Sự phát triển nhanh chóng của khoa học - công nghệ đang làm thay đổi sâu sắc cách âm nhạc được sáng tác, biểu diễn, sản xuất, phổ biến và tiếp cận công chúng. AI, các nền tảng số cùng những mô hình mới của công nghiệp văn hóa không chỉ mở rộng không gian sáng tạo mà còn đặt ra những yêu cầu mới đối với người nghệ sĩ. Bên cạnh năng lực chuyên môn và kỹ thuật biểu diễn, người nghệ sĩ hôm nay cần có tư duy sáng tạo, khả năng làm chủ công nghệ, thích ứng với thị trường và kết nối âm nhạc với nhiều lĩnh vực của đời sống.

Với vị thế là một trong những cơ sở đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp hàng đầu cả nước, Nhạc viện TP.HCM nhìn nhận những chuyển động ấy vừa là yêu cầu cấp thiết phải đổi mới, vừa mở ra cơ hội để định hình một thế hệ nghệ sĩ: vững chuyên môn, giàu bản lĩnh sáng tạo, có khả năng thích ứng với công nghệ và thị trường nhưng không tách rời giá trị, bản sắc văn hóa dân tộc. 

Đào tạo người nghệ sĩ có khả năng thích ứng với thời đại 

Năm học 2026–2027 mở ra một chặng đường phát triển mới đối với Nhạc viện TP.HCM khi chuyển đổi số, ứng dụng khoa học - công nghệ và định hướng phát triển công nghiệp văn hóa ngày càng trở thành những yếu tố quan trọng trong chiến lược đào tạo.

Theo TS Nguyễn Mỹ Hạnh - Phó Giám đốc Nhạc viện TP.HCM, công nghệ số, AI và công nghiệp văn hóa đang trở thành xu thế tất yếu của thời đại, vì vậy đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp không thể đứng ngoài sự chuyển động đó.

Tuy nhiên, đổi mới không đơn thuần là đưa thêm công nghệ vào giảng đường hay tiếp cận những thành tựu kỹ thuật mới. Với một cơ sở đào tạo nghệ thuật chuyên nghiệp, đổi mới phải được thực hiện trên nền tảng bảo đảm chất lượng chuyên môn, chiều sâu nghệ thuật và những giá trị cốt lõi làm nên bản sắc.

“Đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp phải chủ động thích ứng với những thay đổi của thời đại, nhưng đổi mới phải được đặt trên một nền tảng chuyên môn vững chắc và ý thức gìn giữ những giá trị văn hóa mà người nghệ sĩ kế thừa”, TS Nguyễn Mỹ Hạnh nhấn mạnh.

Từ quan điểm đó, Nhạc viện TP.HCM hướng tới đào tạo người nghệ sĩ không chỉ thành thạo kỹ thuật mà còn có bản lĩnh nghề nghiệp, tư duy sáng tạo, năng lực ứng dụng công nghệ và khả năng thích ứng với môi trường hoạt động nghệ thuật ngày càng đa dạng.

Để hiện thực hoá định hướng này, Nhạc viện TP.HCM từng bước nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy và học; tạo điều kiện để cán bộ, giảng viên, chuyên viên bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ về chuyển đổi số và ứng dụng khoa học - công nghệ. 

Tuy nhiên, theo TS Nguyễn Mỹ Hạnh, dù công nghệ phát triển đến đâu, yếu tố quyết định chất lượng đào tạo nghệ thuật vẫn là con người. “Quá trình đào tạo phải hướng tới việc giúp sinh viên làm chủ kỹ thuật, nuôi dưỡng bản lĩnh nghề nghiệp, khả năng sáng tạo và năng lực thích ứng trước những biến đổi nhanh chóng của thời đại”.

Phương thức đào tạo vì thế cũng được mở rộng theo hướng linh hoạt, kết hợp giữa trực tiếp, trực tuyến và những hình thức phù hợp với đặc thù từng chuyên ngành. Trong giảng dạy, Nhà trường chú trọng kết hợp truyền thống với hiện đại, tăng cường tích hợp nội môn, liên môn; từng bước đưa công nghệ số và AI trở thành công cụ hỗ trợ học tập, nghiên cứu và sáng tạo.

