Từ những đồi chè xanh, hồ nước sinh thái đến các bản làng giàu bản sắc văn hóa, Thái Nguyên đang từng bước đánh thức khát vọng trở thành “thủ phủ du lịch xanh” của vùng trung du miền núi phía Bắc. Trong ảnh: Một góc Khu du lịch hồ Núi Cốc.
Đưa nông nghiệp thành nền tảng của kinh tế xanh
Nhiều năm qua, nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò “trụ đỡ” của kinh tế Thái Nguyên. Với gần 22.400ha, cây chè đóng vai trò là sản phẩm nông nghiệp chủ lực và đang trở thành nền tảng để địa phương phát triển du lịch sinh thái và kinh tế trải nghiệm.
Tại các vùng chè nổi tiếng, như: Tân Cương, La Bằng, Trại Cài…, nhiều hộ dân và hợp tác xã đã chuyển từ sản xuất đơn thuần sang kết hợp trải nghiệm văn hóa trà với dịch vụ du lịch. Du khách có thể trực tiếp hái chè, sao chè, thưởng trà và tìm hiểu quy trình sản xuất chè đặc sản. Hướng đi này góp phần gia tăng giá trị cây chè và mở thêm sinh kế cho người dân địa phương.
Bà Nguyễn Thị Hoa, du khách đến từ tỉnh Sơn La, chia sẻ: Tôi rất thích trà Thái Nguyên nên khi đến Tân Cương cảm thấy rất ấn tượng. Được trực tiếp trải nghiệm hái chè, sao chè và tìm hiểu văn hóa trà mang lại cảm giác gần gũi với thiên nhiên và đời sống người dân.
Cùng với cây chè, nhiều mô hình du lịch sinh thái gắn với nông nghiệp đang hình thành và phát triển. Khu du lịch sinh thái Dũng Tân là một điểm đến phát triển theo hướng thân thiện với môi trường khi kết hợp hài hòa cảnh quan, nông trại và nghỉ dưỡng trên diện tích hơn 6ha. Việc được công nhận là “Điểm du lịch sinh thái tiêu biểu” và đạt “Nhãn xanh” bền vững cho thấy sự phù hợp của mô hình du lịch xanh tại địa phương.
Farmstay đồi chè mang đến trải nghiệm nghỉ dưỡng giữa không gian xanh mát, nơi du khách hòa mình vào thiên nhiên và khám phá đời sống, văn hóa vùng chè.
Bà Nguyễn Thị Kim Oanh, Phó Giám đốc Công ty TNHH Dũng Tân, cho biết: Chúng tôi hướng tới xây dựng mô hình du lịch hài hòa với thiên nhiên, gắn trải nghiệm sinh thái với nông nghiệp và nghỉ dưỡng. Thời gian tới, đơn vị tiếp tục nâng cấp các dịch vụ trải nghiệm, mở rộng không gian xanh và tăng cường quảng bá để thu hút thêm du khách.
Song hành với phát triển du lịch, Thái Nguyên cũng thúc đẩy chuyển đổi nông nghiệp theo hướng tuần hoàn, hữu cơ và ứng dụng công nghệ cao.
Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư vùng nguyên liệu sạch, giảm sử dụng hóa chất trong sản xuất, đồng thời đẩy mạnh kết nối với các nền tảng số và đơn vị truyền thông nhằm quảng bá điểm đến, giới thiệu văn hóa trà và sản phẩm du lịch trải nghiệm.
Bà Đặng Thùy Linh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP APG Eco, chia sẻ: Nhắc đến trà Việt Nam, nhiều người nghĩ ngay đến Thái Nguyên với danh xưng “Đệ nhất danh trà”, đặc biệt là vùng chè Tân Cương. Đây là sản phẩm nông nghiệp đặc trưng và cũng là nguồn tài nguyên quý để phát triển du lịch trải nghiệm.
Vì vậy, APG Eco mong muốn đồng hành xây dựng các video quảng bá trên nền tảng số nhằm giới thiệu văn hóa trà, cảnh quan vùng chè và các trải nghiệm du lịch tới giới trẻ trong và ngoài nước.
