Nguồn nhân lực trẻ, giàu khả năng thích ứng

Báo cáo ngành game mobile Việt Nam 2025 cho thấy hệ sinh thái game trong nước đang phát triển với khoảng 210 studio hoạt động tích cực, thường xuyên tham gia các sự kiện chuyên ngành. Con số thực tế được dự báo có thể cao hơn do chưa bao gồm các nhóm phát triển độc lập hoạt động kín tiếng.

Quy mô nhân sự của các studio từng bước được mở rộng. Gần 50% số studio tham gia khảo sát có từ 50 nhân sự trở lên, cho thấy nhiều đơn vị không còn hoạt động theo mô hình nhóm nhỏ, tự phát mà đã có đủ nguồn lực để triển khai đồng thời nhiều dự án hoặc đầu tư vào những sản phẩm đòi hỏi thời gian phát triển dài hơn.

Trong cơ cấu doanh nghiệp, nhóm studio có từ 15 đến dưới 50 nhân sự chiếm tỷ trọng lớn nhất, đạt 42,42%. Nhóm có từ 50 đến dưới 100 nhân sự và nhóm từ 100 nhân sự trở lên cùng chiếm 21,21%; các studio có dưới 15 nhân sự chiếm 15,15%. Khoảng 85% số studio có trên 100 nhân sự đã hoạt động từ 5–10 năm, phản ánh mối liên hệ giữa kinh nghiệm, quy mô và năng lực vận hành của doanh nghiệp.

Cơ cấu kinh nghiệm làm việc cho thấy ngành game Việt Nam sở hữu lực lượng lao động tương đối trẻ. Nhân sự có từ 1 đến dưới 3 năm kinh nghiệm chiếm tỷ trọng cao nhất với 34,1%; nhóm từ 3 đến dưới 5 năm chiếm 28,7%; nhân sự có dưới một năm kinh nghiệm chiếm 22,4%. Trong khi đó, nhóm có trên 5 năm kinh nghiệm chỉ chiếm 14,8%.

Đội ngũ trẻ mang lại lợi thế về khả năng học hỏi, thích ứng công nghệ và bắt kịp xu hướng. Theo đánh giá, nhân lực game Việt Nam có khả năng học hỏi nhanh, triển khai sản phẩm trong thời gian ngắn và đáp ứng tốt yêu cầu tiến độ. Đội ngũ lập trình viên có kinh nghiệm, nhân sự đồ họa có gu thẩm mỹ riêng và lực lượng marketing mạnh về thực thi đã góp phần tạo nên hiệu suất sản xuất cao với chi phí cạnh tranh.

Lợi thế này đặc biệt rõ trong lĩnh vực game mobile, nơi tốc độ thử nghiệm, điều chỉnh và tối ưu sản phẩm có ý nghĩa quan trọng. Một số studio Việt Nam có thể tái hiện cơ chế vận hành của một trò chơi trong khoảng một tuần đến một tháng, thậm chí cải thiện chất lượng sản phẩm so với phiên bản tham khảo.

Đây là một trong những nền tảng giúp game Việt Nam đạt 4,9 tỷ lượt tải trong năm 2025, đứng thứ hai thế giới; đồng thời khẳng định thế mạnh ở các dòng game Simulation, Puzzle và Arcade.

Thiếu nhân lực chuyên sâu ở những vị trí then chốt

Bên cạnh những lợi thế về tốc độ và khả năng thực thi, cơ cấu nhân lực hiện nay cũng bộc lộ sự mất cân đối giữa kỹ thuật với thiết kế, sáng tạo và vận hành sản phẩm.

Programmer/Developer chiếm 32,5% tổng nhân sự tại các studio tham gia khảo sát, trong khi Game Designer chỉ chiếm 18,2%. Các vị trí còn lại gồm Artist chiếm 12,1%; kiểm thử và bảo đảm chất lượng chiếm 10,4%; Marketing chiếm 8,8%; Creative chiếm 5,4% và các vị trí khác chiếm 12,6%.

Tỷ trọng nhân sự kỹ thuật cao giúp các doanh nghiệp có năng lực triển khai tốt nhưng chưa tương xứng với khả năng định hình sản phẩm. Sự mất cân đối này là một trong những nguyên nhân khiến các studio gặp khó khăn khi phát triển những trò chơi có chiều sâu và định hướng dài hạn.

Khoảng 40% nhà sáng lập và giám đốc điều hành studio game Việt Nam xuất thân từ lập trình viên. Nền tảng kỹ thuật giúp lãnh đạo doanh nghiệp hiểu rõ quy trình sản xuất, có khả năng ra quyết định nhanh và liên tục cải tiến sản phẩm. Mô hình này phù hợp với lĩnh vực game mobile vốn đòi hỏi tốc độ thử nghiệm và triển khai cao.

Tuy nhiên, cơ cấu quản lý thiên về kỹ thuật cũng có thể khiến các quyết định phát triển sản phẩm tập trung nhiều vào tính khả thi công nghệ hơn là trải nghiệm người dùng và thiết kế tổng thể. Điều này dẫn đến xu hướng phát triển theo những khuôn mẫu có sẵn, hạn chế khả năng sáng tạo sản phẩm mới, có chiều sâu và vòng đời dài.

Theo báo cáo, Game Design đang là một trong những điểm yếu đáng chú ý của ngành game Việt Nam. Một bộ phận nhân sự có khả năng triển khai kỹ thuật nhưng chưa được đào tạo bài bản về thiết kế hệ thống, xây dựng trải nghiệm và phát triển sản phẩm hoàn chỉnh.

