Dự Hội nghị có ông Nguyễn Minh Vũ, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao; ông Hoàng Đạo Cương, Thứ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Trưởng Ban Chỉ đạo xây dựng hồ sơ Yên Tử; lãnh đạo Ủy ban Văn hoá và Xã hội của Quốc hội, các tỉnh, thành phố, các chuyên gia, nhà khoa học.

Về phía tỉnh Quảng Ninh có ông Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh; ông Nguyễn Hồng Dương, Ủy viên BTV Tỉnh ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy; ông Nghiêm Xuân Cường, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh; bà Nguyễn Thị Hạnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; lãnh đạo các sở, ban, ngành, địa phương liên quan của tỉnh.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, ngày 5/6/2020, tỉnh Quảng Ninh chủ trì, phối hợp với Bắc Giang và Hải Dương (nay là Bắc Ninh và Hải Phòng) triển khai xây dựng hồ sơ khoa học Quần thể Di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc trình UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Đây là hồ sơ di sản liên tỉnh đầu tiên của Việt Nam có quy mô rộng lớn, trải dài trên 3 tỉnh, 7 huyện, gồm 214 điểm di tích thuộc 6 khu di tích quốc gia đặc biệt.

Báo cáo tổng kết công tác xây dựng Hồ sơ đề cử tại Hội nghị, bà Nguyễn Thị Hạnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cho biết, quá trình hoàn thiện Hồ sơ khoa học Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử được triển khai mạnh mẽ từ năm 2020, sau khi Thủ tướng Chính phủ đồng ý về nguyên tắc việc mở rộng nghiên cứu hồ sơ liên tỉnh. Đây là một nhiệm vụ đặc biệt phức tạp bởi phạm vi di sản trải rộng trên nhiều địa phương, gồm hàng trăm di tích, danh thắng gắn với lịch sử Phật giáo Trúc Lâm và văn hóa dân tộc Việt Nam.

Ngay từ những ngày đầu, ba địa phương đã xác định đây không chỉ là một hồ sơ di sản đơn thuần mà còn là hành trình khẳng định giá trị nổi bật toàn cầu của không gian văn hóa Yên Tử. Nhiều hội nghị, hội thảo khoa học trong nước và quốc tế được tổ chức với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành về lịch sử, khảo cổ, tôn giáo, di sản văn hóa, địa chất và bảo tồn.

Đặc biệt, đại dịch Covid-19 bùng phát trong giai đoạn 2020-2022 từng khiến quá trình khảo sát, nghiên cứu và phối hợp liên tỉnh gặp rất nhiều khó khăn. Tuy nhiên, các địa phương cùng các cơ quan chuyên môn vẫn kiên trì triển khai công việc, từ thu thập tư liệu, nghiên cứu khảo cổ, xác định ranh giới vùng lõi, vùng đệm cho đến xây dựng kế hoạch quản lý di sản theo tiêu chuẩn quốc tế.

Một trong những thách thức lớn nhất là việc lựa chọn các điểm di tích tiêu biểu đưa vào hồ sơ đề cử. Từ tổng số 214 di tích thuộc nhiều khu vực khác nhau, các chuyên gia đã nghiên cứu, sàng lọc để lựa chọn những cụm di tích tiêu biểu nhất phản ánh đầy đủ giá trị của Phật giáo Trúc Lâm, quá trình hình thành không gian văn hóa Yên Tử cũng như mối liên kết lịch sử – tâm linh giữa các vùng di sản.

Trong quá trình làm việc với UNESCO và ICOMOS, hồ sơ nhiều lần được chỉnh sửa, bổ sung nhằm làm rõ giá trị nổi bật toàn cầu, tính xác thực và tính toàn vẹn của di sản. Không chỉ dừng ở công tác chuyên môn, hành trình xây dựng hồ sơ còn là một chiến dịch ngoại giao văn hóa quy mô lớn. Nhiều đoàn công tác của Việt Nam đã tới Pháp để đối thoại trực tiếp với ICOMOS, gặp gỡ lãnh đạo UNESCO và các nước thành viên Ủy ban Di sản thế giới nhằm giới thiệu sâu hơn về giá trị của quần thể di sản.

Các cuộc vận động quốc tế được tiến hành bài bản, liên tục với sự tham gia của Bộ Ngoại giao, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam cùng lãnh đạo ba địa phương. Năm 2025, Việt Nam còn tổ chức Chương trình “Ngày tìm hiểu về Việt Nam” để quảng bá sâu rộng giá trị văn hóa, lịch sử và tâm linh của Yên Tử tới ngoại giao đoàn các nước. Việc được UNESCO ghi danh không chỉ góp phần nâng tầm vị thế văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế mà còn tạo động lực mới cho phát triển du lịch văn hóa, kinh tế di sản và liên kết vùng.

