Hoạt động được triển khai thực hiện Nghị quyết số 27/2026/NQ-HĐND ngày 30/6/2026 của HĐND tỉnh Phú Thọ quy định cơ chế hỗ trợ đầu tư tu bổ, tôn tạo, phục hồi các di tích được xếp hạng trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026–2030; đồng thời bảo đảm phù hợp với Luật Di sản văn hóa và các quy định hiện hành.

Mục tiêu của đợt khảo sát là rà soát tổng thể các di tích thuộc đối tượng áp dụng của nghị quyết; đánh giá hiện trạng bảo tồn, mức độ xuống cấp, nhu cầu đầu tư và khả năng phát huy giá trị của từng di tích. Trên cơ sở kết quả thực tế, Hội đồng sẽ xem xét điều kiện hỗ trợ, lựa chọn đúng đối tượng và đề xuất thứ tự ưu tiên phù hợp với mức độ cấp thiết cũng như khả năng cân đối nguồn lực của tỉnh.

Một số nhóm di tích không thuộc phạm vi khảo sát lần này, gồm: di tích quốc gia đặc biệt chưa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi; di tích khảo cổ chưa có quy hoạch khảo cổ được cấp có thẩm quyền phê duyệt; di tích là danh lam thắng cảnh. Những di tích đã hoàn thành hoặc đang thi công tu bổ; đã được quyết định chủ trương đầu tư, phê duyệt dự án bằng nguồn ngân sách nhà nước hoặc nguồn xã hội hóa cũng không đưa vào khảo sát, nhằm tránh trùng lặp nguồn lực.

Trước khi khảo sát thực địa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch -  Cơ quan thường trực Hội đồng đã phối hợp với UBND các xã, phường rà soát danh mục di tích được xếp hạng theo từng địa bàn, đánh giá sơ bộ tình hình đầu tư, chuẩn bị hồ sơ, biểu mẫu và các tài liệu liên quan.

Hội đồng thành lập hai tổ khảo sát để thực hiện gồm: Tổ khảo sát số 1 do ông Dương Hoàng Hương - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng làm Tổ trưởng, phụ trách các di tích thuộc khu vực Phú Thọ trước đây; Tổ khảo sát số 2 do bà Trần Thị Minh Lợi - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm tổ trưởng, phụ trách các di tích thuộc khu vực Hòa Bình và Vĩnh Phúc trước đây.

Các tổ khảo sát có sự tham gia của đại diện cơ quan chuyên môn thuộc lĩnh vực văn hóa, tài chính, xây dựng, tài nguyên, tín ngưỡng, cùng chính quyền địa phương và đơn vị nghiệp vụ về di tích. Thành phần liên ngành giúp việc đánh giá được thực hiện trên nhiều phương diện, từ giá trị di sản, kiến trúc, đất đai đến khả năng bố trí nguồn lực và điều kiện quản lý tại cơ sở.

Tại mỗi di tích, UBND xã, phường báo cáo khái quát lịch sử, hiện trạng bảo tồn, mức độ xuống cấp, nhu cầu tu bổ và những vấn đề liên quan. Các thành viên tổ khảo sát trực tiếp kiểm tra từng hạng mục; ghi nhận hiện trạng bằng hình ảnh, video và lập biên bản để phục vụ quá trình xem xét của hội đồng.

Sau khi hoàn thành khảo sát, hội đồng sẽ đối chiếu hồ sơ và kết quả thực địa với các nguyên tắc, điều kiện, tiêu chí hỗ trợ theo quy định. Việc xác định danh mục và thứ tự ưu tiên đầu tư phải bảo đảm khách quan, công khai, minh bạch, phản ánh đúng mức độ xuống cấp và không trùng lặp với các chương trình, dự án khác. Đối với những di tích có hạng mục xuống cấp nghiêm trọng, cần xử lý khẩn cấp, Hội đồng sẽ xem xét đề xuất tu sửa cấp thiết theo thẩm quyền.

Theo kế hoạch, trước ngày 15/8/2026, Cơ quan thường trực Hội đồng sẽ tổng hợp kết quả, hoàn thiện hồ sơ, xây dựng danh mục di tích đề nghị hỗ trợ đầu tư trong giai đoạn 2026–2030, báo cáo UBND tỉnh xem xét, trình HĐND tỉnh quyết định theo quy định.

Đợt khảo sát không chỉ phục vụ việc lựa chọn danh mục đầu tư mà còn góp phần cập nhật dữ liệu, nhận diện kịp thời nguy cơ xuống cấp và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hệ thống di tích. Đây là cơ sở để tỉnh Phú Thọ bố trí nguồn lực có trọng tâm, xử lý những hạng mục cấp thiết, đồng thời bảo vệ và phát huy bền vững giá trị di sản văn hóa trên địa bàn.