Ngày 13/11, tại TP.HCM, Báo Văn hóa phối hợp Vụ Pháp chế, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam (Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch) và các đơn vị liên quan tổ chức hội thảo “Thách thức trong hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá trong lĩnh vực lưu trú du lịch”.

Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh việc xây dựng môi trường không khói thuốc ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng đối với ngành du lịch, không chỉ từ góc độ thực thi pháp luật mà còn gắn với chất lượng dịch vụ, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và hình ảnh điểm đến.

Xây dựng môi trường lưu trú không khói thuốc trở thành chuẩn mực quản trị khách sạn

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Phó Tổng Biên tập Báo Văn hóa Nguyễn Văn Mười nhấn mạnh, xây dựng môi trường không khói thuốc là yêu cầu thiết yếu nhằm bảo vệ sức khỏe du khách, người lao động, đồng thời thể hiện văn hóa kinh doanh và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

Theo ông Nguyễn Văn Mười, mặc dù pháp luật đã quy định rõ trách nhiệm của các cơ sở lưu trú, song quá trình thực thi vẫn gặp không ít khó khăn, đặc biệt trong việc phát hiện, nhắc nhở và xử lý hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

“Yêu cầu tuân thủ pháp luật phải được thực hiện song hành với việc bảo đảm quyền lợi chính đáng và trải nghiệm của khách hàng”, ông Nguyễn Văn Mười nhấn mạnh, đồng thời cho rằng công tác kiểm tra cần gắn với hướng dẫn, hỗ trợ tạo điều kiện để doanh nghiệp thực hiện hiệu quả các quy định.

Đề cập mục tiêu Hội thảo, Phó Tổng Biên tập Báo Văn hóa mong muốn các đại biểu tập trung làm rõ quy định pháp luật, chia sẻ kinh nghiệm xử lý vi phạm, đào tạo nhân viên và tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý với doanh nghiệp.

“Mục tiêu cuối cùng là để môi trường không khói thuốc trở thành một tiêu chí hiện hữu trong quản lý chất lượng, văn hóa doanh nghiệp và trải nghiệm của du khách, góp phần xây dựng hình ảnh du lịch Việt Nam văn minh, an toàn, thân thiện và có trách nhiệm." - ông Nguyễn Văn Mười nhấn mạnh.

Báo cáo đề dẫn tại Hội thảo, ông Nguyễn Hoàng Anh Phi, Phó Chủ tịch Chi hội Khách sạn TP.HCM, nhấn mạnh việc xây dựng môi trường lưu trú không khói thuốc cần trở thành yêu cầu thực chất trong quản trị, vận hành khách sạn, thay vì chỉ dừng ở việc tuân thủ quy định mang tính hình thức.

Theo ông Nguyễn Hoàng Anh Phi, cả nước hiện có hơn 40.000 cơ sở lưu trú với trên 800.000 buồng. Riêng TP.HCM có 4.796 cơ sở, cung cấp 107.066 phòng; trong đó, 166 cơ sở được xếp hạng từ 1 đến 5 sao, với 22.153 phòng.

Sự khác biệt về quy mô, cơ sở vật chất và năng lực quản lý khiến việc thực thi quy định phòng, chống tác hại của thuốc lá chưa đồng bộ. Nhiều cơ sở dù đã ban hành nội quy, lắp đặt biển cấm hút thuốc nhưng còn thiếu cơ chế giám sát và quy trình xử lý vi phạm cụ thể, nhất là đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Từ thực tế này, Phó Chủ tịch Chi hội Khách sạn TP.HCM cho rằng các cơ sở lưu trú cần hoàn thiện quy trình vận hành, nâng cao kỹ năng nhận diện và xử lý tình huống cho nhân viên. "Việc tuân thủ pháp luật phải được thực hiện thống nhất, nhưng phương thức triển khai cần linh hoạt, phù hợp với điều kiện từng cơ sở, đồng thời bảo đảm chất lượng phục vụ và trải nghiệm của du khách".

Từ quy định pháp luật đến trách nhiệm của người đứng đầu

Tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Hùng, Pháp chế viên Vụ Pháp chế (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cũng cho rằng, việc xây dựng môi trường lưu trú không khói thuốc không chỉ nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ và hình ảnh du lịch Việt Nam.

Theo ông Nguyễn Văn Hùng, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá quy định cơ sở lưu trú thuộc nhóm địa điểm cấm hút thuốc trong nhà, nhưng được phép bố trí khu vực hút thuốc riêng nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp luật. Tuy nhiên, việc thực hiện tại một số cơ sở còn thiếu thống nhất.

“Pháp luật cho phép bố trí nơi dành riêng cho người hút thuốc nhưng không bắt buộc cơ sở lưu trú phải bố trí nơi này”, ông Hùng lưu ý, đồng thời khuyến khích ưu tiên mô hình lưu trú hoàn toàn không khói thuốc.

