Hoạt động nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Kế hoạch số 594/KH-UBND của UBND TP.HCM, đồng thời tạo cơ sở thực tiễn để nghiên cứu, hoàn thiện Đề án “Phát triển nghệ thuật học đường TP.HCM giai đoạn 2026–2035”. Định hướng lâu dài là đưa nghệ thuật trở thành một phần thường xuyên của giáo dục, góp phần phát triển năng lực thẩm mỹ, bồi dưỡng nhân cách và hình thành lớp công chúng trẻ cho các loại hình biểu diễn.
Đưa nghệ thuật truyền thống vào môi trường học đường không chỉ mở rộng cơ hội tiếp cận di sản văn hóa cho thế hệ trẻ mà còn góp phần đổi mới giáo dục thẩm mỹ, bồi dưỡng tâm hồn, nhân cách và khơi dậy ý thức gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Phát biểu tại buổi lễ, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường, nhấn mạnh văn hóa có vai trò đặc biệt quan trọng trong sự phát triển bền vững của đất nước và Thành phố. Giáo dục nghệ thuật không dừng ở việc trang bị kiến thức hay khả năng thưởng thức mà còn nuôi dưỡng tâm hồn, tình yêu quê hương, đất nước và ý thức gìn giữ giá trị truyền thống.
Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, Thành phố là trung tâm văn hóa, nghệ thuật lớn của cả nước, nơi hội tụ nhiều loại hình phong phú như hát bội, cải lương, đờn ca tài tử, sân khấu kịch, điện ảnh và nghệ thuật đương đại. Vì thế, chương trình không chỉ mang ý nghĩa bổ sung hoạt động ngoại khóa. Đây còn là cách kết nối nhà trường với các thiết chế văn hóa, nghệ sĩ và nhà nghiên cứu, từng bước xây dựng môi trường giáo dục nơi di sản hiện diện sinh động trong đời sống học sinh.
Từ điểm khởi động tại Trường THPT Lê Quý Đôn, thành phố dự kiến mở rộng hoạt động đến các trường phổ thông, lựa chọn nội dung và phương thức phù hợp với từng cấp học. Mục tiêu 100% học sinh được tiếp cận ít nhất một loại hình nghệ thuật mỗi năm học đặt ra yêu cầu phối hợp bền bỉ giữa ngành văn hóa và ngành giáo dục, cũng như sự tham gia của các đơn vị nghệ thuật.
Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường phát biểu tại buổi lễ. (Ảnh T.Luân)
Điểm nổi bật của chương trình là phương thức tiếp cận kết hợp biểu diễn, giới thiệu kiến thức và thực hành trải nghiệm, với sự tham gia của nghệ sĩ, nhà nghiên cứu đến từ Nhà hát Nghệ thuật Hát Bội TP.HCM và Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang. Thông qua các hoạt động tương tác trực tiếp, học sinh không chỉ được thưởng thức những trích đoạn sân khấu tiêu biểu mà còn có dịp tìm hiểu quá trình hình thành, phát triển, đặc trưng nghệ thuật và những giá trị văn hóa gắn liền với từng loại hình.
Tại không gian Hát Bội, học sinh được tìm hiểu phục trang, đạo cụ và tự tay vẽ, tô màu mặt nạ. Các Nghệ sĩ tham dự cũng giải thích ý nghĩa của các màu sắc, đường nét hóa trang, qua đó giúp các em nhận ra cách sân khấu dùng hình tượng ước lệ để thể hiện tính cách, phẩm chất và vị thế nhân vật. Kiến thức vốn có vẻ xa lạ trở nên dễ nhớ khi gắn với từng nét vẽ và câu hỏi trực tiếp.
