Thông qua việc củng cố mạng lưới thư viện, tăng cường luân chuyển sách báo, nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác thư viện và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, địa phương đang từng bước đưa tri thức đến gần hơn với người dân, nhất là tại các địa bàn miền núi, biên giới, vùng sâu, vùng xa.

Từng bước hoàn thiện mạng lưới thư viện cơ sở

Xác định phát triển văn hóa đọc là một trong những nhiệm vụ quan trọng góp phần xây dựng xã hội học tập, UBND tỉnh Lạng Sơn đã ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Chương trình "Xây dựng mô hình thư viện cơ sở phục vụ nhân dân miền núi, biên giới vùng trung du và miền núi phía Bắc giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2045" trên địa bàn tỉnh.

Việc triển khai Chương trình nhằm tăng cường công tác tuyên truyền triển khai chủ trương, chính sách phát triển văn hóa đọc, xây dựng xã hội học tập trên địa bàn. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền văn hóa đọc trên các phương tiện truyền thông, trên nền tảng công nghệ số, phát huy ưu thế của mạng xã hội; tăng cường thực hiện kế hoạch số 175/KH-UBND ngày 08/8/2022 của UBND tỉnh Lạng Sơn về việc thực hiện "Chương trình chuyển đổi số ngành thư viện đến năm 2025, định hướng đến năm 2030" trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn. Từ đó từng bước hình thành "mô hình thư viện cơ sở" nhằm nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vị trí, vai trò của văn hóa đọc, nhất là hình thành thói quen đọc, phát triển kỹ năng đọc, tiếp cận và xử lý thông tin.

Ngoài ra, Chương trình còn hướng đến việc tiếp tục xây dựng, phát triển thói quen đọc và nâng cao kỹ năng tiếp cận, sử dụng thông tin, tri thức cho người dân, nhất là trong thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên; Kiện toàn, củng cố mạng lưới thư viện; xây dựng và nhân rộng các mô hình phát triển văn hóa đọc; Xây dựng, phát triển và nhân rộng mô hình tủ sách gia đình, tủ sách dòng họ, mô hình "Gia đình đọc sách - Gắn kết yêu thương".

Việc phát triển các mô hình này không chỉ mở rộng không gian đọc sách mà còn góp phần tăng cường sự gắn kết giữa các thành viên trong gia đình, cộng đồng, từng bước hình thành môi trường học tập thường xuyên, liên tục.

Cùng với việc hoàn thiện mạng lưới thư viện, tỉnh Lạng Sơn quan tâm nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác thư viện, bảo đảm các mô hình thư viện cơ sở được tổ chức và vận hành hiệu quả.

Nhiều lớp tập huấn, đào tạo đã được tổ chức. Tiêu biểu như Hội nghị tập huấn về tổ chức, quản lý thư viện, tủ sách xã, phường; hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ cho người làm công tác thư viện nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước về thư viện, triển khai các văn bản mới của các cấp về lĩnh vực thư viện, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng sách tại cơ sở. Thông qua hoạt động tập huấn, đội ngũ làm công tác thư viện được cập nhật các quy định, hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ, từng bước chuẩn hóa phương thức tổ chức và quản lý hoạt động thư viện trong tình hình mới.

Đây là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng phục vụ tại cơ sở, góp phần bảo đảm các nguồn tài liệu được quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả, đáp ứng nhu cầu đọc sách, tìm hiểu thông tin của người dân.

Đưa sách về cơ sở, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức

Xác định luân chuyển sách là một trong những hoạt động trọng tâm nhằm phát triển văn hóa đọc, Thư viện tỉnh Lạng Sơn đã chủ động xây dựng nguồn tài liệu, tổ chức đưa sách báo về cơ sở, phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và hưởng thụ văn hóa của người dân.

Nguồn tài liệu được bổ sung thường xuyên góp phần làm phong phú vốn sách, đáp ứng nhu cầu đọc của nhiều nhóm đối tượng, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để lựa chọn, luân chuyển sách về các thư viện, tủ sách cơ sở.

Để mở rộng phạm vi phục vụ, Thư viện tỉnh thường xuyên bố trí xe ô tô thư viện lưu động đa phương tiện, tổ chức đưa sách đến các điểm phục vụ và tủ sách cơ sở trên địa bàn. Hoạt động này góp phần khắc phục những khó khăn về khoảng cách địa lý, nhất là tại các khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi người dân còn hạn chế điều kiện tiếp cận các thiết chế văn hóa.

Đáng chú ý, giữa tháng 4/2026, Thư viện tỉnh đã tổ chức chuyến xe thư viện lưu động đa phương tiện mang theo hàng nghìn đầu sách đến với thầy và trò Trường Phổ thông dân tộc bán trú Trung học cơ sở xã Tri Lễ. Hoạt động không chỉ tạo điều kiện để sách báo được đưa đến gần hơn với học sinh mà còn góp phần khơi dậy niềm yêu thích đọc sách, đẩy mạnh tinh thần tự học và mở rộng kiến thức trong môi trường giáo dục.

Bên cạnh hoạt động phục vụ lưu động, Thư viện tỉnh Lạng Sơn cũng chú trọng xây dựng nguồn sách luân chuyển, bảo đảm tài liệu được khai thác và sử dụng hiệu quả tại các điểm phục vụ.

Trung bình mỗi năm, Thư viện tỉnh tổ chức khoảng 60 đợt luân chuyển sách, phục vụ rộng khắp các địa bàn, từ trường tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông đến các Đồn Biên phòng, Trại tạm giam Công an tỉnh, Cơ sở Cai nghiện ma túy và người dân tại các xã.

Việc mở rộng đối tượng và địa bàn phục vụ cho thấy vai trò của công tác luân chuyển sách trong việc đưa tri thức đến với nhiều nhóm người dân, tạo điều kiện để các đối tượng khác nhau tiếp cận nguồn thông tin phù hợp với nhu cầu học tập, công tác và đời sống.

Có thể thấy, thông qua việc củng cố mạng lưới thư viện, nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác thư viện, tăng cường luân chuyển sách báo và phát triển các mô hình đọc sách tại cộng đồng, Lạng Sơn đang từng bước mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho người dân./.