Đề cập Nghị định 90/2026/NĐ-CP về xử phạt các hành vi vi phạm quy định phòng, chống tác hại của thuốc lá, trong đó có thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, ông Nguyễn Văn Hùng cho rằng các cơ sở lưu trú cần tăng cường biển báo, đào tạo nhân viên, duy trì kiểm tra, giám sát và xác định rõ trách nhiệm người đứng đầu, bảo đảm quy định pháp luật được thực thi thực chất, hiệu quả.

Từ thực tiễn doanh nghiệp, Bà Linh Ngọc, Trưởng phòng Kế hoạch và Nhân sự Khách sạn Hoàn Cầu (Continental), nhìn nhận việc xây dựng môi trường lưu trú không khói thuốc cần được tiếp cận toàn diện.

"Phòng, chống tác hại của thuốc lá trong lĩnh vực lưu trú du lịch không chỉ dừng lại ở việc bố trí biển cấm hút thuốc hay nhắc nhở khách tuân thủ nội quy, mà còn gắn với trách nhiệm pháp lý, chất lượng quản trị, năng lực nhân viên và quyền lợi khách hàng." - Bà Linh Ngọc chia sẻ.

Để tránh thực hiện hình thức, bà đề nghị phân định trách nhiệm từng bộ phận, thống nhất quy trình phát hiện và xử lý vi phạm, đồng thời nâng cao kỹ năng giao tiếp cho nhân viên ở các vị trí tiếp xúc trực tiếp với khách.

“Người đứng đầu phải trực tiếp chịu trách nhiệm; các bộ phận phải phối hợp theo quy trình thống nhất; nhân viên cần được đào tạo kỹ năng xử lý tình huống, bảo đảm quyền lợi khách hàng và uy tín doanh nghiệp”, bà Linh Ngọc khẳng định.

Liên kết quản lý nhà nước với sáng kiến doanh nghiệp

Ở góc độ cơ quan quản lý địa phương, bà Nguyễn Thị Lệ, Phó phòng Quản lý cơ sở lưu trú du lịch thuộc Sở Du lịch TP.HCM, nhận định nhiều cơ sở đã chú trọng tuyên truyền, hướng dẫn du khách nhưng vẫn lúng túng khi phát sinh vi phạm, đặc biệt khi thói quen và nhận thức của khách không giống nhau.

Theo bà, giải pháp căn cơ là “chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu là tuyên truyền, nhắc nhở sang xây dựng văn hóa không khói thuốc một cách bền vững”. Điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa ngành du lịch, y tế, chính quyền địa phương và doanh nghiệp, từ hướng dẫn thực hiện đến kiểm tra, đào tạo và nhân rộng mô hình tốt.

Kinh nghiệm tại hệ thống Becamex cho thấy vai trò của quản trị nội bộ trong hiện thực hóa mục tiêu này. Bà Nguyễn Kim Xuân Thúy, Quản lý Bộ phận Buồng phòng Khách sạn Becamex New City, cho biết Becamex Hotel Thu Dau Mot và Becamex Hotel New City được vinh danh “Khách sạn tiêu biểu không thuốc lá” lần thứ I năm 2025.

Hai cơ sở đã triển khai biển cấm hút thuốc, bố trí khu vực hút thuốc riêng biệt, không kinh doanh hoặc trưng bày sản phẩm thuốc lá, đồng thời hướng dẫn nhân viên xử lý tình huống. Dù vậy, theo ghi nhận của đơn vị, khoảng 60% khách có nhu cầu hút thuốc, tạo áp lực không nhỏ đối với việc giám sát và duy trì môi trường lưu trú.

Để thúc đẩy thay đổi từ bên trong, Becamex áp dụng chính sách thưởng 500.000 đồng cho nhân viên bỏ hút thuốc, tăng cường kiểm tra và từng bước thu hẹp khu vực được phép hút. Cách làm này cho thấy xây dựng môi trường không khói thuốc cần hướng đến cả du khách lẫn người lao động.

“Hiệu quả mô hình khách sạn không khói thuốc phụ thuộc vào vai trò tiên phong và cam kết của đội ngũ lãnh đạo”, bà Thúy nhấn mạnh, đồng thời kiến nghị tăng cường truyền thông, hoàn thiện hướng dẫn và duy trì đánh giá định kỳ.

Từ những ý kiến tại Hội thảo, có thể thấy điểm chung không nằm ở việc bổ sung thêm biển cấm, mà ở khả năng chuyển yêu cầu pháp luật thành hành động nhất quán: lãnh đạo cam kết, bộ phận phối hợp, nhân viên có kỹ năng và khách được thông tin đầy đủ.

Khi tiêu chí không khói thuốc được đưa vào kiểm soát chất lượng, đào tạo nhân sự và đánh giá hoạt động hằng ngày, các cơ sở lưu trú sẽ có cơ sở nâng cao uy tín, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và cải thiện trải nghiệm du khách. Đó cũng là hướng đi để ngành du lịch xây dựng hình ảnh điểm đến văn minh, an toàn, có trách nhiệm và phát triển bền vững.