Một dấu ấn thể hiện sự chủ động tiếp cận những chuyển động mới của đời sống âm nhạc là việc hình thành Khoa Jazz, Pop, Rock và Công nghệ âm nhạc. Theo TS Nguyễn Mỹ Hạnh, đây là nét đặc trưng đáng chú ý trong hệ thống đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp ở Việt Nam, với việc ứng dụng nhiều thành tựu khoa học - công nghệ vào hoạt động chuyên môn.

Không gian đào tạo của Nhạc viện cũng không giới hạn trong các chương trình chính quy. Các chương trình ngắn hạn với thời gian linh hoạt được tổ chức nhằm đáp ứng nhu cầu học tập âm nhạc đa dạng của xã hội. Theo lãnh đạo Nhạc Viện TP.HCM, Trung tâm Bồi dưỡng Năng khiếu Âm nhạc của Nhà trường hiện duy trì quy mô gần 900 học viên mỗi năm.

Điều đó cho thấy vai trò của Nhạc viện TP.HCM không chỉ dừng ở đào tạo nghệ sĩ chuyên nghiệp mà còn góp phần phát hiện, nuôi dưỡng năng khiếu và đưa giáo dục âm nhạc đến gần hơn với cộng đồng. Nhìn từ yêu cầu phát triển công nghiệp văn hóa, đây cũng là quá trình đồng thời bồi đắp nguồn nhân lực sáng tạo và xây dựng công chúng nghệ thuật - hai yếu tố quan trọng để tạo nên một đời sống âm nhạc chuyên nghiệp, có sức sống lâu dài.

Giữ "mạch nguồn" bản sắc trong hành trình hội nhập

Nếu công nghệ mở rộng giới hạn sáng tạo thì bản sắc chính là nền tảng tạo nên chiều sâu và sức sống lâu dài của người nghệ sĩ.

Theo TS Nguyễn Mỹ Hạnh, công nghệ có thể làm thay đổi công cụ sáng tạo, phương thức biểu diễn và cách âm nhạc tiếp cận công chúng, nhưng chiều sâu của một nền âm nhạc cuối cùng vẫn được tạo dựng bởi con người, tài năng và những giá trị văn hóa được trao truyền qua các thế hệ.

Bởi vậy, song hành với đổi mới, Nhạc viện TP.HCM xác định nhiệm vụ xuyên suốt là phát hiện, bồi dưỡng tài năng và đào tạo nguồn nhân lực nghệ thuật chất lượng cao cho đất nước.

Năm 2026 cũng đánh dấu hành trình 70 năm hình thành và phát triển của Nhà trường. Từ Trường Quốc gia Âm nhạc Sài Gòn được thành lập năm 1956 đến Nhạc viện TP.HCM hôm nay là chặng đường nhiều thế hệ nhà giáo, nghệ sĩ và người học cùng vun đắp một trung tâm đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp quan trọng của đất nước.

Qua 70 năm, Nhà trường đã đào tạo nhiều thế hệ nhạc sĩ, nhạc trưởng, nhà nghiên cứu, lý luận - phê bình, nhà sư phạm, nghệ sĩ, ca sĩ. Nhiều người trưởng thành từ mái trường này đang đảm nhiệm những vị trí chuyên môn tại các nhà hát, dàn nhạc, cơ sở đào tạo và tổ chức nghệ thuật trong nước cũng như quốc tế.

Từ nền tảng đó, Nhạc viện tiếp tục thực hiện sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực nghệ thuật từ trình độ trung cấp, đại học đến sau đại học; đồng thời phát hiện, bồi dưỡng những tài năng và chuyên gia có trình độ cao trong lĩnh vực âm nhạc.

