Đối với tỉnh Tây Ninh việc cụ thể hóa nghị quyết không chỉ là yêu cầu chính trị, mà còn là đòi hỏi nội tại của một địa phương đang hội tụ nhiều giá trị văn hóa - tâm linh đặc sắc, mở ra cơ hội hình thành trục phát triển bền vững dựa trên nền tảng văn hóa.

Văn hóa – nền tảng nội sinh trong không gian phát triển mở rộng

Nghị quyết số 80-NQ/TW khẳng định rõ phát triển văn hóa phải đặt ngang tầm với kinh tế, chính trị, xã hội; văn hóa phải thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, là “hồn cốt” của phát triển. Điều này có ý nghĩa đặc biệt đối với tỉnh Tây Ninh khi bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao, nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân và hội nhập sâu rộng.

Văn hóa không chỉ là các hoạt động lễ hội hay di tích vật thể, mà còn là hệ giá trị, chuẩn mực ứng xử, lối sống của cộng đồng. Trong không gian phát triển mới, tỉnh sở hữu hệ thống di sản phong phú, từ những công trình tôn giáo quy mô lớn đến các lễ hội dân gian, từ tín ngưỡng truyền thống đến các giá trị lịch sử gắn với phong trào yêu nước. Chính sự đa dạng ấy tạo nên bản sắc riêng, đồng thời mở ra khả năng kết nối, bổ trợ để hình thành những sản phẩm du lịch đặc sắc.

Phát triển văn hóa trong bối cảnh mới vì vậy không thể dừng lại ở bảo tồn, mà phải gắn với phát huy giá trị. Di sản cần được “đánh thức” bằng cách tổ chức không gian văn hóa hợp lý, nâng cao chất lượng hoạt động lễ hội, ứng dụng công nghệ số trong quảng bá và quản lý. Quan trọng hơn, phải làm cho văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnh vực đời sống, từ quản lý nhà nước, sản xuất - kinh doanh đến sinh hoạt cộng đồng.

Du lịch tâm linh - trục kết nối và lan tỏa giá trị văn hóa

Trong cấu trúc phát triển chung của tỉnh Tây Ninh trong không gian mới, du lịch tâm linh không chỉ là một phân khúc của ngành dịch vụ, mà thực sự nổi lên như một trục kết nối các tầng giá trị văn hóa - lịch sử - tín ngưỡng, tạo nên sức mạnh mềm đặc trưng của địa phương. Những bản sắc văn hóa tiêu biểu như núi Bà Đen, Tòa thánh Cao Đài, chùa Tôn Thạnh hay Lễ hội Làm Chay,... của tỉnh không chỉ là những điểm đến đơn lẻ trên bản đồ du lịch, mà là những không gian văn hóa sống động, nơi hội tụ ký ức cộng đồng, niềm tin tâm linh và đạo lý truyền thống.

Điểm đặc biệt của du lịch tâm linh trên địa bàn tỉnh hiện nay chính là sự đa dạng và giao thoa. Từ không gian linh thiêng gắn với huyền thoại, tín ngưỡng dân gian; đến những công trình tôn giáo mang giá trị kiến trúc độc đáo; từ lễ hội truyền thống đậm màu sắc Nam Bộ đến các di tích lịch sử gắn với phong trào yêu nước – tất cả tạo nên một hệ sinh thái văn hóa phong phú. Du khách đến đây không chỉ để chiêm bái, cầu an hay vãn cảnh, mà còn để tìm kiếm sự kết nối với chiều sâu lịch sử, với bản sắc cộng đồng, với những giá trị nhân văn được bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Chính sự hòa quyện giữa yếu tố linh thiêng và đời sống thường nhật đã tạo nên sức hút riêng có. Ở đó, du khách có thể cảm nhận không khí trang nghiêm của không gian thờ tự, hòa mình vào nhịp sinh hoạt văn hóa cộng đồng; có thể lắng nghe những câu chuyện về lịch sử, nhân vật, truyền thống, để từ đó hiểu hơn về vùng đất và con người nơi đây. Du lịch tâm linh vì thế không chỉ là hành trình tham quan, mà còn là hành trình trải nghiệm giá trị.

Trong những năm gần đây, du lịch tâm linh đóng góp tích cực vào tăng trưởng ngành dịch vụ, thúc đẩy phát triển thương mại, lưu trú, ẩm thực và các loại hình dịch vụ phụ trợ. Đặc biệt, từ ngày 14 đến 23/02/2026 (tức 27 tháng Chạp đến mùng 7 Tết), Tây Ninh đón khoảng 837.000 lượt khách đến tham quan du lịch, tăng 19,7% so cùng kỳ năm 2025.