Ngay trong khuôn viên Trường THPT Lê Quý Đôn, các không gian trải nghiệm được tổ chức sinh động, giúp học sinh tiếp cận nghệ thuật sân khấu qua trang phục, đạo cụ, hóa trang và hình tượng nhân vật. (Ảnh T.Luân)
Ở khu vực Cải lương, những bộ trang phục, kiểu hóa trang cùng câu chuyện về nghệ thuật ca diễn mở ra góc nhìn khác về sân khấu Nam Bộ. Học sinh được giao lưu, chụp ảnh với nghệ sĩ và tìm hiểu công việc chuẩn bị phía sau một vai diễn. Khoảng cách giữa người biểu diễn và khán giả trẻ vì thế được thu hẹp qua những cuộc trò chuyện tự nhiên.
Đây là hoạt động mở đầu trong kế hoạch tăng cường đưa các loại hình nghệ thuật đến với môi trường học đường, góp phần đổi mới phương thức giáo dục văn hóa, nghệ thuật, đồng thời khơi dậy tình yêu, niềm tự hào và ý thức gìn giữ di sản văn hóa dân tộc trong thế hệ trẻ. (Ảnh T.Luân)
Trên sân khấu, tiết mục múa trình thức vũ đạo "Nhật Nguyệt Bát Thiên Vương" đem đến không khí trang trọng với động tác giàu biểu tượng, phục trang rực rỡ, gửi gắm ước vọng quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa. Trích đoạn Hát bội "Trần Bình Trọng" tái hiện khí tiết trung nghĩa, tinh thần yêu nước và ý chí bất khuất của vị anh hùng dân tộc, giúp học sinh liên hệ bài học lịch sử với ngôn ngữ nghệ thuật.
Thông qua các hoạt động tương tác trực tiếp, học sinh không chỉ được thưởng thức những trích đoạn sân khấu tiêu biểu mà còn có dịp tìm hiểu quá trình hình thành, phát triển, đặc trưng nghệ thuật và những giá trị văn hóa gắn liền với từng loại hình. (Ảnh T.Luân)
Không chỉ ngồi xem, các em còn được mời thử làm nghệ sĩ Hát bội. Dưới sự hướng dẫn của NSND Hữu Danh và các nghệ sĩ, học sinh tập động tác chạy ngựa, chèo thuyền, thể hiện lời thoại và giọng cười nhân vật. Qua những động tác tưởng đơn giản nhưng đòi hỏi sự phối hợp nhuần nhuyễn, các em có cơ hội cảm nhận công phu luyện tập và sức biểu đạt của sân khấu truyền thống.
Với Cải lương, TS. Mai Mỹ Duyên giới thiệu quá trình hình thành, phát triển và những đặc trưng của loại hình nghệ thuật gắn bó với đời sống văn hóa Nam Bộ. Trích đoạn Câu thơ yên ngựa do nghệ sĩ Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang biểu diễn minh họa sự hòa quyện giữa âm nhạc, lời ca và diễn xuất giàu cảm xúc, giúp học sinh hiểu vì sao cải lương có sức sống trong lòng nhiều thế hệ khán giả.
Học sinh được giao lưu, chia sẻ trực tiếp cùng các nghệ sĩ. (Ảnh T.Luân)
Từ việc xem trích đoạn đến thử hóa trang, tập động tác và trò chuyện cùng nghệ sĩ, học sinh được tiếp cận di sản bằng nhiều giác quan. Chính sự tham gia chủ động có thể khơi mở tò mò, tạo nền tảng để các em tiếp tục tìm hiểu, trân trọng và lan tỏa giá trị nghệ thuật dân tộc.
Chương trình khởi động vì vậy không chỉ là một buổi biểu diễn tại trường mà còn gợi ra hướng tổ chức giáo dục nghệ thuật theo chiều sâu: học sinh được trải nghiệm, nhà trường có thêm chất liệu giáo dục văn hóa và các đơn vị nghệ thuật có cơ hội gặp gỡ thế hệ công chúng tương lai. Khi những cuộc gặp gỡ ấy được duy trì đều đặn, tình yêu di sản có thêm điều kiện nảy nở từ chính môi trường học đường. Đó là nền tảng để di sản tiếp tục trao truyền trong đời sống hôm nay.