Cơ hội thể hiện tài năng ở môi trường quốc tế

Đầu năm 2026, Prix de la Route Mandarine - Giải thưởng Con đường Thiên lý - giải thưởng quốc tế dành riêng cho sinh viên mỹ thuật Việt Nam, đã công bố danh sách các tác giả thắng cuộc. Được tổ chức nhân 100 năm thành lập Trường Mỹ thuật Đông Dương, giải thưởng dành cho các sinh viên chuyên ngành mỹ thuật, đang theo học tại các trường nghệ thuật tại Việt Nam, với mục tiêu tạo điều kiện để họ có bước khởi đầu trên thị trường nghệ thuật quốc tế.

Bà Charlotte Aguttes-Reynier, Chủ tịch Hiệp hội các Nghệ sĩ châu Á tại Paris, người sáng lập giải thưởng này cho biết: Giải thưởng trao tặng cho hai người thắng cuộc “chìa khóa” tiếp cận cơ chế vận hành của các hội chợ và triển lãm nghệ thuật quốc tế, đồng thời khám phá thế giới nghệ thuật đương đại tại Paris. Prix de la Route Mandarine là lời kêu gọi đến mỗi nghệ sĩ trẻ Việt Nam: hãy lên đường và vượt qua chính mình trên con đường sáng tạo nghệ thuật.

Trước đó, cuối năm 2025, Giải thưởng Victor Tardieu, do Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam phối hợp với Millon Việt Nam và A&V Foundation tổ chức, đã trao giải cho 7 sinh viên các ngành đào tạo của Trường. Giải thưởng này vinh danh những đồ án tốt nghiệp xuất sắc nhất, với mục tiêu khích lệ những thành quả trong học tập và sáng tác của sinh viên nhà trường, qua đó tạo bước đệm cho sinh viên trên con đường phát triển sự nghiệp nghệ thuật tương lai.

Ngoài giải thưởng bằng tiền mặt và chứng nhận, các bài tốt nghiệp xuất sắc còn được trưng bày tại Hà Nội và có cơ hội được giới thiệu tại trung tâm nghệ thuật tại Paris, Pháp. Điều này giúp sinh viên lần đầu tiên được đặt tác phẩm vào bối cảnh rộng lớn hơn, nơi các chuẩn mực thẩm mỹ, cách thức tiếp cận và thị hiếu công chúng mang tính toàn cầu. Với nhiều nghệ sĩ trẻ, đó là trải nghiệm mang tính bước ngoặt, giúp họ ý thức rõ hơn về vị trí của bản thân trong dòng chảy nghệ thuật quốc tế.

Cũng trong năm 2025, cuộc thi UOB Painting of the Year (UOB POY) lần thứ 3 tiếp tục được tổ chức tại Việt Nam, hướng tới nuôi dưỡng các tài năng nghệ thuật, xây dựng hệ sinh thái nghệ thuật sôi động và bền vững. Thông qua tạo sân chơi cho cả nghệ sĩ trẻ và các tên tuổi đã thành danh, cuộc thi mang các tác phẩm của họ đến với khán giả toàn cầu, qua đó lan tỏa sự hiện diện của nghệ thuật Việt Nam trên trường quốc tế

Trưởng Ban giám khảo UOB POY, Chủ tịch Hội đồng Nghệ thuật hội họa, Hội Mỹ thuật Việt Nam Đặng Xuân Hòa chia sẻ: Cuộc thi đã tạo cú hích để các nghệ sĩ Việt có cơ hội thể hiện tài năng và được ghi nhận xứng đáng ở cấp quốc gia và khu vực. Ngoài giải thưởng, cuộc thi đem lại cơ hội học hỏi, trau dồi và tạo điều kiện để họa sĩ Việt phát triển tài năng ở môi trường quốc tế.

