Từng bước khẳng định năng lực sản xuất và phát hành

Hơn hai thập kỷ qua, ngành game Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ tiếp cận trò chơi điện tử, phát hành game nước ngoài tại thị trường trong nước đến trực tiếp sản xuất và đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế.

Khoảng năm 2010, sự phổ biến của điện thoại thông minh mở ra chu kỳ tăng trưởng mới cho game mobile, giúp mở rộng quy mô người dùng và tạo điều kiện để các studio Việt Nam chuyển sang phát triển sản phẩm. Đến khoảng năm 2021, một số studio trong nước bắt đầu đẩy mạnh hoạt động phát hành toàn cầu, không chỉ tự phát hành sản phẩm mà còn hỗ trợ những đơn vị nhỏ hơn đưa game ra thị trường quốc tế.

Theo Báo cáo ngành game mobile Việt Nam 2025, Việt Nam có khoảng 210 studio đang hoạt động tích cực. Trong năm 2025, Việt Nam có 27.388 game mới, tăng 13% so với năm 2024 và xếp thứ 33 thế giới về sản lượng. Các trò chơi do Việt Nam phát triển đạt 4,9 tỷ lượt tải, đứng thứ hai thế giới, tương đương khoảng 9.300 lượt tải mỗi phút.

Việt Nam cũng có lợi thế ở các dòng game Simulation, Puzzle và Arcade. Với xấp xỉ 3,3 tỷ lượt tải, chiếm 10,93% tổng lượt tải toàn cầu của ba dòng game này, Việt Nam đứng đầu thế giới về số lượt tải.

Cơ cấu thị trường tiêu thụ cho thấy tính xuất khẩu rõ rệt của game Việt. Thị trường trong nước đóng góp 5,53% tổng lượt tải; phần lớn lượt tải còn lại đến từ thị trường quốc tế. Trong đó, Ấn Độ chiếm 13,9%, Brazil 7,32%, Indonesia 6,67%, Mexico 5,13% và Hoa Kỳ 5,07%.

Cùng với năng lực phân phối, doanh thu từ giao dịch mua vật phẩm hoặc dịch vụ trong trò chơi – IAP – cũng ghi nhận chuyển biến tích cực. Năm 2025, doanh thu IAP của game mobile Việt Nam được ước tính tăng 83% so với năm 2024. Tính trong giai đoạn 5 năm, doanh thu này tăng tổng cộng 229%.

Mặc dù doanh thu IAP của game Việt hiện chỉ chiếm khoảng 0,6% quy mô toàn cầu, tốc độ tăng trưởng cho thấy các studio đang từng bước chuyển từ tập trung vào lượt tải sang nâng cao giá trị kinh tế của sản phẩm. Đây là tiền đề để ngành game Việt Nam tiếp tục cải thiện năng lực thương mại hóa và phát triển sản phẩm có vòng đời dài hơn.

Định hướng xây dựng hệ sinh thái đồng bộ

Báo cáo cho biết ngành game Việt Nam đã có bước phát triển vượt bậc, đánh dấu sự chuyển dịch mạnh mẽ từ gia công sang tự sản xuất và phát hành toàn cầu. Ngành game được xác định là một phần thiết yếu của công nghiệp nội dung số và là trụ cột quan trọng của nền kinh tế số, với định hướng phát triển theo mô hình “5 nhà”, gồm Nhà nước, nhà phát hành, nhà sản xuất, nhà đầu tư và nhà trường, nhằm xây dựng một hệ sinh thái đồng bộ, bền vững.

Ở cấp độ chính sách, Báo cáo đề cập các định hướng từ Nghị quyết số 80-NQ/TW năm 2026 và Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam theo Quyết định số 2486/QĐ-TTg năm 2025, qua đó tiếp tục khẳng định game là lĩnh vực công nghiệp văn hóa trọng điểm, có tiềm năng tạo ra giá trị kinh tế cao và đóng góp vào xuất khẩu.

Các định hướng được nêu gồm phát triển game thành ngành xuất khẩu có giá trị cao; nghiên cứu cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp về thuế, vốn và môi trường kinh doanh; phát triển nguồn nhân lực chuyên sâu; tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với cơ sở đào tạo; xây dựng hệ sinh thái trong nước nhằm mở rộng kênh phân phối và nâng cao tính tự chủ của ngành.

Trong hoạt động sản xuất, các studio Việt Nam đang chuyển từ phát triển nhiều sản phẩm có vòng đời ngắn sang tập trung đầu tư cho một số sản phẩm có chiều sâu. Kết quả khảo sát cho thấy 87% studio đang tập trung vào những game có chiều sâu; 73% đã chuyển từ mô hình phụ thuộc vào quảng cáo sang doanh thu trực tiếp trong game hoặc kết hợp cả hai hình thức.

Thay vì triển khai dàn trải, 80% studio tập trung nguồn lực vào từ một đến ba sản phẩm chủ lực nhằm tối ưu giá trị dài hạn; 73% đơn vị lựa chọn hướng “làm ít nhưng sâu”, chấp nhận thu hẹp số lượng sản phẩm để tăng mức đầu tư cho từng dự án.

