Hội thảo có sự tham dự của ông Phạm Cao Thái, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ VHTTDL); ông Trần Thế Thuận, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM; cùng đại diện các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và các địa phương.

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM Lê Văn Thái nhấn mạnh, văn hóa và thể thao không chỉ góp phần nâng cao đời sống tinh thần, tăng cường sự gắn kết cộng đồng mà còn trở thành động lực phát triển kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định bản sắc của các đô thị hiện đại.

Đối với TP.HCM, sau sắp xếp đơn vị hành chính, Thành phố có quy mô dân số hơn 14 triệu người, với hoạt động kinh tế văn hóa từng bước khẳng định vai trò trong cơ cấu kinh tế. Hiện tỷ lệ doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa chiếm gần 7,74% tổng số doanh nghiệp, đóng góp khoảng 5,7% GRDP, hướng tới mục tiêu 7–7,2% vào năm 2030. Tuy nhiên, sự phát triển của hệ thống thiết chế, không gian văn hóa và hạ tầng thể thao vẫn chưa tương xứng với quy mô dân số và tốc độ đô thị hóa. Nhiều địa bàn còn thiếu thiết chế văn hóa, thể thao đạt chuẩn, trong khi quỹ đất công ngày càng hạn hẹp, nguồn lực đầu tư chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Theo ông Lê Văn Thái, những bất cập này không chỉ xuất phát từ khó khăn về nguồn vốn mà căn nguyên cốt lõi còn từ sự thiếu vắng các “điểm neo” pháp lý đủ mạnh, mang tính ràng buộc và đồng bộ giữa quy hoạch hạ tầng đô thị với cơ chế phát triển hệ sinh thái văn hóa, thể thao.

Trong bối cảnh Luật Phát triển đô thị và Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa mở ra những cơ hội mới, ông đề nghị Hội thảo tập trung làm rõ các điểm giao thoa, khoảng trống pháp lý và sự phân định thẩm quyền; đồng thời bổ sung chính sách phát triển hạ tầng thể thao đa năng, kinh tế ban đêm và không gian sáng tạo.

Đặc biệt, cần nghiên cứu chuyển từ tư duy “bắt buộc loại đất” sang “bắt buộc theo kết quả cung ứng dịch vụ công”, khai thác hiệu quả không gian ngầm, tầng mái, công trình công cộng và quỹ đất gắn với giao thông đô thị; đồng thời đẩy mạnh hợp tác công – tư, khai thác tài sản công gắn với hiệu quả phục vụ người dân.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM khẳng định, phát triển văn hóa, thể thao đô thị không chỉ là xây dựng thêm các công trình, thiết chế mà quan trọng hơn là bảo đảm quy hoạch hợp lý, vận hành hiệu quả, đáp ứng nhu cầu thực tiễn và đóng góp thiết thực vào sự phát triển bền vững của đô thị. 

Đồng thời kỳ vọng Hội thảo sẽ ghi nhận nhiều ý kiến trao đổi thẳng thắn, có cơ sở khoa học, xuất phát từ thực tiễn quản lý, qua đó làm rõ những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện về thể chế, cơ chế phối hợp, quy hoạch không gian và huy động nguồn lực cho phát triển văn hóa, thể thao.  

Hội thảo tiếp nhận 115 tham luận của các chuyên gia, nhà khoa học và nhà quản lý. Tại phiên tham luận khoa học, 6 tác giả, nhóm tác giả đã trình bày các nghiên cứu, đề xuất về những vấn đề đặt ra đối với phát triển văn hóa, thể thao trong đô thị. Các ý kiến tập trung vào việc tiếp cận không gian di sản đô thị như một nguồn lực phát triển kinh tế sáng tạo; đổi mới tư duy quản trị rủi ro, hoàn thiện pháp luật gắn với phát triển kinh tế ban đêm, bảo đảm hài hòa giữa hoạt động kinh tế và an ninh trật tự xã hội.

Bên cạnh đó, nhiều tham luận phân tích khó khăn của sân khấu nghệ thuật truyền thống trước cơ chế thị trường, đề xuất giải pháp phát triển chuỗi giá trị kinh tế; khai thác tiềm năng kinh tế thể thao và phát triển các sản phẩm trải nghiệm số thông qua trò chơi điện tử, thực tế ảo, gắn với nhu cầu hưởng thụ văn hóa của công chúng hiện đại.

