Một người bán hàng rong dịp Tết Trung thu, những người đạp xích lô trong khu phố cổ, phiên chợ Đồng Xuân hay hoạt động tập thể dục buổi sáng sớm. Trong những bức ảnh của Andy Soloman, Hà Nội hiện lên qua những khoảnh khắc bình dị của đời sống thường nhật, được ghi lại từ hơn ba thập kỷ trước.

Năm 1992, Andy Soloman lần đầu đến Hà Nội, mở đầu hành trình nhiếp ảnh gắn bó sâu sắc với Việt Nam. Ông sống tại thành phố trong bảy năm, ghi lại cuộc sống trên đường phố, tại các khu chợ, trường học, nhà máy và nhiều không gian sinh hoạt khác. Những tác phẩm như Tập thể dục buổi sáng sớm (1992), Những người đạp xích lô tại Khu Phố cổ Hà Nội (1992), Chợ Đồng Xuân (1992) hay Giao bia hơi bằng xích lô (1997) lưu giữ những lát cắt cụ thể về đời sống đô thị trong một giai đoạn lịch sử.

Nhìn lại những bức ảnh này, chính tác giả cũng nhận thấy khoảng cách lớn giữa Hà Nội trong ký ức và thành phố hiện tại: “Theo một cách nào đó, Hà Nội đã thay đổi đến mức không thể nhận ra trong 34 năm qua kể từ lần đầu tiên tôi đến đây. Sự thay đổi ấy thực sự đáng kinh ngạc, sâu sắc, diện rộng và mang tính căn bản. Với tất cả những ai đang sống tại Hà Nội, cuộc sống của họ đã thay đổi vượt xa mọi sự so sánh”, Andy Soloman chia sẻ.

Với ông, việc trở lại những hình ảnh cũ không đơn thuần là nhìn lại một kho tư liệu. Đó còn là cách tiếp cận lịch sử thành phố qua những gì từng hiện diện trong đời sống, từ không gian đường phố đến những con người đã tạo nên nhịp sống Hà Nội.

“Đối với triển lãm 'Hanoi: Traces of Time' (Hà Nội - Dấu vết thời gian) và một số tác phẩm gần đây khác của tôi, đây là dịp nhìn lại kho tư liệu lưu trữ, nhìn lại lịch sử Hà Nội và nhìn lại hình ảnh Hà Nội trong quá khứ. Tuy nhiên, tôi cũng chụp cả Hà Nội hiện đại. Tôi chưa bao giờ dừng lại. Tôi vẫn đang tiếp tục chụp ảnh Hà Nội. Nhưng khi mọi người xem những bức ảnh cũ của tôi từ quá khứ, tôi hy vọng họ có thể kết nối với dòng chảy lịch sử, với những câu chuyện về sự thay đổi và bản sắc”, ông nói.

Sự gắn bó của Andy Soloman với Việt Nam còn thể hiện qua hành trình tìm lại những nhân vật ông từng chụp trong giai đoạn 1992 - 1993. Từ năm 2022, ông trở lại những địa điểm cũ, tìm kiếm những người từng gặp, tìm hiểu cuộc sống của họ sau nhiều năm và, khi có thể, chụp lại họ một lần nữa. Dự án "Continuum: Vietnam" ra đời từ hành trình ấy, kết nối những bức ảnh của đầu thập niên 1990 với hình ảnh hiện tại.

Với nhiếp ảnh gia Andy Soloman, mối gắn bó lâu dài với Hà Nội không chỉ đến từ những gì ông đã ghi lại qua ống kính, mà còn từ những con người ông gặp trong hành trình của mình. Ông chia sẻ: “Người Hà Nội cởi mở, thân thiện, rộng lượng, hiếu khách và cực kỳ chào đón những người từ nơi khác đến. Họ khiến du khách cảm thấy như đang ở nhà. Họ làm cho du khách cảm thấy chẳng bao giờ muốn rời đi. Đó chắc chắn là điều đã xảy ra với chính tôi. Và đó là điều không hề thay đổi”.

Nhận xét ấy tạo nên một góc nhìn khác bên cạnh những biến chuyển về cảnh quan và nhịp sống đô thị. Hà Nội đã đổi khác qua hơn ba thập kỷ, nhưng những trải nghiệm về con người vẫn là một phần quan trọng trong ký ức của nhiếp ảnh gia người Anh.

Từ những quan sát ấy, Andy Soloman cũng bày tỏ mong muốn Hà Nội tiếp tục hiện đại hóa mà vẫn gìn giữ những dấu ấn kiến trúc góp phần tạo nên bản sắc riêng: “Hy vọng rằng, khi chúng ta tiến vào tương lai, dù Hà Nội có trở thành một thành phố rất hiện đại trên thế giới, nơi đây vẫn giữ được những yếu tố thiết yếu trong di sản kiến trúc, trong diện mạo không gian của mình. Không chỉ là những căn biệt thự Pháp hay những ngôi nhà cổ ở Phố Cổ mà cả những kiến trúc có từ những năm 1960, 1970 - một thời kỳ lịch sử quan trọng khác trong chiều dài lịch sử phong phú của Hà Nội. Những điều này đều là một phần tạo nên bản sắc của thành phố, và chúng nên được gìn giữ bất cứ khi nào có thể”, ông chia sẻ.

Với 16 tác phẩm trong "Hanoi: Traces of Time", Andy Soloman đưa người xem trở lại Hà Nội của những năm 1990 qua những khuôn hình về phố phường, kiến trúc và đời sống thường nhật. Sau hơn ba thập kỷ, những gì được ghi lại trong ảnh đã trở thành tư liệu hình ảnh quý giá về một giai đoạn của thành phố, giúp người xem nhận diện những đổi thay của Hà Nội, đồng thời suy ngẫm về những giá trị vẫn còn tiếp nối trong đời sống và bản sắc Thủ đô./.

.