Tham dự Hội thảo có Thứ trưởng Bộ VHTTDL Phan Tâm, Vụ trưởng Vụ Địa phương 3 (Ban TGDVTW) Nguyễn Huy Ngọc, Phó Vụ trưởng Vụ Báo chí, Xuất bản (Ban TGDVTW) Nguyễn Thị Mỹ Linh, Phó Trưởng ban Ban TGDV Thành uỷ TP.HCM Lê Văn Minh, Phó Giám đốc Sở VHTT TP.HCM Bùi Hữu Toàn, Cục trưởng Cục Xuất bản, In, Phát hành (XBIPH) Nguyễn Nguyên, Phó Cục trưởng Cục XBIPH Đinh Tiến Dũng, cùng lãnh đạo, đại diện các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực xuất bản, in, phát hành tại TP.HCM và khu vực phía Nam…

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, Phó Cục trưởng Đinh Tiến Dũng cho biết, ngày 07/01/2026 Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam và ngày 17/3/2026 Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị số 04-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xuất bản trong tình hình mới; trong bối cảnh đẩy mạnh phát triển văn hóa và chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết số 80-NQ/TW và Chỉ thị số 04-CT/TW đã đặt ra những yêu cầu mới, mang tính thời đại cho ngành xuất bản Việt Nam. 

Để kịp thời thể chế hóa đầy đủ các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp nêu tại các văn bản này, Hội thảo được tổ chức với sự tham gia của các cơ quan quản lý, các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực xuất bản, đại diện các đơn vị tại khu vực phía Nam nhằm nghiên cứu, trao đổi, lấy ý kiến, trên cơ sở đó thống nhất các nội dung liên quan trực tiếp đến hoạt động xuất bản dự kiến quy định trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản 2012 nhằm tạo hành lang pháp lý vững chắc cho sự phát triển bền vững.

Ông Đinh Tiến Dũng nhấn mạnh, Nghị quyết số 80-NQ/TW và Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư đã xác định rõ yêu cầu: tiếp tục “nâng cao vai trò của xuất bản trong tình hình mới”, đồng thời hướng tới mục tiêu xây dựng nền xuất bản “chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại”, gắn với chuyển đổi số, phát triển thị trường và công nghiệp văn hoá. Điều quan trọng là, đây không chỉ dừng lại ở định hướng, mà đã trở thành yêu cầu cần được thể chế hoá kịp thời, đầy đủ trong hệ thống pháp luật, để các chủ trương của Đảng thực sự đi vào cuộc sống.

Phó Cục trưởng cũng cho rằng, việc thể chế hoá cần được nhìn nhận theo các nhóm nội dung định hướng lớn, có tính liên kết, thay vì xử lý rời rạc từng vấn đề. Luật sẽ tập trung xác lập các nguyên tắc nền tảng; còn các nội dung cụ thể, có tính kỹ thuật hoặc biến động nhanh, sẽ giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm tính linh hoạt theo đúng tinh thần kỹ thuật lập pháp hiện nay là xây dựng luật khung. Bên cạnh đó, đối với hình thức "Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật..." thì số lượng điều khoản cần thay đổi, sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ phải ít hơn hoặc bằng 50% tổng số điều luật gốc. Do vậy, việc thể chế hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW và Chỉ thị số 04-CT/TW vào dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản 2012 là hết sức cần thiết nhưng cũng cần căn cứ vào quy định quan trọng trong kỹ thuật lập pháp hiện hành nhằm đảm bảo tính ổn định của hệ thống luật pháp.

