Khi văn hóa trở thành một nguồn lực tăng trưởng

Một bộ phim có thể khiến người ta muốn đặt chân đến miền đất từng xuất hiện trên màn ảnh. Một ca khúc có thể mở ra cả thị trường bản quyền, thời trang và quảng cáo. Một chuyến lưu diễn quốc tế có thể đưa hàng chục nghìn người đến một thành phố xa lạ, ở lại thêm vài ngày để khám phá, trải nghiệm và chi tiêu. Trong nền kinh tế hiện đại, văn hóa không chỉ làm phong phú đời sống tinh thần mà còn có thể tạo ra sản phẩm, dịch vụ, việc làm và những giá trị kinh tế đáng kể. Cũng từ đó, công nghiệp văn hóa đang dần trở thành một nguồn lực tăng trưởng đầy sức hút.

Tại Việt Nam, định hướng này được cụ thể hóa trong Quyết định số 2486/QĐ-TTg ngày 14/11/2025 của Thủ tướng Chính phủ, phê duyệt Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo đó, các ngành công nghiệp văn hóa được đặt mục tiêu tăng trưởng bình quân khoảng 10%/năm, đóng góp 7% GDP vào năm 2030. Nghệ thuật biểu diễn là một trong những lĩnh vực được ưu tiên phát triển.

Đằng sau những mục tiêu ấy là một sự chuyển dịch quan trọng trong tư duy vĩ mô, đưa văn hóa trở thành một ngành kinh tế, nơi sức sáng tạo được chuyển hóa thành giá trị thương mại và lợi thế cạnh tranh quốc gia. Nhìn từ sự bùng nổ của các đại concert quốc tế tại Hà Nội trong những năm gần đây, tiềm năng ấy đang dần hiện lên qua những con số và những chuyển động rất thực của thị trường.

Những sân khấu triệu đô và sức hút vượt ngoài âm nhạc

Tháng 7/2023, hai đêm diễn của BLACKPINK tại sân vận động Mỹ Đình đã biến Hà Nội thành tâm điểm chú ý của cộng đồng người hâm mộ K-pop trong khu vực. Những khán đài phủ kín sắc hồng không chỉ đánh dấu một sự kiện âm nhạc đặc biệt, mà còn cho thấy sức mua đáng kể của thị trường giải trí Việt Nam.

Theo Touring Data, hai đêm diễn bán được hơn 67.000 vé, đạt doanh thu phòng vé 13,66 triệu USD. Cùng thời điểm, Hà Nội ghi nhận tổng thu du lịch khoảng 630 tỷ đồng trong hai ngày diễn ra sự kiện, theo Sở Du lịch Hà Nội. Dù không thể quy toàn bộ nguồn thu này cho concert, sự sôi động của thị trường dịch vụ đã phần nào cho thấy những tác động kinh tế lan tỏa từ một sự kiện âm nhạc lớn.

Hai năm sau, G-DRAGON World Tour tiếp tục đưa Hà Nội vào bản đồ những điểm đến nổi bật của các chuyến lưu diễn quốc tế. Với khoảng 100.000 khán giả trong hai đêm diễn, Hà Nội trở thành điểm dừng có lượng người tham dự đông thứ hai của chuyến lưu diễn, chỉ sau Tokyo Dome tại Nhật Bản. 

Và ngày 24-25 tháng 10 vừa qua, BIGBANG World Tour tiếp tục nối dài sức nóng ấy với gần 90.000 lượt khán giả tại Mỹ Đình, trong đó khoảng 15% người mua vé là khán giả nước ngoài. Theo thông tin công bố từ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, du lịch Hà Nội ghi nhận thu khoảng 750 tỷ đồng từ concert BIGBANG. Chỉ riêng hai ngày 23–24/10/2026, thành phố Hà Nội đón khoảng 220.000 lượt khách du lịch, tăng 15,6% so với tuần trước, trong đó có 67.900 lượt khách quốc tế.

