Hội thảo “Kinh tế cuối tuần: Tiềm năng và động lực tăng trưởng mới của TP.HCM sau hợp nhất” do Tạp chí Doanh nhân Sài Gòn phối hợp cùng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM và Sở Du lịch TP.HCM tổ chức thu hút sự tham gia của lãnh đạo Thành phố, đại diện cơ quan hoạch định chính sách, chuyên gia, doanh nhân, hiệp hội ngành nghề.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, nhà báo Trần Hoàng - Tổng biên tập Tạp chí Doanh Nhân Sài Gòn nhìn nhận, trong bối cảnh TP.HCM đang bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô dân số và không gian đô thị mở rộng, yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu trở nên cấp thiết. 

Trong bối cảnh đó, “kinh tế cuối tuần” được xem là một hướng tiếp cận mới, góp phần tối ưu hóa việc sử dụng thời gian, không gian đô thị và hạ tầng hiện hữu, đồng thời tạo thêm giá trị gia tăng cho các ngành dịch vụ, thương mại và du lịch.

"Với đặc trưng là một đô thị năng động, có đời sống kinh tế – văn hóa phong phú và lực lượng doanh nghiệp sáng tạo, đây chính là điều kiện thuận lợi để TP.HCM nghiên cứu, thí điểm và phát triển mô hình kinh tế cuối tuần theo hướng phù hợp với đặc thù của thành phố."- Nhà báo Trần Hoàng nhấn mạnh.

Nhà báo Trần Hoàng - Tổng biên tập Tạp chí Doanh Nhân Sài Gòn bày tỏ, hội thảo được tổ chức với mong muốn tạo ra một diễn đàn trao đổi đa chiều, nơi các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp cùng nhìn nhận một cách toàn diện về tiềm năng, cơ hội cũng như những thách thức trong phát triển kinh tế cuối tuần tại TP.HCM.

Chương trình hội thảo tập trung vào ba nhóm nội dung chính: cơ sở lý luận và tiềm năng phát triển kinh tế cuối tuần tại TP.HCM; kinh nghiệm quốc tế và các mô hình thành công tại các đô thị lớn; cùng các giải pháp về thể chế, hạ tầng và cơ chế vận hành nhằm triển khai hiệu quả mô hình theo hướng bền vững.

Từ góc độ quản lý, Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM Phạm Huy Bình nhấn mạnh, tại nhiều đô thị lớn trên thế giới, cuối tuần không chỉ là thời gian nghỉ ngơi mà đã trở thành một “trục vận hành riêng” của nền kinh tế, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng dịch vụ và tạo việc làm. Vì vậy, kinh tế cuối tuần không phải là xu hướng nhất thời, mà là một cách tiếp cận mới trong tổ chức không gian và hoạt động kinh tế đô thị.

Theo ông Phạm Huy Bình, TP.HCM có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế cuối tuần với quy mô dân số lớn, thu nhập cải thiện và tầng lớp trung lưu gia tăng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy khả năng giữ chân chi tiêu trong nội đô vẫn còn hạn chế, khi một bộ phận người dân có xu hướng dịch chuyển ra các địa phương lân cận vào dịp cuối tuần, trong khi các sản phẩm du lịch và dịch vụ của thành phố chưa đủ sức kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Để khai thác hiệu quả tiềm năng này, Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM Phạm Huy Bình cho rằng cần thay đổi cách tiếp cận theo hướng linh hoạt hơn. Kinh tế cuối tuần mang đặc trưng “tức thời” và “tập trung cao”, đòi hỏi không chỉ đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ mà còn phải hoàn thiện môi trường vận hành, từ hạ tầng giao thông trong các khung giờ cao điểm, khai thác hiệu quả không gian công cộng, đến việc kéo dài thời gian hoạt động dịch vụ và tạo dư địa chính sách cho đổi mới sáng tạo. Đây là bài toán liên ngành, cần sự phối hợp đồng bộ giữa du lịch, thương mại, văn hóa, giao thông và quy hoạch đô thị.