Từ tổng kết thực tiễn và bám sát quan điểm định hướng chỉ đạo của Đảng theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW và Chỉ thị số 04-CT/TW, hiện ban soạn thảo Dự thảo đang tập trung sửa đổi, bổ sung hoàn thiện khoảng 26/54 điều của Luật Xuất bản hiện hành, trọng tâm vào: vị trí, vai trò của hoạt động xuất bản, phát triển thị trường xuất bản nằm trong phát triển nền công nghiệp văn hoá, đa dạng hoá hệ sinh thái nội dung, thúc đẩy phát triển văn hoá đọc. Tổ chức mô hình và phát triển các chủ thể tham gia hoạt động xuất bản, tái cấu trúc nền xuất bản chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại. Chuyển đổi số, tạo lập, khai thác cơ sở dữ liệu chuyên ngành, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong hoạt động xuất bản, bảo vệ bản quyền. Đổi mới phương thức quản lý Nhà nước, tăng cường hậu kiểm và quản lý không gian số, nội dung số trong hoạt động xuất bản, tăng cường phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, chủ động hội nhập quốc tế.

Cùng với đó là các nội dung cụ thể như: Điều 4 về giải thích từ ngữ, Điều 6 về nội dung quản lý nhà nước, Điều 7 về chính sách của Nhà nước đối với hoạt động xuất bản, Điều 10 về hành vi bị nghiêm cấm, Điều 12 về loại hình tổ chức nhà xuất bản và các điều khoản khác có liên quan tại Chương II lĩnh vực xuất bản, Chương III lĩnh vực in xuất bản phẩm, Chương IV lĩnh vực phát hành xuất bản phẩm và Chương V xuất bản, phát hành xuất bản phẩm điện tử... Nội dung đề xuất thể chế hóa cụ thể, Cục Xuất bản, In và Phát hành cho biết đã đưa vào Bảng so sánh, thuyết minh cột trong tài liệu gửi tới các đơn vị tham gia Hội thảo và Báo cáo thể chế hóa.

Phó Cục trưởng Đinh Tiến Dũng thông tin thêm, ban soạn thảo cũng đã tiếp thu các ý kiến chỉ đạo của Phó Trưởng ban Ban TGDVTW cũng như các ý kiến đóng góp tại Hội thảo ở Hà Nội và Hội thảo tại Đà Nẵng, được đưa vào trong báo cáo trình bày tại Hội thảo hôm nay. 

Trình bày dự kiến các nội dung thể chế hóa quan điểm của Đảng tại Nghị quyết số 80-NQ/TW và Chỉ thị số 04-CT/TW trong Dự thảo sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản 2012, Cục trưởng Nguyễn Nguyên cho biết, trên cơ sở rà soát Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Chỉ thị 04-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới, Cục nhận thấy hầu hết các nội dung theo tinh thần của Nghị quyết 80 gắn với phát triển xuất bản với tư cách là một lĩnh vực công nghiệp văn hóa và các quan điểm chỉ đạo, nhiệm vụ và giải pháp của Chỉ thị 04 đều đã được thể chế hóa trong dự thảo Luật trình Chính phủ vào tháng 1/2026.

Tuy nhiên, để bổ sung và làm sâu sắc hơn các nội dung này, Cục Xuất bản, In và Phát hành tiếp tục nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện các nội dung chính như: Định vị vị trí, vai trò của hoạt động xuất bản tái cấu trúc, xây dựng nền xuất bản chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại. Chuyển đổi số toàn diện trong hoạt động xuất bản. Phát triển văn hoá đọc. Đổi mới phương thức quản lý, tăng cường hậu kiểm và quản lý không gian số, nội dung số trong hoạt động xuất bản. Và sửa đổi một số khái niệm nhằm phù hợp hơn với thực tế phát triển hiện nay.

Tham dự Hội thảo, đại diện Vụ Báo chí, Xuất bản (Ban TGDVTW) Nguyễn Thị Mỹ Linh nêu bật các quan điểm chỉ đạo, mục tiêu đặt ra tới năm 2030 và 2045, các ý chính trong Chỉ thị số 04-CT/TW Chỉ thị của Ban Bí thư tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới và các vấn đề đặt ra trong Dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản tới đây. Bà Nguyễn Thị Mỹ Linh cũng bày tỏ mong muốn với ban soạn thảo cũng như các ý kiến góp ý cho Dự thảo để làm sao lần sửa đổi này, Luật Xuất bản mới thoả mãn được ít nhất những nội dung cốt lõi đề cập trong Chỉ thị để ngành xuất bản vận hành và tăng tốc nhanh hơn, đa dạng hơn sản phẩm, nâng cao được vị thế vai trò của ngành xuất bản trong nước cũng như thế giới.  