Hoạt động hợp tác sản xuất và phát hành cũng ngày càng đa dạng. Trong phạm vi khảo sát, khoảng 80–90% studio lựa chọn hợp tác phát hành. Mô hình chia sẻ lợi nhuận đang trở thành xu hướng chính, giúp các bên phát huy thế mạnh và chia sẻ chi phí, rủi ro trong quá trình đưa sản phẩm ra thị trường.

Nhà phát hành quốc tế có lợi thế về dữ liệu, quy trình và nguồn lực tài chính, trong khi các đối tác trong nước được đánh giá cao về sự linh hoạt, tốc độ phối hợp và khả năng đồng hành cùng studio trong quá trình tối ưu sản phẩm. Báo cáo nhấn mạnh hiệu quả hợp tác không chỉ phụ thuộc vào mô hình được lựa chọn mà còn được quyết định bởi chất lượng sản phẩm và mức độ đồng thuận giữa các bên trong suốt quá trình vận hành dự án.

Từ góc nhìn thị trường vốn, các yếu tố được nhà đầu tư chú trọng gồm chất lượng đội ngũ sáng lập, kinh nghiệm triển khai sản phẩm, kết quả thực tế và khả năng xây dựng quy trình, hệ thống có thể lặp lại. Điều này cho thấy sự quan tâm của nhà đầu tư đang chuyển từ tìm kiếm một sản phẩm thành công đơn lẻ sang đánh giá năng lực vận hành dài hạn của doanh nghiệp.

Ở lĩnh vực đào tạo, báo cáo cho biết hoạt động đào tạo chính quy về game tại Việt Nam mới bắt đầu từ năm 2024. Một số chương trình đào tạo và hoạt động kết nối giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp đã được triển khai, tạo điều kiện để sinh viên thực tập tại studio, tham gia dự án thực tế và tiếp cận quy trình sản xuất. Tuy nhiên, hệ thống đào tạo vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện về quy mô, chương trình và chất lượng chuyên môn, nhất là trong thiết kế trò chơi và tư duy sản phẩm.

Những nội dung trên cho thấy từng chủ thể trong mô hình “5 nhà” gắn với một mắt xích của hệ sinh thái, từ chính sách, đào tạo, đầu tư đến sản xuất và phát hành. Khả năng kết nối hiệu quả giữa các chủ thể sẽ góp phần tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động sáng tạo, phát triển và thương mại hóa sản phẩm game.

Tháo gỡ những điểm nghẽn của ngành

Bên cạnh những kết quả đạt được, ngành game Việt Nam vẫn đối mặt với một số hạn chế. Phần lớn các studio trong nhóm phỏng vấn thống nhất rằng thiếu nhân lực chất lượng cao, đặc biệt ở Game Design và các vị trí liên quan đến sản phẩm, là một trong những rào cản lớn nhất.

Cơ cấu nhân lực tại các studio hiện thiên về thực thi kỹ thuật. Programmer/Developer chiếm 32,5% tổng nhân sự, trong khi Game Designer chiếm 18,2%. Nhân sự có trên 5 năm kinh nghiệm chỉ chiếm 14,8%, cho thấy đội ngũ có chuyên môn vững, khả năng làm việc độc lập và tạo ra giá trị cao còn hạn chế.

Ngoài nhân lực, các studio còn thiếu hệ thống hỗ trợ sản xuất như dữ liệu, quy trình kiểm thử và hướng dẫn tích hợp. Chi phí thu hút người dùng tăng cao cũng tạo áp lực đáng kể khi doanh nghiệp mở rộng quy mô. Ngay cả một sản phẩm có chất lượng vẫn có thể gặp khó khăn nếu chi phí trên mỗi lượt cài đặt quá cao.

Những thay đổi từ Google Play và App Store tiếp tục đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hoạt động phát hành. Việc tăng cường xác minh nhà phát triển, kiểm duyệt nội dung và phòng, chống sản phẩm sao chép, spam khiến quá trình đưa game ra thị trường khó khăn hơn, nhất là với các studio nhỏ. Tuy nhiên, ở góc độ tích cực, những yêu cầu chặt chẽ hơn cũng góp phần loại bỏ sản phẩm kém chất lượng và tạo lập môi trường cạnh tranh công bằng, bền vững hơn.

Từ góc nhìn của các studio được khảo sát, chính sách hiện hành vẫn còn một số nội dung chưa hoàn toàn phù hợp với đặc thù ngành, liên quan đến định danh, thủ tục cấp phép, thuế và phí. Báo cáo nhận định hệ thống chính sách đang có sự chuyển dịch từ quản lý sang hỗ trợ phát triển. Nếu được triển khai hiệu quả, đây sẽ là nền tảng để ngành game Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và hướng tới trở thành trung tâm sáng tạo nội dung số có giá trị cao trên thị trường toàn cầu.

Xây dựng hệ sinh thái “5 nhà” là định hướng nhằm tăng cường sự kết nối giữa chính sách, nguồn nhân lực, sản xuất, phát hành và đầu tư. Khi các nguồn lực này được phối hợp đồng bộ, ngành game Việt Nam sẽ có thêm điều kiện chuyển từ lợi thế về tốc độ và sản lượng sang nâng cao chất lượng, khả năng thương mại hóa và năng lực làm chủ sản phẩm, qua đó phát huy giá trị của game trong phát triển các ngành công nghiệp văn hóa./.