Sự chuyển dịch từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp sinh thái gắn với trải nghiệm đang giúp nhiều vùng nông thôn của Thái Nguyên từng bước định hình diện mạo kinh tế xanh rõ nét hơn.
Chuyển hóa tài nguyên sinh thái thành lợi thế cạnh tranh
Khai thác du lịch hồ Ba Bể đang được ngành chức năng và chính quyền địa phương xác định theo hướng du lịch xanh và bền vững.
Bên cạnh nông nghiệp, Thái Nguyên sở hữu hệ thống tài nguyên du lịch phong phú với hơn 700 di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh; hàng chục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cùng nhiều vùng sinh thái giàu tiềm năng.
Các điểm đến, như: Hồ Núi Cốc, hồ Ba Bể, ATK Định Hóa, Khu bảo tồn làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải hay các vùng chè đặc sản đang tạo nền tảng quan trọng để tỉnh phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và du lịch cộng đồng.
Khu bảo tồn làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải là điểm sáng của mô hình du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa. Thay vì phát triển theo hướng đại trà, nơi đây chú trọng gìn giữ không gian sinh hoạt truyền thống của đồng bào dân tộc Tày, từ kiến trúc nhà sàn, ẩm thực đến các hoạt động văn hóa cộng đồng.
Chị Lê Thị Nga, Phó Trưởng làng Thái Hải, chia sẻ: Điều quan trọng nhất là giữ được bản sắc văn hóa và để người dân trở thành chủ thể của hoạt động du lịch. Khi văn hóa được giữ gìn, du lịch mới có sức hút bền vững.
Việc được vinh danh là “Làng du lịch tốt nhất thế giới” và đạt OCOP 5 sao quốc gia đã giúp Thái Hải trở thành điểm nhấn quan trọng trong phát triển du lịch cộng đồng của Thái Nguyên.
Du khách nước ngoài trải nghiệm không gian văn hóa tại Bản làng Thái Hải (xã Tân Cương)
Theo đánh giá của các chuyên gia, lợi thế lớn của Thái Nguyên nằm ở việc vẫn bảo tồn khá nguyên vẹn không gian sinh thái và bản sắc văn hóa địa phương. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch xanh khi nhu cầu trải nghiệm thiên nhiên và văn hóa bản địa ngày càng tăng.
Tuy vậy, du lịch Thái Nguyên vẫn còn những hạn chế về sản phẩm đặc trưng, liên kết vùng, chất lượng dịch vụ và nguồn nhân lực. Nhiều tiềm năng như hang động, rừng sinh thái hay các loại hình du lịch trải nghiệm vẫn chưa được khai thác tương xứng.
Ông Nguyễn Thắng Chuyên, Giám đốc Trung tâm UNESCO nghiên cứu ứng dụng văn hóa Á Đông, cho biết: Thái Nguyên có nhiều tiềm năng phát triển du lịch xanh nhờ lợi thế về cảnh quan sinh thái, hệ thống hồ nước, vùng chè đặc sản và bản sắc văn hóa cộng đồng rất riêng.
Để khai thác hiệu quả hơn, địa phương cần tiếp tục đầu tư hạ tầng, xây dựng các sản phẩm đặc trưng có sức cạnh tranh và tăng cường liên kết vùng nhằm kéo dài thời gian lưu trú của du khách.
Dù vẫn còn nhiều dư địa cần khai thác, quá trình từng bước chuyển hóa tài nguyên sinh thái và văn hóa thành sản phẩm du lịch đang giúp Thái Nguyên hình thành lợi thế cạnh tranh riêng trong phát triển du lịch xanh.
Với định hướng phát triển kinh tế xanh dựa trên nông nghiệp sinh thái và du lịch bền vững, tỉnh Thái Nguyên tập trung khai thác hiệu quả những tiềm năng tự nhiên, văn hóa trà và du lịch trải nghiệm.