Tuy nhiên, theo TS Nguyễn Mỹ Hạnh, đào tạo một người làm âm nhạc không chỉ là trao truyền kỹ thuật biểu diễn mà đằng sau mỗi chuyên ngành, mỗi lớp học và mỗi thế hệ nghệ sĩ còn là trách nhiệm gìn giữ một dòng chảy văn hóa.

Chính vì thế, cùng với tiếp nhận tinh hoa âm nhạc thế giới, Nhạc viện TP.HCM chú trọng gìn giữ, kế thừa và phát huy những tinh hoa của nền âm nhạc truyền thống Việt Nam, lưu giữ và phát triển bản sắc văn hóa âm nhạc dân gian Nam Bộ, qua đó đóng góp vào sự phát triển của nền âm nhạc Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

“Người học hôm nay cần tiếp cận công nghệ mới, hiểu phương thức vận hành của đời sống âm nhạc hiện đại và đủ khả năng bước vào thị trường công nghiệp văn hóa; nhưng đồng thời phải có nền tảng chuyên môn vững chắc, chiều sâu văn hóa và ý thức về những giá trị mà mình kế thừa”, TS Nguyễn Mỹ Hạnh nhấn mạnh.

Theo Phó Giám đốc Nhạc viện TP.HCM, công nghệ có thể mở ra những phương thức sáng tạo chưa từng có, AI có thể trở thành công cụ hỗ trợ ngày càng mạnh mẽ, nhưng bản lĩnh nghệ thuật, cảm xúc, cá tính sáng tạo và căn cốt văn hóa vẫn là những yếu tố làm nên giá trị của người nghệ sĩ.

Tinh thần ấy tiếp tục được cụ thể hóa trong năm học 2026–2027 thông qua đào tạo ở nhiều chuyên ngành, từ nhạc cụ phương Tây, nhạc cụ truyền thống, thanh nhạc đến các lĩnh vực biểu diễn; đồng thời tăng cường đào tạo sau đại học và thu hút đội ngũ giảng viên, chuyên gia hướng dẫn có trình độ chuyên môn cao.

Phó Giám đốc Nhạc viện TP.HCM TS Nguyễn Mỹ Hạnh cho biết, Nhà trường định hướng tổ chức các chương trình biểu diễn, sự kiện âm nhạc với nhiều quy mô; tăng cường kết nối âm nhạc với múa, sân khấu, hội họa, điêu khắc, kiến trúc và các loại hình sáng tạo khác...  Qua những không gian thực hành ấy, sinh viên có cơ hội cọ xát sân khấu, làm việc với các lĩnh vực nghệ thuật khác và từng bước hình thành tư duy sáng tạo liên ngành - một xu hướng ngày càng rõ nét của nghệ thuật đương đại và công nghiệp văn hóa.

Hợp tác quốc tế đồng thời tiếp tục được xác định là một hướng đi quan trọng để mở rộng môi trường học thuật và nghệ thuật. Trong thời gian tới, Nhạc Viện sẽ thúc đẩy các cuộc thi, chương trình trao đổi, giao lưu giảng dạy, học tập, biểu diễn; tăng cường liên kết đào tạo với các địa phương, cơ quan, đơn vị có nhu cầu, qua đó góp phần cung cấp nguồn nhân lực âm nhạc trình độ cao cho khu vực phía Nam và cả nước.

Những hoạt động này không chỉ tạo cơ hội để giảng viên, sinh viên tiếp cận các môi trường nghệ thuật chuyên nghiệp ngoài Việt Nam mà còn góp phần đưa âm nhạc Việt Nam hiện diện sâu rộng hơn trong giao lưu quốc tế.

TS Nguyễn Mỹ Hạnh nhấn mạnh, trước những chuyển động của công nghệ số, AI và công nghiệp văn hóa, Nhạc viện TP.HCM xác định đổi mới và hội nhập phải luôn gắn với gìn giữ bản sắc. Qua đó, Nhà trường hướng tới đào tạo những thế hệ nghệ sĩ vững chuyên môn, có năng lực sáng tạo, thích ứng với thời đại và góp phần gìn giữ, phát huy các giá trị âm nhạc Việt Nam.