Dự và chủ trì Hội thảo có Uỷ viên BCH Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trần Thanh Lâm; Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm.

Cùng dự có đại diện lãnh đạo Vụ Báo chí - Xuất bản, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Thành ủy Hà Nội; Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hà Nội; Đại diện lãnh đạo Văn phòng Chính phủ, Bộ Công an, Bộ Tài chính, Bộ Quốc phòng, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Nội vụ, Bộ Ngoại giao; Hội Xuất bản Việt Nam; Các đơn vị thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch....

Phát biểu đề dẫn tại Hội thảo, ông Nguyễn Nguyên, Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành cho biết, trong bối cảnh đẩy mạnh phát triển văn hóa và chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam và Chỉ thị số 04-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xuất bản trong tình hình mới của Ban Bí thư, đã đặt ra những yêu cầu mới, mang tính thời đại cho ngành xuất bản Việt Nam. 

Cụ thể, Nghị quyết số 80-NQ/TW và Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư đã xác định rõ yêu cầu tiếp tục “nâng cao vai trò của xuất bản trong tình hình mới”, đồng thời hướng tới mục tiêu xây dựng nền xuất bản “chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại”, gắn với chuyển đổi số, phát triển thị trường và công nghiệp văn hoá. Đây không chỉ dừng lại ở định hướng, mà đã trở thành yêu cầu cần được thể chế hoá kịp thời, đầy đủ trong hệ thống pháp luật, để các chủ trương của Đảng thực sự đi vào cuộc sống.

Đặt trong tổng thể các chủ trương, định hướng lớn của Đảng về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; phát triển kinh tế tư nhân; mở rộng hợp tác quốc tế; đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, có thể thấy việc thể chế hoá trong lĩnh vực Xuất bản không phải là câu chuyện riêng của ngành, mà là một phần của bài toán phát triển chung của quốc gia. Tuy nhiên, nhìn từ thực tiễn thi hành pháp luật thời gian qua, có thể thấy một số điểm nghẽn pháp lý đang hiện hữu và ngày càng bộc lộ rõ hơn trong bối cảnh chuyển đổi số.

Phạm vi sửa đổi Luật Xuất bản lần này được xác định là sửa đổi, bổ sung một số điều, không thay thế toàn diện, đòi hỏi phải lựa chọn đúng cách tiếp cận, tập trung xử lý những vấn đề thực sự là “điểm nghẽn”, đồng thời vẫn giữ được sự ổn định cần thiết của hệ thống pháp luật.

Với cách tiếp cận đó, việc thể chế hoá cần được nhìn nhận theo các nhóm nội dung định hướng lớn, có tính liên kết, thay vì xử lý rời rạc từng vấn đề. Luật sẽ tập trung xác lập các nguyên tắc nền tảng; còn các nội dung cụ thể, có tính kỹ thuật hoặc biến động nhanh, sẽ giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm tính linh hoạt theo đúng tinh thần kỹ thuật lập pháp hiện nay là xây dựng luật khung.

Phát biểu chỉ đạo, định hướng trọng tâm tại Hội thảo, Phó Trưởng ban Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trần Thanh Lâm khẳng định, Chỉ thị số 04-CT/TW được ban hành ngay sau Nghị quyết số 80-NQ/TW mang ý nghĩa đặc biệt sâu sắc khi xác lập tầm nhìn, chiến lược cho phát triển văn hóa trong giai đoạn mới, đồng thời cụ thể hóa đối với một lĩnh vực then chốt của lĩnh vực văn hóa về xuất bản. Đây không chỉ là sự tiếp nối của văn kiện mà quan trọng hơn là sự tiếp nối về tư duy phát triển, từ việc khẳng định vai trò của văn hóa như nguồn lực nội sinh đến việc yêu cầu phải tổ chức lại, nâng cấp một ngành cụ thể để hiện thực hóa vai trò đó.

Nhấn mạnh xuất bản là một lĩnh vực hoạt động tư tưởng sắc bén của Đảng, Nhà nước và nhân dân và là một bộ phận quan trọng của nền văn hóa Việt Nam, có chức năng xây dựng, bồi đắp nền tảng tri thức quốc gia, tạo lập giá trị xã hội và dẫn dắt thẩm mỹ, nâng cao dân trí, góp phần xây dựng bảo vệ phát huy giá trị con người Việt Nam, Phó Trưởng ban Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trần Thanh Lâm khẳng định, việc sửa đổi Luật Xuất bản lần này không đơn thuần là kỹ thuật lập pháp chuyên ngành mà là nhiệm vụ thể chế hóa kịp thời đầy đủ năm quan điểm chủ trương lớn của Đảng, tạo không gian mới cho lĩnh vực Xuất bản hoạt động, phát triển trong thời kỳ mới. Đồng thời, đặt hoạt động xuất bản trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, nhất là trong kỷ nguyên chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức, kinh tế số và công nghiệp văn hóa.

Việc sửa đổi bổ sung Luật Xuất bản cần tiếp tục củng cố các vấn đề quan trọng như: Quản lý hoạt động làm sách, tạo hành lang pháp lý để mở rộng quyền tiếp cận sách và hệ sinh thái của sách, tiếp cận tri thức và khuyến khích nhu cầu đọc sách trong toàn xã hội; Nâng tầm Giải thưởng Sách Quốc gia thành một thiết chế văn hóa có uy tín cao của quốc gia và ảnh hưởng trong khu vực; Mở đường cho việc xây dựng hoàn thiện mô hình các tập đoàn xuất bản truyền thông đa nền tảng, đa sản phẩm, đa phương tiện; Quy định chặt chẽ hơn để ngăn chặn in lậu, sao chép trái phép, phát tán trái phép nội dung số, xâm phạm tác quyền trên nền tảng số..