Thực tế cho thấy, ngay sau khi được ghi danh, lượng khách tới các điểm di tích thuộc quần thể đã tăng mạnh. Trong những tháng đầu năm 2026, Khu di tích và danh thắng Yên Tử đón hơn 1 triệu lượt khách, tăng trên 122% so với cùng kỳ năm trước. Nhiều điểm di tích khác như Bạch Đằng, chùa Bổ Đà hay chùa Thanh Mai cũng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng.

Phát biểu tại Hội nghị, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ, các chuyên gia, nhà khoa học và Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh đều đánh giá cao sự chuẩn bị công phu, nghiêm túc, khoa học của hồ sơ di sản.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ nhấn mạnh, đây là một trong những hồ sơ di sản có chất lượng cao, thể hiện rõ chiều sâu lịch sử, văn hóa và giá trị nổi bật toàn cầu của Thiền phái Trúc Lâm, đồng thời khẳng định, việc được UNESCO ghi danh là thành tựu rất lớn, khẳng định vị thế, giá trị của di sản Việt Nam trên trường quốc tế; song đây mới chỉ là bước khởi đầu trong hành trình dài bảo tồn và phát huy giá trị di sản một cách bền vững. 

Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ đề nghị, trong thời gian tới, các địa phương cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, tổ chức quốc tế và cộng đồng để thực hiện tốt công tác quản lý, bảo tồn các giá trị của di sản; đồng thời phát huy hiệu quả giá trị văn hóa, lịch sử, cảnh quan và tâm linh của Quần thể Di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc gắn với phát triển du lịch bền vững, giáo dục truyền thống, quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới.

Phát biểu tại Hội nghị, ông Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh, khẳng định, việc UNESCO ghi danh Quần thể Di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản thế giới là niềm vinh dự, tự hào to lớn không chỉ của các địa phương mà còn của cả quốc gia. 

"Kết quả này đạt được là nhờ sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Trung ương, sự phối hợp trách nhiệm, hiệu quả của các bộ, ngành, địa phương cùng tâm huyết, trí tuệ của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học trong nước và quốc tế. Đồng thời, đây cũng là bài học kinh nghiệm quý báu trong công tác nghiên cứu, thu thập tài liệu, xây dựng và hoàn thiện hồ sơ đối với các di sản khác của Việt Nam trong thời gian tới" - ông Quản Minh Cường phát biểu.

Về phía tỉnh, ông Quản Minh Cường cho biết, Quảng Ninh sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các địa phương và cơ quan liên quan triển khai hiệu quả các cam kết với UNESCO; tập trung đầu tư bài bản, có chọn lọc, đảm bảo đúng quy định, tiêu chí của UNESCO. Đồng thời đẩy mạnh công tác bảo tồn, tôn tạo, phát huy các giá trị đặc sắc của di sản.

Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương đánh giá cao những ý kiến phát biểu của các đại biểu, đồng thời đề nghị tỉnh Quảng Ninh phối hợp chặt chẽ với TP Hải Phòng và tỉnh Bắc Ninh, các cơ quan liên quan tiếp tục tập trung triển khai nghiêm túc các khuyến nghị của UNESCO và ICOMOS.

Đồng thời, khẩn trương hoàn thiện Kế hoạch quản lý di sản thế giới; xây dựng cơ chế phối hợp liên tỉnh hiệu quả, thực chất; tăng cường nghiên cứu chuyên sâu các giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, nhất là hệ thống di sản văn hóa phi vật thể gắn với Phật giáo Trúc Lâm và vai trò trung tâm của cộng đồng trong gìn giữ, thực hành di sản. Đặc biệt, cần quán triệt sâu sắc tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong thời kỳ mới.

Thứ trưởng cho biết, trong thời gian tới, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tiếp tục đồng hành cùng các địa phương trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản thế giới Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc; tăng cường hướng dẫn chuyên môn, hoàn thiện cơ chế, chính sách; đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực di sản văn hóa; gắn bảo tồn với phát triển du lịch văn hóa bền vững, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. 

Tại Hội nghị, thừa uỷ quyền của Thủ tướng Chính phủ, Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương và các đại biểu đã trao tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho 1 tập thể, 3 cá nhân của tỉnh Quảng Ninh; Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh tặng Bằng khen cho 13 tập thể, 46 cá nhân đã có thành tích xuất sắc trong công tác xây dựng, bảo vệ hồ sơ khoa học Quần thể Di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc trình UNESCO công nhận là Di sản thế giới.