“Nếu được nhìn nhận đúng và triển khai hiệu quả, kinh tế cuối tuần không chỉ thúc đẩy tăng trưởng dịch vụ mà còn góp phần nâng cao chất lượng sống, gia tăng sức hấp dẫn và năng lực cạnh tranh của TP.HCM”, ông Phạm Huy Bình nhấn mạnh, đồng thời đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận về mô hình vận hành, khả năng kết nối liên ngành và vai trò của chính sách trong việc thúc đẩy các hoạt động kinh tế diễn ra linh hoạt hơn trong thời gian cuối tuần.

Tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung làm rõ vai trò của kinh tế cuối tuần trong việc tái cấu trúc không gian đô thị theo chiều thời gian, góp phần thúc đẩy các hoạt động kinh tế ban đêm, phát triển du lịch ngắn ngày, gia tăng sức hút của thành phố đối với người dân và du khách.

Ông Nguyễn Lưu Bảo Đoan (Đại học Kinh tế TP.HCM) thống nhất, kinh tế cuối tuần cần được nhìn nhận như một cấu trúc kinh tế – không gian độc lập, thay vì chỉ là phần kéo dài của kinh tế ban đêm. Theo ông Nguyễn Lưu Bảo Đoan, khác với nhịp vận hành trong tuần xoay quanh sản xuất và lao động, cuối tuần là thời điểm diễn ra sự “đảo chiều”, khi không gian tiêu dùng, giải trí và tái tạo sức lao động của các hộ gia đình trở thành trung tâm. Điều này mở ra dư địa phát triển lớn nếu được tổ chức lại một cách có chiến lược.

Theo số liệu dẫn chứng, riêng lĩnh vực bán lẻ và dịch vụ ăn uống đã chiếm khoảng 20% tổng việc làm của khu vực doanh nghiệp tại TP.HCM, cho thấy quy mô không nhỏ của các hoạt động kinh tế gắn với tiêu dùng.

Ở góc độ nghiên cứu, TS. Dương Đức Minh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế và Du lịch nhận định, tiềm năng phát triển kinh tế cuối tuần của TP.HCM còn nằm ở cấu trúc không gian - sinh thái đặc thù hiếm có. Việc mở rộng liên kết với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu đã hình thành một “mặt tiền sinh thái” mới, nơi các hệ sinh thái biển – sông – rừng – nông nghiệp đan xen và bổ trợ lẫn nhau.

Cũng theo TS. Dương Đức Minh, trục sinh thái sông Sài Gòn – Đồng Nai là lợi thế nổi bật, đóng vai trò hành lang kết nối liên vùng và tạo ra “dòng khí sinh thái” tự nhiên. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với thiên nhiên, đáp ứng nhu cầu “giải nén đô thị” ngày càng gia tăng.

Bên cạnh đó, hành vi tiêu dùng cuối tuần cũng đang có sự chuyển dịch rõ nét, từ xu hướng tập trung ra biển sang phân bổ giữa các không gian biển – sông – nông nghiệp. Sự thay đổi này không chỉ mở rộng lựa chọn trải nghiệm mà còn tạo cơ hội cho các khu vực ngoại vi tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch và dịch vụ. Đáng chú ý, nông nghiệp đô thị được nhìn nhận là một nguồn lực tiềm năng khi có thể chuyển hóa thành các sản phẩm trải nghiệm như làng nghề, nông trại hay mô hình OCOP, góp phần hình thành các sản phẩm du lịch sinh thái – văn hóa chất lượng cao gắn với cộng đồng địa phương.

Tại hội thảo, các ý kiến đa phần cho rằng kinh tế cuối tuần không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn đóng vai trò như một cơ chế điều tiết đô thị. Trong khoảng thời gian ngắn, các không gian ngoại vi có thể “chia tải” cho khu vực trung tâm, đồng thời cung cấp các trải nghiệm cân bằng về sức khỏe, tâm lý và lối sống cho người dân. Việc hình thành các “cụm không gian cuối tuần” tích hợp đa chức năng, kết nối văn hóa, giải trí, thể thao và dịch vụ cũng được đề xuất như một hướng đi cần được nghiên cứu và thí điểm trong thời gian tới.

Hội thảo “Kinh tế cuối tuần: Tiềm năng và động lực tăng trưởng mới của TP.HCM sau hợp nhất” được kỳ vọng sẽ là bước khởi đầu quan trọng trong việc thúc đẩy hình thành mô hình phát triển kinh tế mới, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của thành phố, đồng thời đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng đa dạng của người dân và cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.