Tối 11/6, Liên hoan phim tài liệu ngắn quốc tế Viet Culture in Motion 2026 đã chính thức khai mạc tại rạp Saint-André des Arts ở trung tâm thủ đô Paris (Pháp), mở đầu cho chuỗi hoạt động trình chiếu và giao lưu điện ảnh diễn ra tại nhiều thành phố châu Âu từ ngày 11/6 đến 5/7.

Sự kiện đánh dấu một nỗ lực đặc biệt của thế hệ trẻ Việt Nam và gốc Việt trong việc đưa những câu chuyện về văn hóa, con người Việt Nam đến với bạn bè quốc tế thông qua ngôn ngữ điện ảnh tài liệu.

Theo phóng viên TTXVN tại Paris, liên hoan phim quy tụ Hội đồng Chuyên môn gồm các đạo diễn, biên kịch, nhà hoạt động văn hóa và điện ảnh đến từ Việt Nam và quốc tế như ông Trịnh Quang Tùng - Phó Tổng Giám đốc Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, đạo diễn - diễn viên Stéphane Ly-Cuong (Pháp), ông Paul Abela - Tùy viên nghe nhìn Đại sứ quán Pháp cùng nhiều gương mặt uy tín khác.

Từ hơn 100 tác phẩm dự thi, Ban tổ chức đã tuyển chọn 25 bộ phim xuất sắc để trình chiếu trong 14 suất chiếu tại Paris và Lorient (Pháp), Praha (CH Séc) và Brussels (Bỉ).

Điểm đặc biệt của liên hoan là tất cả các tác phẩm được lựa chọn đều do các nhà làm phim trẻ dưới 30 tuổi thực hiện, trong đó có nhiều tác giả dưới 18 tuổi.

Không chỉ vậy, toàn bộ chương trình cũng được những thanh thiếu niên Việt Nam và gốc Việt tổ chức đến từ nhiều quốc gia, phần lớn trong độ tuổi từ 14 - 20, là thành viên của dự án quốc tế TOUCHER ARTS.

Các bộ phim mang đến nhiều lát cắt đa dạng về đời sống và văn hóa Việt Nam đương đại. Đó là câu chuyện về những nghệ sĩ tuồng vẫn âm thầm giữ nghề sau ánh đèn sân khấu; hành trình của một cô giáo mang tri thức đến với trẻ em vùng cao; những người phụ nữ Tà Ôi lưu giữ nghề dệt truyền thống; hay những góc nhìn mới mẻ về Hà Nội thông qua 5 giác quan…

Mỗi bộ phim là một lát cắt chân thực, phản ánh tình yêu quê hương và sự trân trọng đối với những giá trị văn hóa bản địa.

Trước khi diễn ra liên hoan, Ban tổ chức đã giới thiệu chương trình tới hơn 35 trường trung học, cao đẳng và đại học trên cả nước, thu hút đông đảo học sinh, sinh viên tham gia sáng tạo nội dung.

Nhiều tác giả đến từ các cơ sở giáo dục như Đại học Ngoại giao, VinUni, The Dewey Schools, Tr Việt Đức, Khoa Pháp – Trường Đại học Ngoại ngữ (ĐHQGHN) cùng nhiều trường học khác trên toàn quốc.

Chỉ ít ngày sau khi mở đăng ký, toàn bộ 4 suất chiếu tại thủ đô Paris đã kín chỗ. Hơn 600 khán giả đăng ký tham dự, bao gồm người Pháp, cộng đồng người Việt tại Pháp, sinh viên, nhà nghiên cứu văn hóa và du khách quốc tế.

Sự quan tâm này cho thấy sức hút của những câu chuyện Việt Nam được kể bằng góc nhìn trẻ trung, chân thực và giàu cảm xúc.

Chia sẻ về quá trình hình thành liên hoan, chị Hoàng Thu Trang cho biết Viet Culture in Motion là dự án mà chị cùng Hiệp hội Art Space đã ấp ủ trong thời gian dài với mong muốn kể câu chuyện Việt Nam ra thế giới bằng góc nhìn của người trẻ thông qua phim tài liệu.

Theo chị, đây không đơn thuần là một sự kiện tiếp nhận phim để trình chiếu ở châu Âu mà là kết quả của hành trình kéo dài gần một năm làm việc với hơn 35 trường học trên khắp Việt Nam, gặp gỡ hơn 10.000 học sinh, sinh viên để khuyến khích họ sáng tạo những nội dung có ý nghĩa về đất nước và con người Việt Nam.

Chị cho biết hiệp hội đã nhận hơn 100 bộ phim tài liệu ngắn và chọn 25 tác phẩm để trình chiếu trong 14 suất chiếu tại nhiều nước châu Âu. Chương trình được thực hiện hoàn toàn nhờ sự nhiệt huyết và tình yêu điện ảnh của các bạn thanh thiếu niên từ 14-18 tuổi đến từ nhiều quốc gia, dù không có nguồn tài trợ lớn, tất cả đều chung mục tiêu giới thiệu văn hóa Việt Nam đến gần hơn với công chúng quốc tế.

