Hội thảo nhằm nhận diện những vấn đề lý luận và thực tiễn của mô hình hợp tác ba bên; trao đổi kinh nghiệm trong nước và quốc tế; đồng thời đề xuất các định hướng, cơ chế và giải pháp có khả năng triển khai.

Tham dự Hội thảo có đông đảo các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia và đại diện doanh nghiệp trong nước và quốc tế.

Phát biểu chào mừng Hội thảo, PGS.TS Đinh Công Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Hà Nội nhấn mạnh, trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo ngày càng sâu rộng, nguồn nhân lực văn hóa đứng trước nhiều cơ hội nhưng cũng phải đáp ứng những yêu cầu mới.

Đối với Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, tăng cường liên kết giữa đào tạo, nghiên cứu và thực tiễn xã hội là định hướng quan trọng nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Nhà trường mong muốn Hội thảo không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật mà còn mở ra những cơ hội hợp tác cụ thể trong xây dựng chương trình đào tạo, nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao tri thức, tổ chức thực tập, trải nghiệm nghề nghiệp, phát triển dự án sáng tạo và kết nối mạng lưới chuyên gia trong nước, quốc tế.

PGS.TS Đinh Công Tuấn bày tỏ tin tưởng, những trao đổi tại Hội thảo sẽ cung cấp thêm luận cứ khoa học, sáng kiến và khuyến nghị có giá trị, góp phần thúc đẩy mô hình hợp tác Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp, qua đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực văn hóa, đáp ứng yêu cầu phát triển con người, công nghiệp văn hóa và hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên mới.

Tăng cường liên kết ba bên từ yêu cầu thực tiễn

Nguồn nhân lực văn hóa có tính liên ngành, hoạt động trong nhiều lĩnh vực như: quản lý văn hóa, nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản, thư viện - thông tin, nghệ thuật biểu diễn, truyền thông, du lịch văn hóa, tổ chức sự kiện và các ngành nghề sáng tạo. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, người lao động ngày càng cần năng lực số, tư duy sáng tạo, khả năng làm việc liên ngành, ngoại ngữ và thích ứng với môi trường nghề nghiệp. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới cũng đặt ra yêu cầu về sử dụng công nghệ có trách nhiệm, bảo đảm bản quyền, tính xác thực của di sản và quyền lợi của cộng đồng.

Những yêu cầu này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các chủ thể tham gia phát triển nguồn nhân lực. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo môi trường thể chế, hoạch định chính sách, bảo đảm điều kiện phát triển và điều tiết lợi ích công; Nhà trường có trách nhiệm đào tạo, nghiên cứu, phát triển tri thức và bồi dưỡng năng lực nghề nghiệp; Doanh nghiệp và các đơn vị sử dụng lao động cung cấp tín hiệu nhu cầu, môi trường thực hành, nguồn lực và cơ hội chuyển hóa tri thức thành giá trị.

Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình hợp tác không chỉ phụ thuộc vào sự tham gia của từng chủ thể mà còn nằm ở khả năng chia sẻ mục tiêu, trách nhiệm, nguồn lực và cơ chế đánh giá kết quả. Vì vậy, liên kết ba bên cần vượt qua những thỏa thuận mang tính hình thức hoặc hoạt động thực tập ngắn hạn, hướng tới sự phối hợp thực chất từ khâu xác định nhu cầu, xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo đến nghiên cứu ứng dụng, sử dụng nhân lực và đánh giá tác động xã hội.

Đối với lĩnh vực văn hóa, hiệu quả hợp tác cần được xem xét trên cả ba phương diện: chất lượng nguồn nhân lực, khả năng tạo ra giá trị kinh tế - xã hội và sự gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa.

Ba trục thảo luận trọng tâm

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi theo ba trục nội dung chính, hướng tới làm rõ những vấn đề đặt ra và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hợp tác giữa Nhà nước, Nhà trường và Doanh nghiệp.