Tại Hội thảo, trên cơ sở rà soát toàn diện các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp tại Nghị quyết số 80-NQ/TW và Chỉ thị số 04-CT/TW, các đại biểu đã tập trung trao đổi, cho ý kiến về các nội dung trọng tâm; đặc biệt là việc xác định đúng và trúng các nội dung cần thể chế hoá trong giai đoạn hiện nay để hoàn thiện dự thảo Luật Xuất bản, đảm bảo luật vừa mang tính chiến lược, vừa có tính thực tiễn cao.

Phát biểu kết luận tại Hội thảo, Thứ trưởng Phan Tâm đánh giá cao ý kiến đóng góp của các đại biểu, đồng thời nhấn mạnh, lĩnh vực Xuất bản đã có sự thay đổi từ chuỗi vận hành truyền thống sang mở rộng ra môi trường số, đa nền tảng với sự tham gia của các nền tảng công nghệ, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian… điều này đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, phương thức quản lý mới.

Thứ trưởng đánh giá, các ý kiến tại Hội thảo đã thống nhất về yêu cầu đối mới cách tiếp cận với lĩnh vực Xuất bản vừa là lĩnh vực văn hóa tư tưởng quan trọng, đồng thời là ngành công nghiệp văn hóa gắn với kinh tế nội dung, công nghệ, dữ liệu.. định hướng này cần được tiếp tục thể hiện rõ hơn trong luật, đặc biệt là trong quy định khẳng định vị thế ngành Xuất bản, chính sách tổ chức phát triển hoạt động, phương thức quản lý. 

Ghi nhận công tác nghiên cứu, rà soát, hoàn thiện dự thảo của Ban Soạn thảo dự thảo, Cục Xuất bản, In và Phát hành, Thứ trưởng Phan Tâm bày tỏ, để công tác thể chế hóa đầy đủ hơn, dự thảo cần tiếp tục được rà soát, hoàn thiện hơn một số nội dung có tính chất quan trọng với ngành trong kỷ nguyên mới. Trong đó, trọng tâm là khẳng định rõ hơn vị thế của ngành Xuất bản trong tổng thể phát triển công nghiệp văn hóa, hoàn thiện quy định về quản lý xuất bản, phát triển xuất bản trên môi trường số… đồng thời, tiếp tục nghiên cứu quy định về phân cấp, chính sách tài chính, cơ chế thị trường…

"Nhìn chung các điều khoản cần điều chỉnh bổ sung tuy không nhiều về số lượng nhưng có ý nghĩa hết sức quan trọng để đảm bảo dự thảo luật bao quát, đầy đủ hơn các vấn đề mới của thực tiễn, thể chế hóa đầy đủ hơn các nội dung có liên quan trong Nghị quyết số 80-NQ/TW và Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư, đồng thời giữ vững định hướng về chính trị tư tưởng, tính khả thi trong quá trình tổ chức thực hiện" - Thứ trưởng Phan Tâm nhấn mạnh.

Thứ trưởng đề nghị, Ban soạn thảo, Cục Xuất bản, In và Phát hành cần nghiêm túc tiếp thu ý kiến chỉ đạo UVBCHTW Đảng, Phó Trưởng ban Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trần Thanh Lâm và hoàn thiện theo hướng tiếp tục chuyển mạnh hơn nữa sang phương thức quản lý hiện đại với trọng tâm là quản lý theo chức năng, hành vi, mức độ rủi ro, đặc biệt là tăng cường ứng dụng công nghệ, sử dụng dữ liệu, hệ thống thông tin chuyên ngành để theo dõi trên môi trường số, kết hợp nhuần nhuyễn giữa tiền kiểm, hậu kiểm, tập trung vào các khâu hành vi có nguy cơ cao phát sinh vi phạm.

Cùng với đó, Ban soạn thảo cần tiếp tục làm rà soát, làm rõ hơn các vấn đề trong luật gồm: Nguyên tắc về xây dựng, khai thác, kết nối cơ sở dữ liệu về xuất bản; Cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; Tăng cường phân cấp, phân quyền, làm rõ trách nhiệm cho địa phương; Đổi mới mô hình tổ chức xuất bản; Bảo vệ bản quyền, phát triển văn hóa đọc; Hoàn thiện thêm cơ chế thúc đẩy thị trường xuất bản phát triển lành mạnh, lành mạnh đi đôi với sự điều tiết phù hợp của Nhà nước; Phát triển dịch vụ sản phẩm mới trên cơ sở ứng dụng mới, tiên tiến phù hợp theo yêu cầu của thị trường….

Thứ trưởng cũng đề nghị Ban soạn thảo, Cục Xuất bản, In và Phát hành nghiên cứu tiếp thu đầy đủ ý kiến đóng góp của các đại biểu, khẩn trương rà soát, hoàn thiện dự thảo, đồng thời giao Vụ Pháp chế (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phối hợp, hỗ trợ rà soát tính thống nhất, đồng bộ dự thảo, luật mới với hệ thống pháp luật chung, đảm bảo không mâu thuẫn, chồng chéo.