Hội thảo do UBND tỉnh Quảng Trị tổ chức nhằm hoàn thiện cơ sở khoa học của Đề án Chuyển đổi số và Phát triển Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045.

Phát biểu khai mạc, ông Hoàng Xuân Tân - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị cho biết, trong bối cảnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang mở ra những động lực phát triển mới, tỉnh Quảng Trị xác định bảo tồn di sản phải gắn liền với phát huy giá trị, còn chuyển đổi số cần tạo ra những chuyển biến thực chất trong công tác quản lý, khai thác và phát triển.

Trên cơ sở đó, tỉnh đang xây dựng Đề án Chuyển đổi số và Phát triển Văn hóa, Thể thao và Du lịch giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045. Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, đây là đề án có phạm vi rộng, mang tính liên ngành, đòi hỏi cơ sở khoa học vững chắc, hành lang pháp lý phù hợp và các giải pháp triển khai khả thi. 

Hội thảo tập trung tham vấn về nền tảng khoa học di sản, nguyên lý Cultural DNA và chuẩn mã hóa di sản. Đồng thời thảo luận về việc xây dựng cơ chế pháp lý, quản lý và khai thác hiệu quả dữ liệu di sản sau số hóa. Các vấn đề trọng tâm gồm quản trị tài sản số, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, quản lý dữ liệu và huy động nguồn lực, nhằm đưa dữ liệu di sản trở thành nguồn lực đóng góp thiết thực cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Hội thảo được định hướng tập trung làm rõ ba nhóm vấn đề: xác lập cơ sở pháp lý và cơ chế quản lý, khai thác tài sản số; bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ và quản trị dữ liệu trong ứng dụng công nghệ mới; nghiên cứu cơ chế huy động nguồn lực phù hợp, bảo đảm tính khả thi và phát triển bền vững. Các đại biểu cũng được đề nghị xem xét những hình thức hỗ trợ kỹ thuật, viện trợ không hoàn lại và hợp tác quốc tế, bảo đảm hiệu quả đầu tư, tránh trùng lặp nguồn lực và duy trì yêu cầu quản lý, kiểm soát dữ liệu.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị nhấn mạnh mục tiêu của hội thảo không chỉ là đạt được sự đồng thuận, mà còn phải xác định rõ những nội dung đủ cơ sở triển khai, những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện và những nội dung vượt thẩm quyền cần xin ý kiến cơ quan chức năng. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đơn vị tư vấn cùng các sở, ngành liên quan được yêu cầu tiếp thu đầy đủ ý kiến, làm rõ các nội dung còn khác biệt và khẩn trương hoàn thiện hồ sơ đề án theo tiến độ.

Thông qua đề án, Quảng Trị kỳ vọng kết hợp hiệu quả công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản với khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, từng bước hình thành những động lực phát triển mới từ văn hóa, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững. 

Phát biểu đề dẫn, ông Lê Minh Tuấn - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị cho biết, số hóa di sản là bước tiến quan trọng, nhưng để dữ liệu thực sự trở thành nguồn lực phát triển cần có cơ chế quản lý, định giá, cấp quyền khai thác và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ phù hợp. Đây là trọng tâm của phiên Hội thảo số 2 về hoàn thiện các điều kiện kinh tế, tài chính và pháp lý cho Đề án Chuyển đổi số và Phát triển Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045.

Trong quá trình xây dựng Đề án, Quảng Trị định hướng hình thành Kho tài sản số văn hóa, thể thao và du lịch, từng bước chuẩn hóa, kết nối dữ liệu và phát triển các sản phẩm phục vụ quản lý, nghiên cứu, giáo dục, du lịch và công nghiệp văn hóa. Tuy nhiên, việc chuyển dữ liệu số hóa thành tài sản có thể quản lý và khai thác hiệu quả vẫn đặt ra nhiều thách thức về ghi nhận tài sản, định giá, cấp quyền sử dụng, sở hữu trí tuệ và huy động nguồn lực. 

Hội thảo tập trung thảo luận năm vấn đề trọng tâm: ghi nhận tài sản dữ liệu vô hình trong kế toán và quản lý tài sản công; lựa chọn phương pháp đo lường đóng góp của công nghiệp văn hóa số vào GRDP; đánh giá tính khả thi của biểu mức thu ba tầng khi cấp quyền khai thác tài sản số; xác định cơ sở quyền đối với dữ liệu sử dụng để huấn luyện trí tuệ nhân tạo; và nghiên cứu các hình thức huy động nguồn lực ngoài ngân sách, hợp tác quốc tế gắn với yêu cầu bảo đảm chủ quyền dữ liệu.

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị đề nghị các đại biểu tập trung đánh giá cơ sở khoa học, pháp lý và khả năng áp dụng thực tiễn của từng phương án, đồng thời đề xuất những nội dung cần điều chỉnh, bổ sung hoặc xin ý kiến cơ quan có thẩm quyền. Những ý kiến sẽ được tổng hợp để phục vụ hoàn thiện hồ sơ Đề án.

Quảng Trị nhấn mạnh phát triển kinh tế từ tài sản số văn hóa không đồng nghĩa với thương mại hóa di sản bằng mọi giá. Quá trình khai thác phải bảo đảm gìn giữ giá trị nguyên gốc, tôn trọng quyền và lợi ích chính đáng của cộng đồng, đồng thời tạo điều kiện để di sản tiếp tục đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương một cách bền vững.

Tại hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Phạm Văn Thủy đã chia sẻ kinh nghiệm xây dựng và vận hành Tài khoản vệ tinh du lịch (TSA), đồng thời gợi mở các phương pháp đo lường đóng góp kinh tế của công nghiệp văn hóa số tại địa phương.

