Tham dự có các đồng chí: Dương Trung Ý, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; Nguyễn Thị Hương, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Bắc Ninh; đại diện lãnh đạo một số bộ, ban, ngành Trung ương; lãnh đạo Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Bắc Ninh cùng đông đảo nhân dân và du khách thập phương.

Lễ kỷ niệm nhằm ôn lại những trang sử hào hùng của cuộc khởi nghĩa Yên Thế, tôn vinh tinh thần đấu tranh bất khuất của các thủ lĩnh Lương Văn Nắm, Hoàng Hoa Thám và nghĩa quân cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX; qua đó giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp niềm tự hào dân tộc và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân.

Diễn văn tại buổi lễ, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Yên Thế Thân Hải Nam, Trưởng Ban Tổ chức Tuần Lễ hội Yên Thế năm 2026 nhấn mạnh: Khởi nghĩa Yên Thế nổ ra năm 1884, trong bối cảnh thực dân Pháp đã cơ bản hoàn thành quá trình xâm lược nước ta. Với trận mở màn giành thắng lợi tại Đức Lân (Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên), Đề Nắm (tức Lương Văn Nắm) đã cùng các nghĩa sĩ của ông trở về đình Thế Lộc (nay là Đình Hả, xã Tân Yên) tổ chức lễ tế cờ ngày 16/3/1884, chính thức phát động cuộc khởi nghĩa vũ trang chống lại thực dân Pháp xâm lược và bè lũ tay sai bán nước.

Tháng 3/1892, Đề Nắm bị sát hại, Hoàng Hoa Thám (còn gọi là Đề Thám) - một vị tướng tài của nghĩa quân đã đứng lên tiếp tục giương cao ngọn cờ khởi nghĩa, trở thành thủ lĩnh tối cao với biệt danh "Hùm xám Yên Thế". Hoàng Hoa Thám đã củng cố, tập hợp lực lượng tổ chức lễ tế cờ xuất trận tại đình Đông (phường Việt Yên, tỉnh Bắc Ninh) vào ngày 19/12/1892. Kể từ đây, Hoàng Hoa Thám chính thức trở thành thủ lĩnh và là linh hồn của cuộc khởi nghĩa Yên Thế.

Với tài năng quân sự lỗi lạc, Đề Thám đã dựa vào núi rừng để tổ chức nhiều trận đánh gan dạ và táo bạo, làm cho giặc Pháp phải bao phen bạt vía, kinh hồn. Trong khói lửa của cuộc khởi nghĩa, Hoàng Hoa Thám đã thể hiện phẩm chất của một thiên tài quân sự, người mà chính giới Pháp cũng phải thừa nhận "mỗi thế kỷ chỉ xuất hiện một lần mà thôi”.

Năm 1913, khi người anh hùng áo vải Hoàng Hoa Thám không còn, cuộc khởi nghĩa Yên Thế dần đi vào thoái trào.

Khởi nghĩa Yên Thế được các nhà nghiên cứu lịch sử đánh giá “là cuộc khởi nghĩa vũ trang của nông dân lớn nhất, bền bỉ nhất, oanh liệt nhất trong lịch sử dân tộc chống thực dân Pháp trước khi có Đảng”. Cuộc khởi nghĩa là một minh chứng đầy thuyết phục về sức mạnh tiềm tàng của người nông dân, đóng góp nhiều kinh nghiệm quý vào kho tàng lịch sử quân sự Việt Nam, đặc biệt là nghệ thuật chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân, lập làng chiến đấu, vừa đánh, vừa đàm... được vận dụng sáng tạo trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và Mỹ cứu nước.

Với những giá trị lịch sử tiêu biểu, ngày 10/5/2012, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định công nhận Di tích lịch sử “Những địa điểm khởi nghĩa Yên Thế” là Di tích Quốc gia đặc biệt; ngày 27/12/2012, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Lễ hội Yên Thế là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Tên tuổi của các ông và nhiều tướng lĩnh của nghĩa quân Yên Thế đã được Nhà nước và nhân dân trên mọi miền Tổ quốc tôn vinh, ghi danh muôn đời như ghi vào sử sách, dùng để đặt tên đường phố, công viên, quảng trường, trường học; đi vào cả những sáng tác phẩm văn học, nghệ thuật...

Phát huy truyền thống cách mạng, những năm qua, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Yên Thế không ngừng nỗ lực phát triển kinh tế - xã hội. Năm 2025, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hệ thống chính trị trên địa bàn được kiện toàn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Chương trình xây dựng nông thôn mới đạt nhiều kết quả tích cực với 10 thôn đạt chuẩn nông thôn mới; 39 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, góp phần nâng cao giá trị sản xuất và thương hiệu địa phương. Các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế, an sinh xã hội được quan tâm; quốc phòng - an ninh tiếp tục được giữ vững.

Sau lễ kỷ niệm, đại biểu và nhân dân được thưởng thức vở ca kịch “Hùm thiêng Yên Thế” - tác phẩm nghệ thuật quy mô lớn kết hợp hài hòa giữa âm nhạc dân gian và âm nhạc bác học, do các nghệ sĩ đến từ các đoàn nghệ thuật Trung ương biểu diễn.

Vở ca kịch do nhà biên kịch Hồng Hoa và nhạc sĩ Nguyễn Cường lên ý tưởng sáng tác từ năm 2019, xuất phát từ cảm hứng về tinh thần bất khuất của cuộc khởi nghĩa Yên Thế. Sau nhiều năm dày công sáng tạo, tác phẩm được công diễn lần đầu trong Tuần Lễ hội Yên Thế năm 2026.

Tác phẩm gồm 6 chương: “Lời thề”, “Đối đầu”, “Nhập gia tùy tục”, “Nước non Yên Thế”, “ Ánh trăng Phồn Xương”, “Sóng dậy sông Hồng”, tái hiện sinh động khí thế hào hùng của nghĩa quân Yên Thế dưới sự lãnh đạo của Anh hùng dân tộc Hoàng Hoa Thám - người được nhân dân tôn kính gọi là “Hùm xám Yên Thế”.

Điểm nhấn của vở diễn là sự kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống và yếu tố sân khấu hiện đại. Không gian âm nhạc mang đậm màu sắc dân gian với các loại hình ca trù, chèo, hát xẩm, quan họ cùng các làn điệu hát sli, lượn của đồng bào dân tộc miền núi phía Bắc. Các màn võ thuật với sự tham gia của gần 300 võ sinh tái hiện khí thế chiến đấu của nghĩa quân Yên Thế, tạo nên những trường đoạn sân khấu hoành tráng, giàu cảm xúc.

TTXVN