Trong đó, Khu du lịch Quốc gia núi Bà Đen đón 696.000 lượt khách, tăng 7,5% so cùng kỳ năm 2025; các khu, điểm khác như Long Điền Sơn, Chavi Garden, Happy Land, Vườn thú Mỹ Quỳnh, Làng nổi Tân Lập,... điểm du lịch nông nghiệp, trạm dừng chân, điểm mua sắm,... đón khoảng 138.000 lượt khách; tổng doanh thu du lịch đạt khoảng 796 tỉ đồng, tăng 31,2% so cùng kỳ năm 2025.

Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở việc gia tăng lượng khách và doanh thu, du lịch tâm linh sẽ khó phát huy hết tiềm năng vốn có. Để thực sự trở thành mũi nhọn trong chiến lược phát triển, cần một tư duy tổ chức mới - tư duy liên kết, đồng bộ và bền vững.

Trước hết, cần chuyển từ phát triển rời rạc từng điểm sang xây dựng các tuyến, cụm du lịch có tính liên hoàn, trong đó mỗi không gian tâm linh là một “mắt xích” trong chuỗi trải nghiệm. Du khách có thể bắt đầu hành trình từ không gian núi rừng linh thiêng, tiếp nối bằng những công trình tôn giáo đặc sắc, rồi hòa mình vào lễ hội truyền thống và trải nghiệm văn hóa cộng đồng. Sự liên hoàn ấy không chỉ làm phong phú sản phẩm du lịch mà còn tạo nên mạch kết nối tự nhiên giữa các giá trị văn hóa.

Bên cạnh đó, gắn kết du lịch tâm linh với các loại hình du lịch sinh thái, du lịch làng nghề, ẩm thực và trải nghiệm đời sống bản địa. Khi du khách có cơ hội thưởng thức đặc sản địa phương, tham gia hoạt động văn hóa cộng đồng, tìm hiểu nghề truyền thống, thời gian lưu trú sẽ được kéo dài, mức chi tiêu được nâng cao và lợi ích kinh tế được lan tỏa rộng hơn trong xã hội. Quan trọng hơn, cách làm này giúp du lịch tâm linh không tách rời đời sống người dân, mà trở thành động lực thúc đẩy bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc ứng dụng công nghệ trong quảng bá, quản lý và hướng dẫn tham quan cũng là yếu tố không thể thiếu. Các nền tảng số, bản đồ du lịch thông minh, hệ thống thuyết minh tự động đa ngôn ngữ sẽ giúp nâng cao trải nghiệm của du khách, góp phần xây dựng hình ảnh điểm đến hiện đại, chuyên nghiệp.

Du lịch tâm linh, nếu được tổ chức đúng hướng, sẽ không chỉ là ngành kinh tế dịch vụ đơn thuần, mà còn là kênh lan tỏa giá trị văn hóa, củng cố bản sắc và khơi dậy niềm tự hào cộng đồng. Đó chính là trục kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa truyền thống và hiện đại, giữa đời sống tinh thần và phát triển kinh tế - một trục phát triển bền vững trong không gian mới của tỉnh Tây Ninh.

Văn hóa gắn với xây dựng con người trong không gian phát triển mới

Phát triển văn hóa gắn với du lịch tâm linh không chỉ nhằm mục tiêu kinh tế, mà còn góp phần xây dựng con người – yếu tố quyết định của phát triển bền vững. Không gian văn hóa phong phú của tỉnh tạo điều kiện để nuôi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp: nghĩa tình, nhân ái, tôn trọng truyền thống và sẵn sàng hội nhập.

Trong môi trường hội nhập và chuyển đổi số, xây dựng con người tỉnh mới đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa giữ gìn bản sắc và tiếp thu tinh hoa hiện đại. Văn hóa tâm linh, nếu được phát huy đúng hướng, sẽ trở thành “điểm tựa” tinh thần, giúp con người cân bằng giữa nhịp sống hiện đại và giá trị truyền thống.

Các phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, xây dựng gia đình văn hóa, khu dân cư văn minh cần được gắn với mục tiêu phát triển du lịch. Khi mỗi gia đình, mỗi cộng đồng đều ý thức vai trò “đại sứ văn hóa”, hình ảnh tỉnh sẽ được lan tỏa mạnh mẽ hơn.

Thực hiện tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW, tỉnh Tây Ninh cần tiếp tục đặt văn hóa ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển; coi du lịch tâm linh là kênh quan trọng để chuyển hóa giá trị văn hóa thành nguồn lực kinh tế; bảo đảm sự hài hòa giữa tăng trưởng và bảo tồn.

Khi văn hóa được phát huy đúng mức, khi du lịch tâm linh được tổ chức theo hướng liên kết - văn minh - bền vững, tỉnh sẽ có thêm động lực nội sinh mạnh mẽ để bứt phá. Phát triển văn hóa gắn với du lịch tâm linh vì thế không chỉ là một lựa chọn, mà là hướng đi chiến lược. Đó là con đường để tỉnh Tây Ninh trong không gian phát triển mới vừa gìn giữ được hồn cốt văn hóa, vừa vươn lên mạnh mẽ, bền vững trong giai đoạn mới./.

Báo và Phát thanh, Truyền hình Tây Ninh