Theo Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Phạm Văn Thủy, du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, liên quan đến nhiều lĩnh vực như vận tải, lưu trú, ăn uống, thương mại, văn hóa và thể thao. Do giá trị kinh tế từ hoạt động du lịch phân tán trong nhiều ngành, việc đánh giá chính xác mức đóng góp của du lịch đòi hỏi phương pháp thống kê phù hợp, có khả năng tổng hợp và đối chiếu dữ liệu liên ngành.

Tài khoản vệ tinh du lịch (TSA) được xây dựng nhằm kết nối dữ liệu về chi tiêu của khách du lịch với hoạt động sản xuất của các ngành kinh tế, qua đó đo lường đóng góp của du lịch theo phương pháp thống nhất. Phương pháp này xác định đóng góp trực tiếp của du lịch vào GDP dựa trên giá trị tăng thêm từ việc cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho khách du lịch.

Tại Việt Nam, từ năm 2009, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đã nghiên cứu phương pháp luận và từng bước xây dựng hệ thống thống kê du lịch theo mô hình TSA. Đến nay, ngành du lịch đã biên soạn 7 trong tổng số 10 bảng TSA, gồm các bảng 1, 2, 3, 4, 5, 6 và 10. Năm 2026, Cục tiếp tục triển khai điều tra khách du lịch, thu thập dữ liệu từ các cơ sở kinh doanh và địa phương nhằm củng cố nguồn thông tin phục vụ công tác thống kê và từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu.

Cùng với đó, việc triển khai phần mềm báo cáo thống kê du lịch tại địa chỉ thongke.tourism.vn và nền tảng “Quản trị và kinh doanh du lịch” đã tạo điều kiện tiếp nhận, tổng hợp dữ liệu trên môi trường số. Tuy nhiên, quá trình triển khai TSA vẫn gặp khó khăn do việc thực hiện chế độ báo cáo thống kê tại một số địa phương chưa được chú trọng, dữ liệu còn phân tán và nguồn lực thực hiện hạn chế.

Từ thực tiễn này, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam nhấn mạnh ba bài học kinh nghiệm: (1) Tăng cường phối hợp liên ngành và phát huy vai trò chủ động của cơ quan quản lý du lịch; (2) Xây dựng TSA theo lộ trình phù hợp, hướng tới cập nhật thường xuyên; (3) Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số gắn với chuẩn hóa, kết nối và nâng cao chất lượng dữ liệu thống kê. 

Đối với Quảng Trị, dự thảo Đề án đặt mục tiêu đo lường tỷ trọng công nghiệp văn hóa số trong GRDP và mức đóng góp của Đề án vào tăng trưởng kinh tế hằng năm. Đây là những chỉ tiêu có ý nghĩa đối với công tác quản lý và đánh giá hiệu quả đầu tư, song cần có phương pháp đo lường, theo dõi và kiểm chứng phù hợp.

Trên cơ sở kinh nghiệm triển khai TSA, lãnh đạo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đề nghị tỉnh tập trung vào ba nội dung. Trước hết, cần xác định rõ phạm vi các hoạt động, sản phẩm và dịch vụ thuộc công nghiệp văn hóa số, phù hợp với hệ thống phân loại thống kê hiện hành, đồng thời tránh tính trùng giữa các hoạt động kinh tế.

Tiếp đó, tỉnh cần nghiên cứu phương pháp đo lường phù hợp với điều kiện dữ liệu và hệ thống thống kê quốc gia, trong đó có thể xem xét cách tiếp cận tài khoản vệ tinh, với lộ trình và phương pháp chuyên môn thống nhất. Đồng thời, cần phân biệt rõ đóng góp của các hoạt động kinh tế với tác động riêng của Đề án, tránh đánh giá hiệu quả chỉ dựa trên mức tăng doanh thu, lượng khách hoặc chênh lệch giữa các kịch bản dự báo.

Theo Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Phạm Văn Thủy, trước mắt, Quảng Trị nên ưu tiên xây dựng hệ thống chỉ tiêu có thể thu thập, theo dõi và kiểm chứng, từng bước hoàn thiện phương pháp đánh giá tác động kinh tế khi đáp ứng đủ điều kiện về dữ liệu và năng lực thực hiện.

Kinh nghiệm triển khai Tài khoản vệ tinh du lịch tại Việt Nam cho thấy, để đo lường chính xác đóng góp kinh tế của một lĩnh vực liên ngành, cần đồng thời bảo đảm phương pháp thống nhất, dữ liệu tin cậy, hạ tầng số phù hợp và cơ chế phối hợp rõ ràng. Việc xác định phương pháp đo lường và nguồn dữ liệu ngay từ giai đoạn hoàn thiện Đề án sẽ góp phần nâng cao chất lượng đánh giá kết quả phát triển văn hóa, du lịch và hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư tại Quảng Trị. 

Hội thảo tập trung tham vấn 4 nội dung: Ghi nhận tài sản dữ liệu vô hình vào sổ kế toán; Phương pháp đo đóng góp của công nghiệp văn hóa số vào GRDP; Tính khả thi của biểu mức thu ba tầng; Cơ sở quyền đối với dữ liệu huấn luyện trí tuệ nhân tạo.

Ý kiến của các chuyên gia và các kiến nghị sẽ được tổng hợp, làm cơ sở hoàn thiện bộ tiêu chí mã hóa di sản, các yêu cầu kỹ thuật và hồ sơ đề án.

Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam