Diễn đàn quy tụ đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia và tổ chức trong nước, quốc tế, tập trung trao đổi định hướng, giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, hoàn thiện thể chế, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản trị, phát triển Chính phủ số và dịch vụ công thế hệ mới.

Một trong những nội dung trọng tâm là phiên tọa đàm “Chính phủ số và Dịch vụ công thế hệ mới”. Phiên tọa đàm tập trung thảo luận việc chuyển từ số hóa các thủ tục hành chính hiện có sang thiết kế dịch vụ công chủ động, thông minh, lấy người dân làm trung tâm. Ba điều kiện cốt lõi được đặt ra gồm dữ liệu, thể chế và năng lực vận hành.

Theo đó, thay vì chỉ đánh giá qua số lượng dịch vụ công trực tuyến, các chuyên gia nhấn mạnh những kết quả thực chất: người dân không phải khai báo lại thông tin Nhà nước đã có; các cơ quan phối hợp xử lý hồ sơ xuyên suốt; dịch vụ được thiết kế phù hợp với từng sự kiện trong cuộc sống.

Một nội dung đáng chú ý của phiên tọa đàm là mô hình Agent City, được trao đổi cùng TS. Bangdao Chen - đồng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Blockchain University College Oxford. Khác với cách tiếp cận đô thị thông minh tập trung vào cảm biến, dữ liệu và hệ thống giám sát, Agent City đặt ra khả năng bổ sung lớp tác nhân AI phối hợp thực hiện nhiệm vụ trên các nền tảng dữ liệu và giao diện kết nối hệ thống.

Các ví dụ thí điểm quốc tế, kết quả đo lường và bài học thực tiễn, kể cả những thất bại, được đưa ra thảo luận. Với Việt Nam, những vấn đề đặt ra gồm phạm vi thí điểm, trách nhiệm khi tác nhân AI thực hiện nhiệm vụ, bảo đảm an toàn, chủ quyền dữ liệu và quyền kiểm soát của con người.

Các điều kiện cần xem xét gồm API theo chuẩn mở, cơ chế định danh và ủy quyền cho tác nhân AI, nhật ký kiểm toán, giám sát của con người theo mức độ rủi ro và môi trường thử nghiệm có kiểm soát. Một hướng tiếp cận được đề xuất thảo luận là bắt đầu từ các tác vụ nội bộ có rủi ro thấp trước khi mở rộng sang dịch vụ tác động trực tiếp đến người dân.

Bên cạnh tiềm năng công nghệ, các chuyên gia đề cập đến yêu cầu khai báo dữ liệu một lần, liên thông giữa các cơ quan, nâng cao chất lượng dữ liệu, bảo đảm quyền của người dân và trách nhiệm giải trình. Việc ứng dụng AI cần gắn với quy trình rõ ràng, cơ chế sửa sai và năng lực vận hành của cán bộ, đặc biệt ở cấp cơ sở. Nguyên tắc được nhấn mạnh là tự động hóa theo mức độ rủi ro: công nghệ có thể hỗ trợ phân tích, đề xuất, nhưng những quyết định ảnh hưởng đến quyền lợi người dân phải có người chịu trách nhiệm.

Hướng tới mục tiêu xây dựng Chính phủ thông minh vào năm 2030, các diễn giả đề xuất những chỉ số đánh giá như tỷ lệ sai sót và chuyển giao cho con người của tác nhân AI, tỷ lệ thủ tục không yêu cầu khai lại thông tin, năng lực số của cán bộ cấp xã và số dịch vụ công chủ động được vận hành thực tế.

Các ý kiến cũng nhấn mạnh dữ liệu là nền tảng cốt lõi của chuyển đổi số chính phủ và ứng dụng AI trong dịch vụ công, với yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”. Những thách thức chính gồm dữ liệu còn phân mảnh, thiếu đồng bộ giữa các bộ, ngành và yêu cầu xây dựng hạ tầng bảo đảm chủ quyền dữ liệu, chủ quyền AI.

Các giải pháp được đề cập gồm thiết kế lại toàn bộ quy trình trước khi tự động hóa, sử dụng tác nhân AI để kết nối hệ thống và thiết lập môi trường thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) nhằm kiểm tra các giải pháp mới một cách an toàn.

Mục tiêu cuối cùng của chuyển đổi số không chỉ là gia tăng số lượng dịch vụ trực tuyến, mà còn nâng cao trải nghiệm và củng cố niềm tin của người dân. Trong quá trình đó, con người phải luôn giữ quyền kiểm soát cuối cùng đối với việc sử dụng dữ liệu và AI trong cung cấp dịch vụ công.