Trục nội dung thứ nhất, “Mô hình và cơ chế phối hợp Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp trong phát triển nguồn nhân lực văn hóa”, tập trung phân tích cơ sở lý luận, khung thể chế và phương thức vận hành của mô hình hợp tác ba bên. Các vấn đề được đặt ra gồm: sự tương thích giữa chính sách phát triển văn hóa với chính sách giáo dục và thị trường lao động; cơ chế đặt hàng đào tạo, sử dụng nhân lực; quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình của cơ sở giáo dục đại học; phương thức huy động, phân bổ nguồn lực; vai trò của chính quyền địa phương và các tổ chức trung gian trong điều phối hợp tác.

Trục nội dung thứ hai, “Đổi mới chương trình, phương thức đào tạo nhân lực văn hóa gắn với thực tiễn nghề nghiệp và thị trường lao động”, nhấn mạnh yêu cầu lấy người học và năng lực nghề nghiệp làm trung tâm. Việc đổi mới cần bảo đảm sự gắn kết giữa chuẩn đầu ra, nội dung đào tạo, phương pháp giảng dạy và yêu cầu thực tế của môi trường làm việc; đồng thời chú trọng năng lực số, truyền thông sáng tạo, quản trị dự án văn hóa, nghiên cứu và giải quyết vấn đề thực tiễn. Đặc biệt, quá trình cập nhật chương trình phải kết hợp khả năng vận dụng công nghệ mới với nền tảng tri thức nhân văn và chiều sâu văn hóa, tránh đồng nhất hiện đại hóa đào tạo với việc bổ sung đơn thuần các học phần kỹ thuật.

Trục nội dung thứ ba, “Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nghiên cứu ứng dụng và khởi nghiệp trong lĩnh vực văn hóa”, đề cập vai trò của hợp tác ba bên trong hình thành môi trường thúc đẩy sáng tạo và chuyển hóa tri thức thành giá trị. Các hướng trao đổi tập trung vào nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao tri thức, số hóa di sản, phát triển sản phẩm du lịch văn hóa, truyền thông và công nghiệp văn hóa; xây dựng không gian đồng sáng tạo, vườn ươm khởi nghiệp; tăng cường liên kết giữa trường đại học với doanh nghiệp, địa phương, bảo tàng, thiết chế văn hóa và cộng đồng.

Từ các nội dung trên, Hội thảo hướng tới làm rõ những rào cản thể chế đang hạn chế hiệu quả hợp tác và công cụ chính sách cần thiết để tháo gỡ; cơ chế nhận diện, dự báo và chia sẻ nhu cầu nhân lực; các mô hình đào tạo, nghiên cứu ứng dụng và khởi nghiệp có khả năng triển khai; cũng như hệ thống chỉ báo đánh giá hiệu quả hợp tác, từ năng lực người học, kết quả sử dụng lao động đến sản phẩm sáng tạo và đóng góp cho phát triển văn hóa.

Một trong những yêu cầu xuyên suốt là chuyển từ cách tiếp cận hợp tác mang tính khuyến khích sang cơ chế phối hợp có mục tiêu, trách nhiệm và kết quả cụ thể. Đây cũng là cơ sở để thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tiễn, đồng thời tạo điều kiện để tri thức, tài năng và sức sáng tạo văn hóa được phát huy hiệu quả hơn.

Đối với Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, Hội thảo là dịp bổ sung luận cứ khoa học và thực tiễn phục vụ đổi mới hoạt động đào tạo, nghiên cứu, mở rộng hợp tác với cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp và đối tác quốc tế. Những vấn đề được trao đổi cũng góp phần gợi mở hướng tiếp cận toàn diện hơn trong phát triển nguồn nhân lực văn hóa: không chỉ chuẩn bị đội ngũ đáp ứng nhu cầu thị trường lao động mà còn đầu tư cho năng lực sáng tạo, chất lượng đời sống văn hóa và sự phát triển bền vững của đất nước./.