Nhiệm kỳ 2021-2026, diễn biến thế giới và khu vực có nhiều khó khăn, thách thức đan xen. Trên bình diện quốc tế, hoà bình, hợp tác, hội nhập phát triển vẫn là xu thế lớn, nhưng gặp nhiều thách thức; cạnh tranh chiến lược của các nước lớn ngày càng gay gắt, xu hướng khu vực hóa, phân mảnh kinh tế, cạnh tranh công nghệ gia tăng, thách thức từ đại dịch COVID-19, ảnh hưởng của xung đột Nga - Ukraina, thiên tai, biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, khó lường, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng...

Trong bối cảnh đó, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sáng suốt, sâu sát và kịp thời của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Bộ VHTTDL đã bám sát và triển khai đồng bộ, có hiệu quả các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2021-2026, Kết luận của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị văn hoá toàn quốc năm 2021, chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm; Nghị quyết tại các phiên họp thường kỳ của Chính phủ; với tinh thần "3 Quyết tâm, 4 Chủ động, 5 Hiệu quả"; tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035 với rất nhiều chính sách mới, khơi thông nguồn lực, kiến tạo cho văn hóa, thể thao và du lịch phát triển nhanh và bền vững.

"Đường lớn đã mở, đi tới tương lai", Ngành văn hóa, thể thao và du lịch cả nước đã đoàn kết, năng động, sáng tạo, hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra. Bộ VHTTDL đã chủ động triển khai các văn bản chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ đẩy mạnh xây dựng môi trường văn hóa với mục tiêu sẽ tạo ra diện mạo mới cho đời sống văn hóa cơ sở, kiến tạo các quan hệ hợp tác lành mạnh, phát huy năng lực sáng tạo và nâng cao mức hưởng thụ văn hóa của người dân... trong nhiệm kỳ Chính phủ 2021-2026, Bộ VHTTDL đạt được nhiều kết quả quan trọng, nổi bật, là điểm sáng của nền kinh tế.

THỂ CHẾ - DẤU ẤN ĐỘT PHÁ

Thời gian qua, thành tựu lớn nhất của Ngành là định vị vị thế, giá trị cốt lõi của Ngành trong tương quan chung đã được xác lập tại các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, nhất là Nghị quyết Đại hội XIII. Ngành đã nỗ lực bứt phá, vượt qua tư duy nhiệm kỳ, kiến tạo phát triển, đột phá trong xây dựng thể chế, chính sách với số lượng văn bản quy phạm pháp luật xây dựng lớn nhất trong một nhiệm kỳ từ trước đến nay, tạo nguồn lực, động lực cho sự phát triển bền vững từ Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2030.

Bộ VHTTDL xác định việc thể chế hóa các Nghị quyết của Đảng, xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm, ưu tiên hàng đầu nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước.

Trong nhiệm kỳ 2021- 2026, Bộ VHTTDL đã chủ trì xây dựng, ban hành và trình cấp có thẩm quyền ban hành tổng cộng gần 130 văn bản quy phạm pháp luật. Đến nay, hệ thống pháp luật trong các lĩnh vực Bộ quản lý đã cơ bản hoàn chỉnh với hơn 430 văn bản. Trong đó có nhiều văn bản mới, chính sách mới, mang tính đặc thù lần đầu tiên được ban hành đã góp phần kiến thiết khung khổ pháp lý tạo cơ chế, chính sách – nguồn lực phát triển của Ngành.

Nổi bật là nhiệm vụ tham mưu xây dựng dự thảo "Nghị quyết về một số giải pháp chấn hưng và phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới" báo cáo Đảng ủy Chính phủ trình Bộ Chính trị thể hiện sự đổi mới tư duy của Đảng về phát triển văn hóa, con người Việt Nam, hướng đến hai mục tiêu 100 năm, hình thành nền văn hóa xứng tầm một quốc gia phát triển, định hướng xã hội chủ nghĩa, đóng góp xứng đáng vào dòng chảy văn minh nhân loại.

Chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035 được Quốc hội thông qua, sau nhiều năm đứt đoạn, với 09 nhóm mục tiêu, 10 nội dung thành phần và 180 hoạt động chi tiết tạo động lực mạnh mẽ để phát triển văn hóa trong thời gian tới.

Bộ VHTTDL đã trình Quốc hội 5 dự án luật lớn, có tác động sâu rộng đến đời sống xã hội gồm: Luật Điện ảnh (sửa đổi), năm 2022; Luật Phòng, chống bạo lực gia đình (sửa đổi) năm 2022; Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) năm 2024; Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quảng cáo, năm 2025; Luật Báo chí (sửa đổi), năm 2025. Hiện, Bộ cũng đang phối hợp với các cơ quan để hoàn thiện dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Hằng năm, Bộ đều tổ chức kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật- một khâu quan trọng để sửa đổi, bổ sung và ban hành mới, nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc cho tổ chức, cá nhân, đồng thời phục vụ chủ trương của Đảng về sắp xếp, tinh gọn bộ máy nhà nước.

