Công trình có ý nghĩa đặc biệt nhằm tôn vinh cuộc đời, sự nghiệp của nhà thơ, nhà giáo, thầy thuốc, nhà yêu nước tiêu biểu của dân tộc; đồng thời bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với vùng đất Thanh Ba, nay thuộc xã Mỹ Lộc - nơi ông từng sinh sống, dạy học, bốc thuốc chữa bệnh và sáng tác kiệt tác "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc".

Nhà lưu niệm Danh nhân văn hóa Nguyễn Đình Chiểu được xây dựng trên khu đất rộng khoảng 1.300 m², với tổng kinh phí đầu tư 9 tỷ đồng. Công trình gồm các hạng mục san nền, đền thờ, nhà khách, sân đường, cổng, hàng rào, hệ thống thoát nước, chiếu sáng và cây xanh. Đền thờ được thiết kế theo kiến trúc đình, đền, miếu truyền thống Nam Bộ, tạo không gian trang nghiêm phục vụ hoạt động tưởng niệm, nghiên cứu, giáo dục và tham quan. Công trình được khởi công từ ngày 14/12/2025 và hoàn thành sau hơn sáu tháng thi công, đáp ứng yêu cầu về tiến độ, chất lượng, kỹ thuật và mỹ thuật.

Theo Chủ tịch UBND xã Mỹ Lộc Trần Văn Ngọc Sinh, đây là công trình được Đảng bộ xã xác định là công trình trọng điểm của nhiệm kỳ nhằm gìn giữ, phát huy giá trị di sản văn hóa, đáp ứng nguyện vọng của nhiều thế hệ cán bộ, đảng viên và nhân dân địa phương. Dù chỉ gắn bó với làng Thanh Ba (nay thuộc xã Mỹ Lộc) trong khoảng ba năm, từ năm 1859 - 1862, Nguyễn Đình Chiểu đã để lại những dấu ấn đặc biệt về tư tưởng, văn hóa và tinh thần yêu nước.

Trên vùng đất Thanh Ba, Nguyễn Đình Chiểu cùng gia đình đã mở lớp dạy học, bốc thuốc chữa bệnh cho nhân dân, sáng tác nhiều tác phẩm yêu nước và tham gia cổ vũ phong trào kháng Pháp. Sau trận tập kích đồn Tây Dương tại chợ Trường Bình cuối năm 1861, xúc động trước sự hy sinh anh dũng của những người nông dân nghĩa sĩ, ông đã sáng tác "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc".

Tác phẩm không chỉ là đỉnh cao của văn học yêu nước thế kỷ XIX mà còn trở thành bản anh hùng ca bất hủ về người nông dân Nam Bộ đứng lên chống ngoại xâm, khẳng định khí phách và lòng yêu nước của dân tộc.

Nguyễn Đình Chiểu (1822-1888), thường được gọi là Đồ Chiểu, là nhà thơ, nhà giáo, thầy thuốc và nhà tư tưởng lớn của Việt Nam. Dù bị mù từ khi còn trẻ, ông vẫn dành trọn cuộc đời để dạy học, chữa bệnh, sáng tác văn chương và giữ trọn khí tiết trước mọi sự mua chuộc của thực dân Pháp.

Ông để lại nhiều tác phẩm có giá trị lớn về tư tưởng và nghệ thuật như Lục Vân Tiên, Dương Từ - Hà Mậu, Ngư Tiều vấn đáp y thuật cùng nhiều bài thơ văn yêu nước. Năm 2021, UNESCO đã vinh danh Nguyễn Đình Chiểu là Danh nhân văn hóa thế giới, khẳng định những đóng góp to lớn của ông đối với văn hóa nhân loại.

Theo lãnh đạo xã Mỹ Lộc, việc xây dựng Nhà lưu niệm không chỉ góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản của Danh nhân văn hóa Nguyễn Đình Chiểu mà còn tạo điểm nhấn văn hóa, tâm linh của địa phương.

Cùng với Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia chùa Tôn Thạnh - nơi Nguyễn Đình Chiểu từng sinh sống, dạy học và sáng tác, Nhà lưu niệm sẽ hình thành không gian văn hóa đặc sắc, góp phần phát triển du lịch gắn với giáo dục truyền thống, khơi dậy lòng yêu nước, đạo lý "uống nước nhớ nguồn" cho thế hệ trẻ, đồng thời tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững của địa phương trong giai đoạn mới.

Theo TTXVN