Hội thảo cũng nhận được sự quan tâm, đóng góp ý kiến cũng như thông tin về những tồn tại trong hoạt động xuất bản của Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành uỷ TP.HCM, Sở VHTT TP.HCM, các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực xuất bản tại TP.HCM và khu vực phía Nam như: Hiệp hội in Việt Nam, Hội in TP.HCM, Hội Xuất bản Việt Nam, đại điện các Nhà Xuất bản ĐH Sư phạm TP.HCM, NXB Trẻ, NXB ĐH Quốc gia TP.HCM, NXB Tổng hợp TP.HCM, các đơn vị in ấn, phát hành… Nhiều ý kiến đề cập tới các nội dung về đào tạo, bồi dưỡng nhân lực ngành xuất bản, chuyển đổi số trong lĩnh vực xuất bản, cơ chế tài chính, phát triển văn hoá đọc… trong xây dựng Dự thảo Luật.

Phát biểu tổng kết Hội thảo, Chủ trì ban soạn thảo, Thứ trưởng Phan Tâm ghi nhận các ý kiến đóng góp đầy trách nhiệm cho Dự thảo lần này, các ý kiến đều thống nhất cao về việc tiếp tục phải hoàn thiện Dự thảo Luật nhằm thể chế hoá sâu sắc, toàn diện hơn quan điểm định hướng của Đảng qua Nghị quyết số 80-NQ/TW và Chỉ thị số 04-CT/TW, đồng thời tạo cơ sở pháp lý phù hợp cho phát triển ngành xuất bản trong kỷ nguyên mới.

Thứ trưởng nhận định, các ý kiến đều thống nhất Luật Xuất bản hiện nay đã vượt ra khỏi lĩnh vực truyền thống, ngành xuất bản vận hành trong môi trường số, đa nền tảng, có sự tham gia của nhiều chủ thể với phương thức khai thác khác nhau, vì vậy, lần sửa đổi này sẽ là dịp cập nhật, điều chỉnh tư duy, phương thức quản lý xuất bản. Khẳng định xuất bản là lĩnh vực tư tưởng văn hoá quan trọng, đồng thời nhìn nhận một cách đầy đủ hơn với tư cách là ngành kinh tế mũi nhọn, cấu phần quan trọng của ngành công nghiệp văn hoá, gắn với kinh tế sáng tạo, kinh tế nội dung, công nghệ số, dữ liệu, thị trường và một trong những công cụ tăng cường sức mạnh mềm quốc gia.

Dự thảo sẽ làm rõ hơn nữa các điều khoản, vị thế của ngành xuất bản để từ đó có các chính sách phát triển đặc thù, phương thức tổ chức hoạt động mới đi đôi với phương thức quản lý, cơ chế hỗ trợ phù hợp, tương xứng với vị trí, vai trò của lĩnh vực xuất bản, in, phát hành.

Trên cơ sở các nội dung, ý kiến trình bày, thảo luận tại Hội thảo, Thứ trưởng nêu một số định hướng cần tiếp tục hoàn thiện Dự thảo:

