Quy chế này quy định việc quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh đã được cấp có thẩm quyền xếp hạng, di tích thuộc danh mục kiểm kê đã được UBND tỉnh phê duyệt trên địa bàn tỉnh Cao Bằng.

Về nguyên tắc, hoạt động quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích phải tuân thủ quy định của pháp luật về di sản văn hóa, các quy định pháp luật hiện hành của Nhà nước; phải xác định quản lý, bảo vệ, phát huy giá trị di tích văn hóa là quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mọi cơ quan, tổ chức, cộng đồng và cá nhân; Đồng thời, bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa các cơ quan, đơn vị, địa phương trong việc quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích.

Theo Quy chế, nội dung quản lý nhà nước về di tích bao gồm: Xây dựng, ban hành hoặc trình ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản, chương trình, kế hoạch về quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích theo thẩm quyền; Tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt và triển khai thực hiện quy hoạch, kế hoạch, dự án hoặc báo cáo kinh tế - kỹ thuật về bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích; Tổ chức kiểm kê di tích, lập danh mục kiểm kê di tích; lập hồ sơ khoa học di tích và thực hiện xếp hạng, điều chỉnh, bổ sung hoặc hủy bỏ xếp hạng di tích theo quy định của pháp luật; Tổ chức quản lý, bảo vệ yếu tố gốc cấu thành di tích; xác định, khoanh vùng khu vực bảo vệ và tổ chức cắm mốc giới di tích trên thực địa; quản lý không gian, cảnh quan và môi trường di tích; Tổ chức, quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học; ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý di tích; đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ quản lý, chuyên môn, nghiệp vụ cho nhân lực tham gia công tác quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích; Tuyên truyền, phổ biến pháp luật về di sản văn hóa; hướng dẫn, định hướng công tác tuyên truyền, giáo dục về di tích; Huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực cho công tác bảo vệ và phát huy giá trị di tích; Tổ chức kiểm tra, thanh tra; giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về di tích theo thẩm quyền; Tổ chức thực hiện phối hợp trong quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích; phối hợp với các địa phương có chung di tích theo quy định của pháp luật; Thực hiện các nhiệm vụ khác về quản lý nhà nước đối với di tích theo quy định của pháp luật.

Việc bảo vệ di tích được thực hiện theo các nội dung: Thực hiện kiểm kê di tích, lập danh mục kiểm kê di tích; lập hồ sơ khoa học; đề nghị xếp hạng, điều chỉnh, bổ sung hoặc hủy bỏ xếp hạng di tích theo quy định của pháp luật; Tổ chức thực hiện bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích; bảo quản thường xuyên, sửa chữa nhỏ, tu sửa cấp thiết theo quy định của pháp luật; bảo đảm thực hiện đúng nội dung, quy trình, hồ sơ đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; Bảo vệ cảnh quan, môi trường di tích, thực hiện các biện pháp phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi xâm hại di tích; quản lý chặt chẽ khu vực bảo vệ di tích theo quy định của pháp luật; Quản lý, bảo vệ di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc di tích theo quy định của pháp luật; Ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, bảo tồn di tích; xây dựng, cập nhật và khai thác cơ sở dữ liệu về di tích; Khi phát hiện dấu hiệu di tích, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia hoặc dấu hiệu khảo cổ, phải kịp thời thông báo cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

Đối với hoạt động phát huy giá trị di tích, các nội dung thực hiện bao gồm: Nghiên cứu, sưu tầm, tư liệu hóa về giá trị di tích; ứng dụng khoa học, công nghệ trong hoạt động phát huy giá trị di tích; Tổ chức tuyên truyền, giáo dục, quảng bá, giới thiệu giá trị di tích ở trong nước và nước ngoài; trưng bày, giới thiệu di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia và tài liệu liên quan đến di tích theo quy định của pháp luật; Tổ chức hướng dẫn, thuyết minh phục vụ khách tham quan; phục vụ nhu cầu nghiên cứu, học tập tại di tích; Tổ chức hoặc liên doanh, liên kết tổ chức hoạt động du lịch, dịch vụ phục vụ công chúng tham quan, nghiên cứu, học tập tại di tích theo quy định của pháp luật; Phát triển sản phẩm, dịch vụ gắn với di tích; tạo điều kiện để cộng đồng địa phương tham gia hoạt động phát huy giá trị di tích; Tổ chức các hoạt động văn hóa tại di tích, thực hành, trình diễn, giới thiệu di sản văn hóa phi vật thể gắn với di tích theo quy định của pháp luật; Tổ chức trưng bày, triển lãm, giới thiệu giá trị di tích trong và ngoài phạm vi di tích theo quy định của pháp luật; Gắn hoạt động phát huy giá trị di tích với phát triển du lịch và các hoạt động kinh tế - xã hội của địa phương, bảo đảm giữ gìn yếu tố gốc cấu thành di tích và bảo vệ môi trường; Thực hiện các hoạt động phát huy giá trị di tích khác theo quy định của pháp luật.

Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 6/7/2026 và thay thế Quyết định số 36/2024/QĐ-UBND ngày 24/9/2024 của UBND tỉnh Cao Bằng ban hành Quy định phân cấp quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh Cao Bằng./.