Những nhân sự có tay nghề cao cũng thường quen thực hiện theo sản phẩm hoặc mô hình có sẵn, trong khi kinh nghiệm xây dựng một sản phẩm hoàn toàn mới còn hạn chế. Đây là thách thức đối với mục tiêu phát triển các tài sản trí tuệ riêng của doanh nghiệp Việt Nam.

Ngoài Game Design, ngành còn thiếu nhân lực có chuyên môn sâu ở các vị trí như Data Scientist, Technical Artist và Monetization. Năng lực phân tích dữ liệu, quản trị sản phẩm, tổ chức dự án phức tạp và vận hành lâu dài cũng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.

Nhiều đội ngũ hiện tập trung tối ưu các chỉ số ngắn hạn nhưng chưa đi sâu vào những chỉ số phản ánh giá trị vòng đời của người dùng. Một số studio mạnh ở cấp độ triển khai dự án nhưng chưa xây dựng được cơ cấu tổ chức đủ chặt chẽ để duy trì dòng tiền, phát triển sản phẩm và gắn kết người dùng trong thời gian dài.

Trong bối cảnh thị trường chuyển từ “làm nhiều” sang “làm tốt”, hạn chế về nhân lực chuyên sâu có thể ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Khi chi phí thu hút người dùng gia tăng và các nền tảng phân phối siết chặt chính sách, sản phẩm muốn tồn tại phải có chất lượng cao, khả năng giữ chân người chơi và mô hình thương mại hóa hiệu quả.

Gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp

Nguồn nhân lực chất lượng cao được phần lớn các studio tham gia phỏng vấn xác định là một trong những vấn đề cần được ưu tiên. Khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn sản xuất vẫn còn đáng kể, đặc biệt ở các vị trí liên quan đến thiết kế trò chơi và phát triển sản phẩm.

Theo thông tin được nêu trong báo cáo, đào tạo chính quy về game tại Việt Nam mới bắt đầu từ năm 2024. Hệ thống giáo dục chuyên ngành vì vậy vẫn đang ở giai đoạn đầu, chương trình đào tạo còn mới và đội ngũ giảng viên có kinh nghiệm thực tế chưa nhiều.

Một số cơ sở đào tạo đã triển khai chương trình liên quan đến game và từng bước thiết lập quan hệ với doanh nghiệp. Sinh viên có cơ hội tham gia thực tập tại studio, thực hiện dự án, tiếp cận quy trình sản xuất, thậm chí thử nghiệm phát hành sản phẩm ngay trong thời gian học. Những hoạt động như Global Game Jam và các cuộc thi lập trình ngắn hạn cũng góp phần rút ngắn khoảng cách giữa kiến thức lý thuyết với thực tế sản xuất.

Đây là những tín hiệu tích cực, cho thấy hệ sinh thái đào tạo đang chuyển từ giai đoạn khởi tạo sang từng bước hình thành cấu trúc. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường, hoạt động đào tạo cần tiếp tục được hoàn thiện cả về quy mô lẫn chất lượng chuyên môn.

Việc đào tạo không chỉ tập trung vào kỹ năng lập trình, đồ họa hoặc vận hành công cụ mà cần tăng cường kiến thức về Game Design, tư duy sản phẩm, phân tích dữ liệu, thương mại hóa, quản trị dự án và phát triển tài sản trí tuệ. Đây là những năng lực quyết định khả năng chuyển từ sản xuất theo khuôn mẫu sang sáng tạo sản phẩm có bản sắc, giá trị và sức cạnh tranh dài hạn.

Mối liên kết giữa nhà trường với doanh nghiệp cần được triển khai chặt chẽ hơn, từ xây dựng chương trình đào tạo, tổ chức thực hành đến đánh giá chuẩn đầu ra. Doanh nghiệp có thể tham gia chia sẻ kinh nghiệm, cung cấp bài toán thực tế, tiếp nhận sinh viên thực tập và phối hợp phát triển những dự án có khả năng đưa ra thị trường. Qua đó, người học được tiếp cận sớm với quy trình sản xuất, yêu cầu chất lượng và sự thay đổi nhanh của công nghệ.

Báo cáo cũng đề cập định hướng phát triển ngành game theo mô hình “5 nhà”, gồm Nhà nước, nhà phát hành, nhà sản xuất, nhà đầu tư và nhà trường. Trong mô hình này, phát triển nguồn nhân lực không phải nhiệm vụ riêng của các cơ sở đào tạo mà cần sự phối hợp đồng bộ giữa các chủ thể trong hệ sinh thái.

Nhà nước giữ vai trò định hướng, tạo môi trường thuận lợi và thúc đẩy chương trình đào tạo chuyên sâu; nhà trường cung cấp nền tảng kiến thức và kỹ năng; doanh nghiệp tạo điều kiện thực hành, chuyển giao kinh nghiệm; nhà phát hành cung cấp dữ liệu, hiểu biết thị trường; nhà đầu tư góp phần hỗ trợ nguồn lực cho các dự án có tiềm năng.

Năng lực kỹ thuật, tốc độ triển khai và khả năng thích ứng đã tạo nên lợi thế ban đầu cho ngành game Việt Nam. Tuy nhiên, để nâng cao vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu, nguồn nhân lực cần được bổ sung chiều sâu về sáng tạo, thiết kế, quản trị và thương mại hóa sản phẩm. Xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao vì vậy là điều kiện quan trọng để game Việt chuyển từ gia công, phát triển theo khuôn mẫu sang chủ động sáng tạo, làm chủ tài sản trí tuệ và hình thành những sản phẩm công nghiệp văn hóa có giá trị bền vững./.