Đổi mới phương thức quản lý Nhà nước, phân cấp, phân quyền. Thay vì quản lý từng công đoạn riêng lẻ thì cần quản lý theo dòng chảy nội dung, xuất bản, quản lý các hành vi, các quan hệ trong hệ sinh thái, theo vai trò của từng chủ thể trong chuỗi xuất bản, in, phát hành, phân phối nội dung trên môi trường số… Dự thảo Luật cần làm rõ cơ sở pháp lý cho việc quản lý trên cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, công cụ giám sát điện tử, kết nối dữ liệu trong toàn bộ hệ thống xuất bản. Quản trị thông minh dựa trên dữ liệu.
"Chúng ta không chỉ nhìn nhận đây là công tác chuyển đổi số đơn thuần mà chính là đổi mới phương thức quản trị, thông qua việc này giảm phụ thuộc tiền kiểm, nâng cao chất lượng hậu kiểm mà vẫn đảm bảo hiệu quả quản lý Nhà nước", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Dự thảo Luật cũng cần bổ sung thêm các quy định, công cụ quản lý dựa vào các tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy định, quy phạm kỹ thuật. Đây là công cụ quản lý hiệu quả nhưng hiện vẫn đang khá thiếu vắng.

Cắt giảm thủ tục hành chính, thủ tục kinh doanh, yêu cầu đặt ra không phải cắt giảm cơ học mà cần rà soát mục tiêu quản lý của từng điều kiện kinh doanh, từng thủ tục hành chính, cái nào không cần thiết mới cắt bỏ.

Đổi mới mô hình tổ chức, cơ chế vận hành của ngành xuất bản, cần thể chế hoá một cách thận trọng. Dự thảo Luật tiếp tục hoàn thiện theo hướng quy định nhà xuất bản không chỉ là chủ thể thực hiện quy trình xuất bản mà còn là chủ thể tổ chức viết lại, kiểm soát, khai thác giá trị nội dung. NXB với vai trò trung tâm, cần một không gian pháp lý sâu hơn vào chuỗi giá trị nội dung. Tuy vậy, việc mở rộng không gian hoạt động của NXB cũng cần phải thiết kết theo những nguyên tắc rất rõ ràng, đảm bảo không thay đổi bản chất của hoạt động xuất bản.

Hình thành một số NXB tổng hợp, chủ lực có quy mô lớn, năng lực quản trị, công nghệ mạnh để có thể dẫn dắt thị trường xuất bản. Đây không chỉ là mở rộng tổ chức theo hướng hành chính, tạo điều kiện theo cơ chế kinh tế thị trường, xuất khẩu xuất bản phẩm tri thức Việt Nam.

Bảo vệ bản quyền trên môi trường số, cần xác định đầy đủ các hành vi vi phạm bản quyền trên môi trường số, bổ sung quy định, nguyên tắc phù hợp với phát hành, phối hợp phát hiện, cảnh báo, ngăn chặn, cung cấp thông tin và xử lý vi phạm theo quy định pháp luật, đặc biệt là đối với nền tảng dịch vụ trung gian, phân phối cần phân định vai trò thực tế của từng chủ thể. Bổ sung một số nguyên tắc về ứng dụng công nghệ trong bảo vệ bản quyền.

Phát triển văn hoá đọc là mục tiêu dài hạn của ngành xuất bản. Luật Xuất bản cần tiếp cận văn hoá đọc từ phía nguồn cung xuất bản phẩm, thị trường xuất bản phẩm và phát hành để đảm bảo khả năng tiếp cận xuất bản phẩm nhiều hơn. Dự thảo cần làm rõ vai trò của xuất bản trong việc tạo lập nguồn xuất bản phẩm có chất lượng cao, đa dạng, phù hợp với nhu cầu người đọc, khuyến khích phát hành đến vùng sâu vùng xa, hỗ trợ xuất bản phục vụ giáo dục, học tập suốt đời, nhi đồng, các nhiệm vụ chính trị, văn hoá trọng yếu…

Thứ trưởng Phan Tâm đề nghị, trên cơ sở các ý kiến trao đổi, thảo luận tại Hội thảo, tổ soạn thảo và Cục XBIPH cố gắng tiếp thu tối đa các ý kiến, cẩn thận khẩn trương rà soát và xây dựng Dự thảo theo hướng thống nhất, đặc biệt lưu ý tới các ý kiến, vấn đề mới… để đảm bảo hoàn thiện Dự thảo trình Chính phủ trong tháng 6/2026.