Tại Hội thảo, các chuyên gia cũng trao đổi về cơ chế kiến tạo, điều kiện bảo đảm cơ sở vật chất, nguồn nhân lực, phát huy nguồn lực xã hội và những thách thức đối với hoạt động văn hóa ở cơ sở sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Những vấn đề được thảo luận cho thấy phát triển văn hóa, thể thao trong đô thị không thể tách rời quy hoạch không gian, cơ chế đầu tư, chuyển đổi số và yêu cầu đổi mới phương thức quản trị. Đặc biệt, việc phát triển công nghiệp văn hóa cần gắn với bảo tồn di sản, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời mở rộng không gian sáng tạo, phát triển thị trường và nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ văn hóa, thể thao của người dân.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Phạm Cao Thái - Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ VHTTDL) đánh giá cao các tham luận, ý kiến đóng góp của chuyên gia, nhà khoa học, cho rằng đây đều là những vấn đề mang tính thời sự, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội. Nhấn mạnh mối quan hệ giữa phát triển đô thị và công nghiệp văn hóa, ông Phạm Cao Thái đặt vấn đề: “Trong phát triển đô thị, văn hóa giữ vị trí gì và trong phát triển công nghiệp văn hóa, đô thị đóng vai trò ra sao?”. Theo ông, đây là những nội dung cần được xem xét, đối chiếu trong quá trình xây dựng pháp luật nhằm bảo đảm tính thống nhất, tránh chồng chéo và hài hòa giữa hai lĩnh vực.

Đặc biệt, ông nhấn mạnh yêu cầu gìn giữ bản sắc dân tộc trong phát triển công nghiệp văn hóa: “Sản phẩm công nghiệp văn hóa là sản phẩm phải mang bản sắc văn hóa Việt Nam”, nội dung đã được thể hiện tại Điều 23 của dự thảo luật.

Trên tinh thần đó, Ban Soạn thảo sẽ tiếp tục lắng nghe, chắt lọc các kiến nghị khả thi từ Hội thảo để hoàn thiện dự thảo luật, đồng thời chuẩn bị nội dung giải trình tại phiên họp Quốc hội dự kiến ngày 10/11, hướng tới xây dựng hành lang pháp lý thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển bền vững.

Phát biểu bế mạc Hội thảo, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM Trần Thế Thuận đánh giá cao giá trị khoa học và thực tiễn của các tham luận được trình bày, xem đây là nguồn tư liệu quan trọng giúp Thành phố có cái nhìn toàn diện hơn về những cơ hội, thách thức và yêu cầu đổi mới trong quản lý, phát triển văn hóa, thể thao trong một đô thị lớn.

Nhấn mạnh yêu cầu chuyển hóa các kết quả nghiên cứu thành giải pháp cụ thể, ông Trần Thế Thuận xác định bốn nhóm nhiệm vụ trọng tâm cần triển khai. Trước hết, Thành phố sẽ tiếp thu ý kiến chuyên gia, đẩy nhanh tham mưu ban hành các cơ chế, chính sách triển khai Luật Phát triển đô thị, tập trung vào quản lý không gian sáng tạo, khai thác tài sản công và cơ chế đặt hàng sản phẩm văn hóa, nghệ thuật.

Cùng với đó, Thành phố sẽ “tái cấu trúc toàn diện hệ thống thiết chế văn hóa – thể thao cơ sở”, xây dựng mô hình phân tầng phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương sau sắp xếp.

Đồng thời, chú trọng kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp văn hóa gắn với chuyển đổi số, phát triển các cụm sáng tạo, không gian điện ảnh, âm nhạc và sự kiện quốc tế; nghiên cứu thí điểm hợp tác công – tư trong quản trị các thiết chế văn hóa, thể thao và phát triển thị trường bản quyền nghệ thuật.

Đặc biệt, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM nhấn mạnh yêu cầu “phát triển công nghiệp văn hóa đi đôi với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, tránh tình trạng thương mại hóa”, gắn với chính sách đào tạo, thu hút và đãi ngộ nhân lực tài năng.

Khẳng định trách nhiệm của Thành phố trong quá trình hoàn thiện chính sách, ông Trần Thế Thuận cho biết Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cung cấp dữ liệu thực tiễn, tham gia phản biện để góp phần hoàn thiện Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, bảo đảm tính khả thi và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.