Trong cả nhiệm kỳ, Bộ VHTTDL đã rà soát trên 2.400 văn bản. Đặc biệt, Bộ VHTTDL thường xuyên tổ chức các cuộc họp chuyên đề xây dựng pháp luật. Đây là nỗ lực lớn nhằm nâng cao chất lượng thể chế, tạo hành lang pháp lý đồng bộ và hiệu quả cho các lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch.

VĂN HÓA - NỀN TẢNG TINH THẦN ĐƯỢC CHĂM LO TOÀN DIỆN

Trong 5 năm qua, các chính sách về xây dựng môi trường văn hóa đã được thúc đẩy mạnh mẽ, tạo chuyển biến từ nhận thức đến hành động. Các giá trị văn hóa truyền thống, di sản dân tộc tiếp tục được bảo tồn và phát huy; hoạt động nghệ thuật, mỹ thuật, nhiếp ảnh, triển lãm được tổ chức liên tục, quy mô, tạo không khí sáng tạo sôi động trong đời sống xã hội.

Đặc biệt, Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021 do Bộ tham mưu tổ chức đã trở thành dấu mốc quan trọng, một sự kiện mang tính định hướng chiến lược, đánh dấu bước chuyển trong tư duy phát triển văn hóa, khẳng định vị trí trụ cột của văn hóa trong sự phát triển đất nước. Từ sau Hội nghị, nhiều chương trình, đề án, chính sách được triển khai theo hướng bài bản, dài hạn và đi vào chiều sâu.

Cùng với đó, các hoạt động văn hoá, nghệ thuật cùng các loại hình và sản phẩm văn hoá phát triển đa dạng, đáp ứng nhu cầu mới của đời sống xã hội, góp phần nâng cao mức hưởng thụ văn hóa tinh thần của người dân, đồng thời phục vụ hiệu quả mục tiêu bảo đảm an ninh chính trị và phát triển kinh tế- xã hội. Hoạt động văn hóa, nghệ thuật được tổ chức theo hướng linh hoạt, thiết thực, lấy cơ sở và người dân làm trung tâm.

Công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa đạt nhiều kết quả quan trọng. Nhiều giá trị văn hoá truyền thống được kế thừa, bảo tồn và khai thác hiệu quả, tạo ra các sản phẩm văn hóa – du lịch hấp dẫn, thúc đẩy phát triển du lịch, tạo việc làm cho cộng đồng và góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương.

Nỗ lực xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh được kiên trì thực hiện, tạo nền tảng để xây dựng con người Việt Nam với tinh thần "tự tin, tự chủ, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc". Công tác xây dựng văn hóa trong gia đình, cộng đồng, cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp được ưu tiên. Quản lý và tổ chức lễ hội có chuyển biến tích cực, ý thức thực hiện nếp sống văn minh của người dân được nâng cao. Phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá" ngày càng đi vào thực chất. Nhiều giá trị văn hóa tiêu biểu của đồng bào dân tộc thiểu số được gìn giữ và phát huy. Công tác phòng, chống bạo lực gia đình được đẩy mạnh, góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc, bền vững.

Công nghiệp văn hóa có bước phát triển mới, với sự bùng nổ của hai ngành điện ảnh và nghệ thuật biểu diễn, năng lực cạnh tranh và hội nhập của thị trường văn hóa được cải thiện. Các sản phẩm văn hóa có tiềm năng được tập trung xây dựng, phát triển; doanh nghiệp tham gia thực chất hơn, qua đó quảng bá văn hóa Việt Nam và khẳng định thương hiệu, vị thế quốc gia.

Văn hóa đối ngoại góp phần mạnh mẽ nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế. Văn hóa Việt Nam tiếp tục tỏa sáng trên trường quốc tế, trở thành nhịp cầu kết nối bạn bè năm châu hiểu hơn về Việt Nam, góp phần giới thiệu, thể hiện "sức mạnh mềm" của quốc gia trên trường quốc tế.

Đặc biệt, năm 2025, Hội đồng chấp hành UNESCO đã nhất trí thông qua sáng kiến của Việt Nam đề nghị Liên hợp quốc xem xét công bố "Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững". Cho thấy đóng góp tích cực của Việt Nam vào dòng chảy văn minh nhân loại.

LAN TỎA THỂ THAO PHONG TRÀO, THỂ THAO THÀNH TÍCH CAO GHI DẤU ẤN

Cuộc vận động "Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại" được đẩy mạnh ở tất cả các đối tượng. Phong trào thể dục thể thao quần chúng phát triển sâu rộng, các hình thức tập luyện ngày càng đa dạng; nhiều loại hình thể thao giải trí mới được hình thành. Thể thao người khuyết tật tiếp tục được quan tâm và đạt nhiều thành tích cao tại các đấu trường quốc tế. Tỷ lệ người dân tập luyện thể dục thể thao thường xuyên tăng qua từng năm, ước đạt 37,5% vào năm 2024.