Điểm du lịch hang Phượng Hoàng - suối Mỏ Gà (xã Võ Nhai) thu hút đông đảo du khách tham quan
Tăng tốc cho ngành công nghiệp không khói
Thái Nguyên xác định phát triển nông nghiệp xanh gắn với du lịch bền vững là định hướng xuyên suốt nhằm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế địa phương, hướng tới mục tiêu trở thành điểm đến du lịch “đẳng cấp quốc gia, mang tầm quốc tế”, từng bước xây dựng thương hiệu “Thiên đường du lịch hồ trên núi”.
Giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu đón khoảng 12 triệu lượt khách du lịch, tổng thu đạt trên 25.000 tỷ đồng/năm. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Thái Nguyên dự kiến dành hơn 551 tỷ đồng cho đầu tư phát triển du lịch, tập trung vào hạ tầng, chuyển đổi số và phát triển các sản phẩm du lịch đặc trưng.
Ông Nguyễn Tùng Lâm, Trưởng phòng Quản lý du lịch (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch), cho biết: Thái Nguyên đang tập trung xây dựng hệ sinh thái du lịch xanh gắn với văn hóa trà, du lịch cộng đồng và du lịch sinh thái; đồng thời đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, chuyển đổi số và liên kết vùng để nâng cao sức cạnh tranh.
Với định hướng phát triển kinh tế xanh dựa trên nông nghiệp sinh thái và du lịch bền vững, tỉnh Thái Nguyên tập trung khai thác hiệu quả những tiềm năng tự nhiên, văn hóa trà và du lịch trải nghiệm
Song song với khai thác tiềm năng sẵn có, tỉnh đang tích cực thu hút đầu tư với nhiều dự án quy mô lớn nhằm tạo thêm động lực cho phát triển du lịch xanh. Nổi bật là Dự án Nhà máy sản xuất, chế biến chè công nghệ cao và vùng nguyên liệu chè hữu cơ trị giá khoảng 1.200 tỷ đồng; Dự án Khu tổ hợp văn hóa, thể thao và sân golf Quân Chu khoảng 1.000 tỷ đồng.
Bà Nguyễn Thị Vinh, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty CP Chè Quân Chu, cho biết: Các dự án du lịch gắn với văn hóa trà góp phần quảng bá thương hiệu chè Thái Nguyên, đồng thời mở ra cơ hội phát triển kinh tế xanh, tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Theo định hướng mới, tỉnh ưu tiên quy hoạch, thu hút đầu tư phát triển hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể thành các khu du lịch trọng điểm, có khả năng cạnh tranh và tạo sức lan tỏa cho du lịch vùng trung du miền núi phía Bắc.
Cùng với phát triển sản phẩm du lịch, tỉnh tập trung đầu tư hạ tầng giao thông kết nối các vùng du lịch trọng điểm như tuyến đường ven hồ Núi Cốc nối bờ Bắc - Nam; các tuyến kết nối vùng chè Tân Cương với khu du lịch sinh thái và cộng đồng; nâng cấp các tuyến giao thông liên kết với Hà Nội, Bắc Giang, Phú Thọ và Tuyên Quang.
Ông Đồng Đức Phương, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Cương, chia sẻ: Địa phương đang từng bước triển khai quy hoạch phát triển vùng chè gắn với du lịch sinh thái và trải nghiệm văn hóa trà. Theo định hướng của tỉnh, khu vực Tân Cương sẽ được kết nối với hồ Ghềnh Chè, hồ Núi Cốc và các điểm du lịch cộng đồng để hình thành tuyến du lịch trải nghiệm đặc trưng của vùng chè Thái Nguyên.
Với định hướng rõ ràng cùng sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng, mở rộng kết nối vùng và phát triển các sản phẩm đặc trưng, Thái Nguyên đang từng bước tạo nền tảng vững chắc để hiện thực hóa khát vọng trở thành “thủ phủ du lịch xanh” của vùng trung du miền núi phía Bắc.
