Hội thi năm nay quy tụ 18 đội thi đến từ các địa phương trong tỉnh, mang theo tinh hoa ẩm thực truyền thống và niềm tự hào về văn hóa vùng Đất Tổ. Trong không gian linh thiêng của Đền Hùng, những đôi tay khéo léo của các nghệ nhân đã tái hiện sinh động hình ảnh lao động cần cù, sáng tạo của cha ông từ thuở dựng nước. Không chỉ là một cuộc thi, đây còn là dịp để cộng đồng cùng nhau ôn lại truyền thuyết Lang Liêu – câu chuyện giàu ý nghĩa nhân văn về sự sáng tạo và đạo lý hiếu kính tổ tiên.

Theo quy định, ở nội dung gói và nấu bánh chưng, mỗi đội sử dụng 5kg gạo nếp, 1kg đỗ xanh, 1kg thịt lợn để gói thành 10 chiếc bánh vuông vức trong thời gian tối đa 10 phút, sau đó luộc bánh trong vòng 5 giờ. Đối với nội dung giã bánh giầy, các nghệ nhân phải đồ xôi từ 5kg gạo nếp trong 30 phút, sau đó giã và nặn thành 10 chiếc bánh tròn đều trong thời gian 15 phút. Các phần thi không chỉ đòi hỏi kỹ thuật thuần thục mà còn yêu cầu sự phối hợp nhịp nhàng, thể hiện tinh thần đoàn kết của mỗi đội.

Phát biểu tại hội thi, bà Phạm Thị Hoàng Oanh nhấn mạnh: văn hóa ẩm thực Việt Nam có lịch sử lâu đời, gắn bó mật thiết với nền văn minh lúa nước từ thời các Vua Hùng. Truyền thuyết Lang Liêu làm bánh chưng, bánh giầy không chỉ phản ánh trí tuệ và sự sáng tạo của người Việt cổ mà còn thể hiện khát vọng về cuộc sống no đủ, hài hòa với thiên nhiên. Việc duy trì hội thi hằng năm chính là cách tái hiện những giá trị cội nguồn ấy trong đời sống đương đại.

Đáng chú ý, ngày 8/5/2023, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ký ban hành Quyết định số 1180/QĐ-BVHTTDL, chính thức ghi danh nghề làm bánh chưng, bánh giầy tại thành phố Việt Trì, huyện Cẩm Khê và Tam Nông vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Sự kiện này không chỉ khẳng định giá trị văn hóa đặc sắc của nghề truyền thống mà còn tạo cơ sở quan trọng để bảo tồn, phát huy di sản trong bối cảnh hiện đại.

Thông qua hội thi, Ban Tổ chức sẽ lựa chọn đội xuất sắc nhất để dâng 18 cặp bánh chưng, bánh giầy lên các Vua Hùng trong năm tiếp theo. Con số 18 mang ý nghĩa biểu trưng cho 18 đời Vua Hùng đã có công dựng nước, thể hiện lòng thành kính, tri ân sâu sắc của con cháu hôm nay đối với tổ tiên. Những cặp bánh không chỉ là sản vật dâng lễ mà còn là kết tinh của văn hóa, tín ngưỡng và tâm thức dân tộc.

Hội thi gói, nấu bánh chưng và giã bánh giầy không chỉ góp phần tôn vinh giá trị của hạt gạo – biểu tượng của nền văn minh lúa nước – mà còn là dịp để các nghệ nhân, đồng bào các dân tộc trong tỉnh giao lưu, gắn kết cộng đồng. Qua đó, những giá trị văn hóa truyền thống được lan tỏa, hun đúc thêm niềm tự hào về lịch sử dân tộc và ý thức gìn giữ di sản.

Trong dòng chảy hiện đại, khi nhịp sống ngày càng nhanh, những hoạt động như hội thi bánh chưng, bánh giầy tại Đền Hùng càng trở nên ý nghĩa. Đó không chỉ là sự kiện văn hóa mà còn là hành trình trở về với cội nguồn, nơi mỗi người Việt tìm thấy sợi dây kết nối thiêng liêng với tổ tiên, với lịch sử và với chính bản sắc của mình.