Khẳng định bản sắc trong dòng chảy nghệ thuật toàn cầu

Theo các chuyên gia, sự bùng nổ của các giải thưởng mỹ thuật giai đoạn gần đây không phải ngẫu nhiên. Chính phủ đang đẩy mạnh hiện thực hóa Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Mục tiêu đến năm 2030, ngành mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm phấn đấu doanh thu đạt khoảng 3,1 nghìn tỷ đồng (tương đương 124 triệu USD).

Thời gian gần đây, thị trường nghệ thuật nội địa đang dần trưởng thành và đang phát triển mạnh mẽ. Đồng thời, khi các tác phẩm của danh họa Đông Dương liên tục cán mốc hàng triệu USD tại các cuộc đấu giá của nhà Sotheby’s hay Christie’s, niềm tự hào dân tộc và nhu cầu tìm kiếm những “ngôi sao mới” đã thúc đẩy nhà đầu tư và tổ chức vào cuộc…

Vui mừng nhận thấy bên cạnh giải thưởng mỹ thuật do các đơn vị trong nước tổ chức, có sự gia tăng các giải được tổ chức bởi các cơ sở học thuật, đơn vị quốc tế dành cho sinh viên, nhà sưu tầm nghệ thuật Hàn Ngọc Vũ cho rằng: thị trường mỹ thuật được vận hành bởi hệ sinh thái phức hợp, trong đó có nhiều thành tố cùng tồn tại, bổ trợ và kiểm soát lẫn nhau. Một hệ sinh thái mỹ thuật lành mạnh bắt đầu từ hệ thống giáo dục, trường mỹ thuật không chỉ đào tạo kỹ năng tạo hình mà còn là nơi hình thành tư duy nghề nghiệp, đạo đức nghề, cung cấp cho sinh viên các kiến thức nền tảng… Giải thưởng được tổ chức cho các nghệ sĩ tương lai không chỉ mang ý nghĩa tôn vinh mà còn có tác dụng định hướng, tạo ra sự phấn khích tích cực, cảm giác được nhìn thấy, ghi nhận của xã hội.

Theo ông Hàn Ngọc Vũ, các cuộc thi, giải thưởng như vậy là một thành tố quan trọng xây dựng lớp nghệ sĩ trẻ tài năng cho tương lai. Ở nhiều quốc gia có thị trường mỹ thuật phát triển, các giải thưởng dành cho sinh viên và nghệ sĩ trẻ được coi là phần thiết yếu của hệ sinh thái mỹ thuật, không phải để chọn ra người thắng cuộc tuyệt đối mà để họ nuôi dưỡng khát vọng, kỷ luật sáng tạo và ý thức nghề nghiệp.

Nhìn vào những tác phẩm đoạt giải gần đây tại các cuộc thi, người yêu mỹ thuật nhận thấy tín hiệu lạc quan: có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kỹ thuật hàn lâm và tư duy đương đại, giữa di sản dân tộc và hơi thở thế giới. Nghệ sĩ trẻ đã mạnh dạn vượt qua những mô thức quen thuộc, thử nghiệm chất liệu, ngôn ngữ tạo hình và cách tiếp cận mới, phản ánh những vấn đề của thời đại từ góc nhìn cá nhân.

Các giải thưởng đang làm tốt vai trò “khơi dòng”, giúp tài năng trẻ tự tin khẳng định bản sắc cá nhân trong bối cảnh toàn cầu hóa, góp phần tạo nên những chuyển động tích cực cho hội họa Việt Nam. Đó là dấu hiệu cho thấy nghệ thuật không còn là hành trình đơn độc của cá nhân nghệ sĩ, mà là kết quả của sự đồng hành giữa nhà trường, tổ chức, thị trường và xã hội. Khi những cánh cửa được mở ra đúng lúc, đúng cách, tài năng sẽ có cơ hội bay cao - không chỉ để tỏa sáng cho riêng mình, mà còn làm giàu thêm văn hóa và nghệ thuật của đất nước trong thời đại mới.