Thể thao thành tích cao có nhiều chuyển biến tích cực. Thành tích ở một số môn thể thao Olympic được nâng lên rõ rệt; các môn thể thao trọng điểm tiếp tục ghi dấu ấn tại các đại hội, giải đấu khu vực, châu lục và thế giới.

Thể thao Việt Nam liên tục xếp hạng trong 3 quốc gia dẫn đầu tại các kỳ SEA Games, trong đó, có 2 lần liên tiếp đứng đầu bảng tổng sắp huy chương. Một số vận động viên ở các môn thể thao Olympic như: Bắn súng, Thể dục dụng cụ, Bơi lội, Cử tạ, Cầu lông... đạt trình độ hàng đầu châu Á và thế giới. Đặc biệt, trong giai đoạn này, Bóng đá Việt Nam tiếp tục có nhiều khởi sắc…

DU LỊCH PHỤC HỒI MẠNH MẼ, KHẲNG ĐỊNH VỊ THỂ

VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH QUỐC GIA

Ngành du lịch tăng trưởng ấn tượng, tiếp tục là điểm sáng trong phát triển kinh tế – xã hội. Lượng khách quốc tế phục hồi mạnh sau đại dịch COVID-19. Khả năng cao ngành sẽ hoàn thành mục tiêu đến năm 2025 đón 22–23 triệu lượt khách quốc tế; khách nội địa đạt 120–130 triệu lượt; tổng thu từ khách du lịch khoảng 980–1.050 nghìn tỷ đồng.

Du lịch tập trung đổi mới phương thức xúc tiến, quảng bá theo hướng trọng tâm, trọng điểm; kết hợp hiệu quả nguồn lực ngân sách với nguồn lực doanh nghiệp, nâng cao chất lượng hoạt động xúc tiến quảng bá. Năng lực cạnh tranh du lịch của Việt Nam trong khu vực được cải thiện rõ rệt. Việt Nam tiếp tục được vinh danh tại Giải thưởng Du lịch Thế giới (World Travel Awards) ở các hạng mục: Điểm đến hàng đầu châu Á, Điểm đến di sản hàng đầu châu Á và Điểm đến thiên nhiên hàng đầu châu Á.

BÁO CHÍ "ĐI TRƯỚC MỞ ĐƯỜNG, ĐI CÙNG THỰC HIỆN VÀ ĐI SAU TỔNG KẾT"

Báo chí và xuất bản thực hiện tốt vai trò là diễn đàn, tiếng nói của nhân dân; tiên phong trong "đi trước mở đường, đi cùng thực hiện và đi sau tổng kết". Báo chí góp phần quan trọng thúc đẩy dân chủ hóa đời sống xã hội, phát hiện và lan tỏa các mô hình hay, điển hình tiên tiến; đồng thời tích cực tuyên truyền các giải pháp phát triển kinh tế – xã hội của Đảng và Nhà nước, củng cố niềm tin của nhân dân, khơi dậy lòng yêu nước, truyền thống lịch sử – văn hóa dân tộc. Báo chí cũng đóng vai trò quan trọng trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; phản bác các quan điểm sai trái, chống "diễn biến hòa bình".

Hoạt động phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử cơ bản được hoàn thiện hành lang pháp lý phù hợp với thực tiễn. Cách tiếp cận trong xây dựng thể chế có sự thay đổi, trong đó chú trọng đúc kết kinh nghiệm từ thực tiễn nhằm nâng cao tính khả thi, tránh tình trạng thể chế xa rời thực tế.

Các nhà xuất bản thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích, phù hợp với chức năng và nhiệm vụ của cơ quan chủ quản; đáp ứng yêu cầu phục vụ nhiệm vụ chính trị của ngành và địa phương. Chất lượng xuất bản phẩm có nhiều chuyển biến tích cực.

Những kết quả trên, khẳng định tinh thần tập thể lãnh đạo, công chức, viên chức và người lao động toàn Ngành đã nỗ lực để "Văn hóa là nền tảng - Thông tin là mạch dẫn - Thể thao là sức mạnh - Du lịch là nhịp cầu kết nối".

Nhìn lại nhiệm kỳ 2021–2026, điều đọng lại không chỉ là thành tích, mà là sự chuyển đổi về chất trong hoạt động quản lý nhà nước: từ tư duy đến hành động, từ thể chế đến con người, từ phong trào đến chiến lược dài hạn. Đây là nhiệm kỳ của sự phấn đấu bền bỉ, của cải cách quyết liệt, của tinh thần trách nhiệm và khát vọng nâng tầm giá trị văn hóa, con người Việt Nam.

Việc hoàn thiện thể chế, đổi mới phương thức quản lý, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đã tạo nền tảng để ngành bước vào giai đoạn 2026–2031 với khát vọng lớn hơn.