Những con số ấy đang cho thấy một bức tranh kinh tế lớn hơn nhiều doanh thu bán vé. Khi một concert đủ sức khiến hàng chục nghìn người vượt hàng trăm, thậm chí hàng nghìn cây số để gặp thần tượng, âm nhạc đã trở thành động lực thúc đẩy cả những hoạt động kinh tế như hàng không, lưu trú, thương mại và dịch vụ.

Hơn thế, nhìn từ góc độ quản lý, bà Lê Thị Ánh Mai, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP. Hà Nội, cho rằng giá trị giá trị lớn nhất mà các tour diễn, show diễn lớn mang đến cho Hà Nội chính là cơ hội để thành phố khẳng định mình như một điểm đến văn hóa và sự kiện của khu vực. “Những chương trình quốc tế lớn có thể thu hút du khách, thúc đẩy dịch vụ, quảng bá hình ảnh thành phố và tạo cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của ngành công nghiệp văn hóa”, bà Mai nhấn mạnh.

Đây cũng chính là giá trị mà nhiều quốc gia đã sớm nhận ra và khai thác thành công, biến những đại concert thành một phần trong chiến lược phát triển kinh tế và quảng bá du lịch.

Tại Singapore, những chuyến lưu diễn của Taylor Swift và Coldplay năm 2024 được khai thác như một cơ hội thúc đẩy kinh tế du lịch. Đảo quốc này đã khéo léo kết hợp các đêm diễn với những chương trình trình diễn ánh sáng, không gian trải nghiệm theo chủ đề và các gói nghỉ dưỡng kèm vé concert, khuyến khích du khách lưu trú, chi tiêu và khám phá thành phố. Theo ước tính của các nhà phân tích, chuỗi concert của hai ngôi sao có thể mang lại nguồn thu du lịch lên tới 450 triệu SGD.

Trong khi đó, sức hút của BTS cũng được chính quyền thành phố Goyang Hàn Quốc khai thác để thúc đẩy du lịch và quảng bá điểm đến qua chương trình “Goyang Con-Trip”, kết nối các đêm diễn với hành trình khám phá danh thắng, ẩm thực, mua sắm và trải nghiệm K-beauty, đồng thời tổ chức tuần lễ ưu đãi tại các cơ sở kinh doanh địa phương. Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc, khách quốc tế dự concert BTS tại Goyang lưu trú trung bình 7,4 ngày, chi tiêu 2,91 triệu won/người, cao hơn khoảng 20% so với mức bình quân của khách quốc tế; riêng chi tiêu qua thẻ của du khách nước ngoài tại khu vực gần sân vận động tăng 38 lần so với cùng kỳ.

Kinh nghiệm từ Singapore và Hàn Quốc cho thấy công nghiệp văn hóa Việt Nam vẫn còn dư địa phát triển rất lớn. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để chuyển hóa sức hút của những sự kiện giải trí quốc tế thành giá trị kinh tế lâu dài, từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến và đưa công nghiệp văn hóa trở thành một động lực tăng trưởng mới.

Để những đại concert mở đường cho công nghiệp văn hóa Việt Nam

Một trong những điều kiện quan trọng để hiện thực hóa cơ hội ấy là hình thành một thị trường tiêu dùng văn hóa đủ lớn, nơi công chúng sẵn sàng đầu tư cho những trải nghiệm có chất lượng và doanh nghiệp nhìn thấy triển vọng để tham gia lâu dài.

Theo bà Nguyễn Thùy Dương - Giám đốc Khối Truyền thông và Tiếp thị Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank), Trưởng Ban Tổ chức BIGBANG World Tour tại Hà Nội - Việt Nam đang ở thời điểm thuận lợi để khai thác văn hóa như một nguồn lực phát triển kinh tế.

