Cuộc thi do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch giao Cục Nghệ thuật biểu diễn chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị và địa phương liên quan tổ chức. Với chủ đề “Âm sắc Việt, Hội tụ, Tỏa sáng”, cuộc thi là hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp nhằm tôn vinh giá trị âm nhạc truyền thống, tạo điều kiện để các nghệ sĩ, nhạc công thể hiện tài năng, bản lĩnh nghề nghiệp và sức sáng tạo trong biểu diễn nhạc cụ dân tộc.

Đợt 2 diễn ra từ ngày 6 đến 12/11 tại Trung tâm Nghệ thuật Việt Bắc, quy tụ 17 đơn vị nghệ thuật. Đây là đợt thi tiếp nối Đợt 1 được tổ chức tại tỉnh Lâm Đồng từ ngày 24 đến 30/10, với sự tham gia của 16 đơn vị nghệ thuật.

Tổng thể cuộc thi năm nay có sự tham gia của 33 đơn vị nghệ thuật, với gần 800 nghệ sĩ, diễn viên, 150 tiết mục và 18 buổi biểu diễn. Các chương trình dự thi được xây dựng theo hai hình thức độc tấu và hòa tấu, tập trung khai thác khả năng biểu đạt, kỹ thuật diễn tấu và sắc thái âm nhạc của các nhạc cụ dân tộc.

Phát biểu chỉ đạo tại Lễ khai mạc, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông cho biết, sự tham gia của các đơn vị tại đợt 2 là minh chứng cho sự quan tâm, hưởng ứng của các đơn vị nghệ thuật với nghệ thuật nhạc cụ dân tộc, đồng thời khẳng định ý nghĩa và sức lan tỏa của cuộc thi trong đời sống nghệ thuật chuyên nghiệp. "Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và những thay đổi mạnh mẽ của nhu cầu hưởng thụ văn hóa nghệ thuật, chúng ta cần gìn giữ bản sắc truyền thống, đồng thời khuyến khích sự sáng tạo, đổi mới phương thức biểu diễn và quảng bá để nghệ thuật dân tộc ngày càng có sức sống, sức lan tỏa và tiếp cận rộng rãi hơn đối với công chúng, nhất là đối với giới trẻ", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Để đợt 2 diễn ra thành công, Thứ trưởng đề nghị Hội đồng Giám khảo bảo đảm đánh giá công tâm, khách quan, minh bạch, đúng quy chế, chú trọng chất lượng nghệ thuật, kỹ thuật biểu diễn. Ban Tổ chức và các đơn vị liên quan phối hợp chặt chẽ để cuộc thi diễn ra nghiêm túc, an toàn, đúng kế hoạch và hiệu quả. Các đơn vị, nghệ sĩ phát huy tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, giao lưu, học hỏi, nỗ lực thể hiện tốt nhất tài năng, bản lĩnh nghề nghiệp, đồng thời chấp hành nghiêm túc quy chế cuộc thi.

Thứ trưởng tin tưởng rằng, với sự chuẩn bị chu đáo của Ban tổ chức, sự phối hợp chặt chẽ của tỉnh Thái Nguyên, sự điều hành nghiêm túc của hội đồng sáng tạo, cùng với sự tham gia nhiệt tình của các đơn vị vị trí, cuộc thi lần thứ hai sẽ thành công tốt đẹp, góp phần thành công cho Cuộc thi.

Nội dung Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc Việt Nam – 2026 được chia thành bốn bảng: Độc tấu dành cho các đơn vị kịch hát dân tộc; Hòa tấu dành cho các đơn vị kịch hát dân tộc; Độc tấu dành cho các đơn vị ca, múa, nhạc và cơ sở đào tạo nghệ thuật chuyên nghiệp; Hòa tấu dành cho các đơn vị ca, múa, nhạc và cơ sở đào tạo nghệ thuật chuyên nghiệp.

Các chương trình dự thi khai thác bài bản cổ nhạc, làn điệu trong các loại hình kịch hát dân tộc, dân ca truyền thống, tác phẩm cải biên, chỉnh lý, phát triển hoặc sáng tác mới trên cơ sở phong cách âm nhạc dân tộc. Các tác phẩm được trình diễn trực tiếp bằng nhạc cụ dân tộc.

Đối với nội dung độc tấu, mỗi thí sinh trình diễn hai tác phẩm trong khoảng thời gian từ 8 đến 14 phút. Đối với nội dung hòa tấu, mỗi nhóm hoặc dàn nhạc trình diễn ba tác phẩm, với tổng thời lượng từ 12 đến 21 phút. Một số bảng thi cho phép khai thác tác phẩm âm nhạc nước ngoài được chuyển soạn, phối khí cho nhạc cụ dân tộc Việt Nam, qua đó mở rộng khả năng đối thoại giữa truyền thống Việt Nam và tinh hoa âm nhạc thế giới.

Không chỉ là nơi tranh tài về chuyên môn, Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc Việt Nam – 2026 còn là cuộc hội ngộ giàu ý nghĩa giữa những người đang trực tiếp gìn giữ tiếng nói tâm hồn của dân tộc. Sự gặp gỡ giữa các nghệ sĩ đến từ nhiều vùng miền sẽ góp phần tăng cường giao lưu, kết nối các đơn vị nghệ thuật, lan tỏa những mô hình hay và khơi dậy sự quan tâm của cộng đồng đối với kho tàng âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Thông qua cuộc thi, Ban tổ chức hướng tới việc tôn vinh những âm sắc đặc trưng của các vùng, miền và dân tộc Việt Nam; tạo không gian giao lưu, trao đổi chuyên môn giữa các đơn vị nghệ thuật, cơ sở đào tạo và đội ngũ nghệ sĩ biểu diễn. Đây cũng là dịp đánh giá thực tiễn hoạt động biểu diễn nhạc cụ dân tộc, khuyến khích các tìm tòi, sáng tạo nghệ thuật trên cơ sở kế thừa và phát huy giá trị truyền thống.

Trong bối cảnh đời sống nghệ thuật có nhiều thay đổi, việc duy trì các hoạt động biểu diễn, giao lưu và đánh giá chuyên môn có ý nghĩa thiết thực đối với công tác bảo tồn, phát huy âm nhạc truyền thống. Cuộc thi góp phần tạo động lực để các đơn vị nghệ thuật tiếp tục đầu tư cho đội ngũ nghệ sĩ, nâng cao chất lượng tác phẩm và chương trình biểu diễn, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận của công chúng, nhất là thế hệ trẻ, với nhạc cụ dân tộc.

Đợt 2 Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc năm 2026 diễn ra đến hết ngày 12/11 tại Thái Nguyên.