Mới đây, Tập đoàn YeaH1 vừa công bố bổ nhiệm một nhạc sĩ với các bản hit đình đám vào vị trí Giám đốc sáng tạo âm nhạc cho liên doanh triệu đô SYE. Đây có phải là lời giải mang tính bước ngoặt cho bài toán khó này?

Khúc vĩ thanh của kỷ nguyên "Sáng tạo cá nhân"

Nhìn lại một thập kỷ V-pop, chúng ta thấy một bức tranh rực rỡ của những "điểm sáng". Một nghệ sĩ có thể vụt sáng sau một đêm, một ca khúc có thể thống trị mọi nền tảng chỉ trong vài giờ. Thế nhưng, đằng sau sự rực rỡ ấy dường như vẫn có một lỗ hổng lớn về cấu trúc: sự đứt gãy trong việc tích lũy giá trị. Vì thế, thành công của V-pop phần lớn vẫn mang tính hiện tượng, phụ thuộc vào phong độ và cảm hứng của những cá nhân đơn lẻ.

Nguyễn Hải Phong là một biểu tượng thành công của giai đoạn đó. Từ sự gai góc, phá cách trong “Đường Cong”, “Bay” cho đến những bản phối nhạc dành cho phim điện ảnh mang đậm dấu ấn cá nhân, anh đại diện cho thế hệ những "hit-maker" tự tay định hình thị trường. Nhưng chính mô hình "cá nhân hóa" này cũng bộc lộ giới hạn: nó khó nhân rộng, thiếu tính kế thừa và không thể sản xuất hàng loạt với chất lượng đồng đều.

Khi thị trường âm nhạc Việt Nam đang đứng trước áp lực phải vươn mình thành một ngành công nghiệp văn hoá thực thụ – nơi nghệ thuật phải đi đôi với tính thương mại, cạnh tranh và xuất khẩu – mô hình cũ buộc phải nhường chỗ. Việc Nguyễn Hải Phong ngồi vào chiếc ghế Giám đốc Sáng tạo Âm nhạc (Creative Music Director) của SYE Holdings - một mô hình liên doanh triệu đô giữa gã khổng lồ toàn cầu Sony Music Entertainment và Tập đoàn YeaH1 – thì rõ ràng đây không đơn thuần là một cái bắt tay nhân sự. Đó là tuyên ngôn về sự dịch chuyển cốt lõi: từ một người trực tiếp "nhào nặn" sản phẩm sang vai trò của một kiến trúc sư, thiết kế nên hệ quy chuẩn thẩm mỹ cho cả một hệ sinh thái.

SYE và tham vọng định hình mô hình "Big Label" tại Việt Nam

Để âm nhạc thực sự là một ngành công nghiệp, Việt Nam không thể chỉ mài giũa phần ngọn (sản phẩm), mà phải tái cấu trúc toàn bộ chuỗi giá trị. Đây chính là tham vọng của SYE.

Thay vì hoạt động manh mún như các công ty giải trí truyền thống, SYE mang đến mô hình "Big Label" đích thực: gom toàn bộ quy trình từ khâu A&R (phát hiện và mài giũa tài năng), định hướng âm nhạc, sản xuất, cho đến phân phối và thương mại hóa toàn cầu vào một trục vận hành duy nhất.

Trong hệ sinh thái lõi này, âm nhạc không chỉ là "đầu ra" để phục vụ giải trí, mà trở thành trục xương sống kết nối nghệ thuật và thương mại. Vai trò của Nguyễn Hải Phong tại SYE là để giải một bài toán khó mang tính vĩ mô: Làm sao để sự sáng tạo của mỗi cá nhân được tôn vinh, được toả sáng trong một hệ sinh thái vừa cần sự đa dạng về phong cách, vừa cần sự chuẩn mực khắt khe và khả năng bắt nhịp với các xu hướng quốc tế, mà vẫn giữa được hồn cốt văn hoá VIệt Nam?

Vì thế, sự tham gia của nhạc sĩ Nguyễn Hải Phong vào liên doanh triệu đô này có lẽ không phải  để tự tay viết thêm mười bản hit. Anh ở đó để đảm bảo rằng, mọi nghệ sĩ trẻ bước ra từ hệ thống SYE đều mang một DNA âm nhạc rõ nét, đạt tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng thu âm, về tư duy hòa âm phối khí, mà vẫn giữ được bản sắc độc bản. Đó là việc thiết lập một "bộ lọc thẩm mỹ" khắt khe, giúp các sản phẩm dù được sản xuất liên tục vẫn không rơi vào bẫy công nghiệp "mì ăn liền".

Từ "Hit" đến "Hệ": Tương lai của thị trường âm nhạc

Điểm nghẽn lớn nhất của V-pop từ trước đến nay là thiếu đi tính di sản và khả năng lặp lại thành công. Mỗi một dự án mới gần như là một lần các ê-kíp phải "khởi động lại từ đầu".

Sự chuyển mình của thị trường hiện tại - với SYE là một thực thể tiên phong - đang giải quyết triệt để bài toán này. Một ngành công nghiệp văn hoá mạnh không được định nghĩa bởi việc sở hữu một vài ngôi sao hạng A, mà bởi khả năng liên tục sản sinh ra các thế hệ nghệ sĩ và sản phẩm đạt chuẩn quốc tế một cách nhịp nhàng. Để cỗ máy đó vận hành, ngoài vốn liếng, công nghệ và uy tín của Sony Music hay YeaH1, nó cần một tư duy âm nhạc đủ sắc bén, đủ thấu hiểu thị hiếu nội địa để làm người cầm trịch.

Sự xuất hiện của hàng loạt nhân tố trẻ đầy tiềm năng trong hệ sinh thái SYE thời gian qua chứng minh rằng, mô hình này đã bước sang giai đoạn thực thi hiệu quả, biến các ý tưởng mang tính chiến lược thành thành quả có thể cân đong đo đếm.

Và Việt Nam đang chứng kiến một khởi đầu tiếp theo trong lịch sử của V-pop. Sự dịch chuyển từ việc "săn lùng hit" sang "xây dựng hệ sinh thái", từ những sáng tạo tự phát sang một quy trình công nghiệp được bảo chứng bởi các chuyên gia hàng đầu như Nguyễn Hải Phong, cho thấy thị trường âm nhạc Việt Nam đã sẵn sàng cho một cuộc chơi lớn hơn. Ở đó, âm nhạc không chỉ để nghe và lan tỏa trong phút chốc, mà là một tài sản văn hoá được tích lũy, có khả năng định giá và đủ sức cạnh tranh sòng phẳng trên bản đồ khu vực.