Chị cũng cho biết điều khiến Ban tổ chức xúc động nhất là việc 4 suất chiếu tại Paris nhanh chóng kín chỗ.

Theo chị, dù các bộ phim còn mang nét ngây thơ, mộc mạc và chưa đạt tới độ hoàn thiện kỹ thuật như các tác phẩm chuyên nghiệp, nhưng chính sự chân thành trong cảm xúc đã chạm đến trái tim khán giả.

“Nhiều người nói với tôi rằng họ nhìn thấy một Việt Nam rất thật, rất trẻ trung và đầy màu sắc qua những bộ phim này.”

Ông Đinh Ngọc Đức, Giám đốc Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Pháp, đánh giá cao nỗ lực của các ê-kíp trẻ. Ông cho rằng những hình ảnh đời thường vốn rất quen thuộc ở Việt Nam, khi được kể lại bằng ngôn ngữ điện ảnh, đã trở thành những câu chuyện giàu cảm xúc và sức gợi.

Theo ông, việc được xem những thước phim ấy ngay tại Paris mang lại cảm giác lắng đọng đặc biệt, giúp người Việt xa quê nhớ về nguồn cội, đồng thời giúp bạn bè quốc tế cảm nhận được vẻ đẹp và chiều sâu của văn hóa Việt Nam.

Ông Đinh Ngọc Đức đã thay mặt Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Pháp, cảm ơn các bạn trẻ. Ông nhấn mạnh: “Các bạn đã sử dụng điện ảnh như một phương tiện hiệu quả để giới thiệu văn hóa Việt Nam tới cộng đồng người Việt xa quê và bạn bè Pháp.”

Một trong những góc nhìn thú vị đến từ bà Anne, một khán giả người Pháp. Bà bày tỏ khá bất ngờ khi nhận thấy phần lớn các nhà làm phim trẻ đều lựa chọn khai thác các chủ đề liên quan đến truyền thống, từ nghệ thuật dân gian cho đến các phong tục văn hóa lâu đời.

Bà cho biết đã nhiều lần đến Việt Nam để làm việc và nghiên cứu, bắt đầu từ năm 1993 và lần gần nhất vào năm 2024, đồng thời nhận xét Việt Nam đã có nhiều thay đổi trong giai đoạn này.

Vì vậy, ông bày tỏ sự bất ngờ khi các bạn trẻ hiện nay lại lựa chọn khai thác các giá trị truyền thống để kể chuyện.

Đạo diễn, biên kịch và diễn viên Stéphane Ly-Cuong – thành viên Hội đồng giám khảo – cho biết việc tham gia chấm giải là một trải nghiệm đặc biệt thú vị.

Là một người Pháp gốc Việt sinh ra tại Pháp, ông thừa nhận hiểu biết của mình về Việt Nam vẫn còn giới hạn.

Chính vì vậy, các bộ phim đã giúp ông có cơ hội khám phá sâu hơn về những phong tục, tập quán và nét đẹp văn hóa của quê hương nguồn cội.

Ông chia sẻ: “Điều rất thú vị là được nhìn thấy cách thế hệ trẻ ngày nay nhìn nhận văn hóa Việt Nam. Những bộ phim của học sinh trung học mang đến một góc nhìn rất mới, rất tươi trẻ. Chúng giúp tôi khám phá thêm nhiều khía cạnh văn hóa Việt Nam mà trước đây tôi chưa biết và khiến tôi càng mong muốn được trực tiếp trải nghiệm chúng ngoài đời thực.”

Trong khi đó, bà Anne Le Van Ra, thành viên Hội đồng giám khảo, cho biết bà đặc biệt hào hứng khi được chứng kiến những điều mà thế hệ trẻ muốn truyền tải thông qua điện ảnh.

Theo bà, chất lượng của nhiều bộ phim, đặc biệt là các tác phẩm do học sinh trung học thực hiện, đã vượt ngoài mong đợi.

Bà chia sẻ: “Bộ phim 'Derrière le rideau' (Sau tấm màn nhung) gây ấn tượng mạnh với tôi. Tác phẩm không chỉ đơn thuần cung cấp thông tin mà còn cho thấy tư duy điện ảnh rất rõ nét. Nó tạo ra cảm xúc trực giác, khiến người xem muốn tìm hiểu sâu hơn về câu chuyện. Đó chính là điều quan trọng nhất của phim tài liệu: không chỉ cung cấp kiến thức mà còn khơi dậy sự tò mò. Tôi xin chúc mừng các bạn trẻ và hy vọng các bạn sẽ tiếp tục theo đuổi con đường này.”

Với tinh thần ấy, Viet Culture in Motion không chỉ là một liên hoan phim mà còn là lời khẳng định rằng thế hệ trẻ Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành những đại sứ văn hóa bằng chính ngôn ngữ sáng tạo của mình.

Việt Nam chưa bao giờ thiếu những câu chuyện đáng kể với thế giới; điều cần thiết là những người trẻ sẵn sàng khám phá, gìn giữ và kể lại những câu chuyện ấy bằng góc nhìn của thời đại hôm nay./.