vào các môn: điền kinh, bơi, cử tạ và cờ vua vốn luôn duy trì được năng lực cạnh tranh ở các kỳ đại hội trước. Song song với lực lượng chủ lực, một số vận động viên trẻ được đưa vào danh sách nhằm tích lũy kinh nghiệm thi đấu quốc tế, chuẩn bị cho giai đoạn sau năm 2026.

Ở môn điền kinh, huấn luyện viên Đặng Văn Phúc cho biết, đội tuyển đã hoàn thiện danh sách và duy trì cường độ tập luyện cao với các buổi tập sáng chiều kết hợp thể lực và kỹ thuật. Thành tích của nhiều vận động viên có sự tiến bộ rõ rệt.

Tuy nhiên, những thay đổi về nội dung thi đấu lại tạo ra áp lực không nhỏ, khi một số nội dung thế mạnh bị ghép hạng hoặc không được tính huy chương. Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới mục tiêu chuyên môn và tâm lý thi đấu. Trước thực tế đó, Ban huấn luyện tập trung làm công tác tư tưởng, giúp vận động viên giữ vững tinh thần trách nhiệm, thi đấu đúng khả năng.

Trong đội hình điền kinh, vận động viên ném lao Cao Ngọc Hùng là một trường hợp tiêu biểu cho hành trình vượt khó. Anh gặp nhiều hạn chế về sân bãi, dụng cụ tập luyện đạt chuẩn, đồng thời thiếu cơ hội cọ xát quốc tế suốt hơn một năm. Trước sự vươn lên mạnh mẽ của các đối thủ mạnh như Indonesia và Thái Lan, Hùng vẫn kiên trì hoàn thiện kỹ thuật, duy trì phong độ với mục tiêu thi đấu vì màu cờ sắc áo và giữ vị trí trong nhóm tranh chấp huy chương.

Đội tuyển bơi người khuyết tật Việt Nam tham dự ASEAN Para Games 13 với lực lượng ít hơn các kỳ trước, do nhiều nội dung thế mạnh bị cắt giảm. Huấn luyện viên Nguyễn Đăng Viễn cho biết: Thách thức đến từ sự thay đổi nhanh về mặt lực lượng trong khu vực. Tuổi trung bình của đội tuyển hiện nay khá cao, trong khi các nước bạn đã trẻ hóa rất mạnh. Điều đó tạo ra sức ép lớn về cường độ và nhịp độ thi đấu. Trong điều kiện đó, Ban huấn luyện tập trung duy trì thể lực, ổn định tâm lý và đặt mục tiêu phấn đấu giành khoảng 15 Huy chương Vàng, coi đây là thước đo cho hiệu quả chuẩn bị trong bối cảnh nhiều biến động.

Trong bức tranh chung còn nhiều khó khăn, cờ vua là điểm sáng về công tác chuẩn bị. Huấn luyện viên Bùi Quang Vũ cho biết, đội tuyển khu vực phía bắc được tập huấn bài bản, tham dự liên tiếp các giải đấu quốc tế quan trọng như giải IPCA tại Ấn Độ, giải vô địch đồng đội thế giới tại Kazakhstan và giải vô địch châu Á tại Philippines và giành được một số Huy chương vàng. Những chuyến thi đấu này giúp vận động viên nâng cao bản lĩnh và tích lũy kinh nghiệm trước sự cạnh tranh khốc liệt từ vận động viên các quốc gia như Indonesia, Philippines và Thái Lan.

Tuy nhiên, ông Vũ cũng thẳng thắn chỉ ra thực trạng nhiều vận động viên cờ vua người khuyết tật ở các địa phương khác phải tự tập luyện, vừa mưu sinh vừa duy trì phong độ, do chưa có quyết định tập huấn tập trung. Sự thiếu đồng đều về điều kiện tập luyện đặt ra yêu cầu sớm hoàn thiện cơ chế để bảo đảm hiệu quả chuẩn bị lâu dài.

Trong khi đó, ở môn cử tạ, vận động viên Lê Văn Công tiếp tục là biểu tượng của ý chí không khuất phục. Anh chia sẻ rằng, việc thiếu quyết định tập trung đầu năm khiến đội gặp nhiều khó khăn, bản thân anh còn tái phát chấn thương. Dù vậy, với kinh nghiệm thi đấu đỉnh cao, Lê Văn Công vẫn giữ tinh thần quyết tâm, hướng tới mục tiêu cạnh tranh huy chương và truyền cảm hứng cho lớp vận động viên trẻ.

Thực tiễn chuẩn bị cho ASEAN Para Games 13 cho thấy, thể thao người khuyết tật vẫn rất cần sự quan tâm sâu sát và đầu tư bài bản hơn. Đầu tư cho lĩnh vực này không chỉ hướng tới thành tích, mà mang ý nghĩa nhân văn rõ nét, tạo điều kiện để người khuyết tật rèn luyện sức khỏe, khẳng định năng lực và tham gia tích cực vào đời sống xã hội. Việc tăng cường nguồn lực cho đào tạo, tập huấn và thi đấu sẽ giúp thu hẹp khoảng cách điều kiện giữa các địa phương, tạo nền tảng phát triển ổn định và lâu dài. Đây cũng là cách thiết thực để thể thao thật sự góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, thúc đẩy sự tham gia của người khuyết tật trong xã hội.

Theo lịch, ASEAN Para Games 13 sẽ tổ chức tại Nakhon Ratchasima (Thái Lan), bắt đầu thi đấu từ ngày 15/1 đến 26/1 (ngày 20/1 chính thức khai mạc). Đến thời điểm hiện tại, công tác chuẩn bị về lực lượng, trang thiết bị và kế hoạch di chuyển của đoàn thể thao người khuyết tật Việt Nam đã hoàn tất. Đại hội này sẽ là dịp để kiểm chứng hiệu quả cách tiếp cận mới trong tuyển chọn và tổ chức lực lượng, đồng thời cung cấp những dữ liệu thực tiễn quan trọng cho việc điều chỉnh định hướng phát triển trong giai đoạn tiếp theo.