“Trong 2–3 năm trở lại đây, Việt Nam đang chứng kiến sự hình thành và bùng nổ của một thế hệ người tiêu dùng giải trí mới, trẻ, năng động, sẵn sàng chi trả và đặc biệt coi trọng trải nghiệm, từ concert, điện ảnh, esports đến các sự kiện văn hóa, giải trí quy mô lớn”, bà Dương nhận định.

Sự thay đổi trong nhu cầu và hành vi tiêu dùng đang mở ra những cơ hội mới cho công nghiệp biểu diễn Việt Nam. Khi công chúng sẵn sàng chi trả cho những trải nghiệm giải trí chất lượng cao, doanh nghiệp có thêm động lực đầu tư, các nhà tổ chức quốc tế cũng có thêm cơ sở để đưa Việt Nam vào lịch trình lưu diễn dài hạn.

Đáng chú ý, các doanh nghiệp trong nước cũng đang từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp biểu diễn, từ thiết kế, sản xuất, công nghệ trình diễn đến trực tiếp tổ chức và hợp tác với các đối tác quốc tế. VPBank là một ví dụ tiêu biểu. Từ vai trò nhà tài trợ đồng hành cùng các chương trình của Kenny G, Westlife, G-DRAGON…, ngân hàng đã tiến thêm một bước khi trở thành đơn vị tổ chức tại Việt Nam của BIGBANG World Tour, cho thấy sự chủ động ngày càng lớn của doanh nghiệp Việt trong việc kiến tạo những sự kiện văn hóa, giải trí tầm cỡ.

Theo bà Nguyễn Thùy Dương, đây là lựa chọn mang tính dài hạn của VPBank nhằm chủ động tham gia kiến tạo thị trường và nâng cao chất lượng trải nghiệm cho khán giả. Việc trực tiếp tổ chức một World Tour đặt doanh nghiệp trước những yêu cầu phức tạp hơn nhiều so với hoạt động tài trợ, từ kết nối các đối tác sở hữu bản quyền, công ty quản lý nghệ sĩ đến phối hợp với những đơn vị sản xuất trong và ngoài nước để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về kỹ thuật, công nghệ và vận hành.

“Kinh nghiệm ấy sẽ ở lại Việt Nam sau khi tour diễn kết thúc. Đây là một giá trị rất quan trọng nếu chúng ta muốn xây dựng năng lực nội địa cho công nghiệp văn hóa”, bà Dương nhấn mạnh.

Quả thực, qua mỗi dự án, doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội từng bước trưởng thành, dần làm chủ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp biểu diễn. Tuy nhiên, để những nỗ lực ấy tạo nên sức bật cho cả ngành công nghiệp văn hóa, không thể thiếu vai trò kiến tạo của Nhà nước và sự chủ động của các địa phương. Trong đó, Nhà nước cần tạo hành lang chính sách thuận lợi, khuyến khích đầu tư, phát triển hạ tầng biểu diễn đạt chuẩn quốc tế và tháo gỡ những rào cản trong tổ chức sự kiện. Về phía các địa phương, điều quan trọng là chủ động xây dựng chiến lược thu hút các sự kiện lớn, hình thành lịch biểu diễn dài hạn, đồng thời kết nối nguồn lực từ du lịch, thương mại, dịch vụ để tạo nên những hành trình trải nghiệm hấp dẫn.

Xa hơn, đích đến của công nghiệp văn hóa Việt Nam không chỉ là đưa những ngôi sao thế giới đến biểu diễn, mà còn là tạo ra những sản phẩm nghệ thuật, những sự kiện mang thương hiệu Việt đủ sức thu hút khán giả quốc tế. Khi kinh nghiệm, nguồn lực và sức sáng tạo trong nước được bồi đắp, Việt Nam có thể từng bước chuyển từ một thị trường đón nhận các sản phẩm văn hóa quốc tế thành nơi kiến tạo và xuất khẩu những giá trị văn hóa của riêng mình.