Du lịch xanh không còn là xu hướng mang tính lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với mỗi quốc gia

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình cho rằng, trong bối cảnh ngành du lịch toàn cầu chuyển mạnh sang mô hình phát triển xanh và bền vững, du lịch xanh không còn là xu hướng mang tính lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với mỗi quốc gia, điểm đến và doanh nghiệp du lịch.

Theo ông Vũ Thế Bình, ngành du lịch Việt Nam hiện đang tập trung thực hiện hai định hướng chiến lược là chuyển đổi số và tăng trưởng xanh. Trên cơ sở đó, Hiệp hội Du lịch Việt Nam đã xây dựng Bộ tiêu chí Du lịch Xanh VITA GREEN nhằm làm căn cứ đánh giá các doanh nghiệp, điểm đến và địa phương theo định hướng phát triển du lịch xanh.

Bộ tiêu chí VITA GREEN được ban hành từ tháng 8/2025. Tính đến tháng 5/2026, cả nước đã có hơn 70 doanh nghiệp đạt chứng nhận và trở thành những đơn vị du lịch xanh đầu tiên của Việt Nam.

Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam nhấn mạnh, du lịch xanh không chỉ dừng ở việc bảo vệ môi trường, giảm rác thải hay tiết kiệm tài nguyên mà còn hướng tới bảo tồn giá trị văn hóa, gìn giữ di sản, nâng cao đời sống cộng đồng địa phương và xây dựng hình ảnh điểm đến có trách nhiệm, hấp dẫn và bền vững.

Theo ông Vũ Thế Bình, Ninh Bình là địa phương hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để trở thành hình mẫu phát triển du lịch xanh của cả nước. Với Quần thể danh thắng Tràng An cùng hệ sinh thái núi đá vôi, rừng ngập nước, làng nghề truyền thống và không gian văn hóa tâm linh đặc sắc, Ninh Bình có nhiều tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và các sản phẩm trải nghiệm gắn với bảo tồn di sản.

Cũng theo ông Vũ Thế Bình, thời gian qua Ninh Bình đã có nhiều nỗ lực xây dựng hình ảnh điểm đến an toàn, thân thiện, chất lượng và từng bước định hình chiến lược phát triển du lịch theo hướng xanh, bền vững. Nhiều doanh nghiệp du lịch tại địa phương đã tích cực tham gia chuyển đổi xanh và áp dụng Bộ tiêu chí VITA GREEN, qua đó hình thành những mô hình du lịch xanh tiêu biểu.

Ông Vũ Thế Bình cho biết, tọa đàm là dịp để cơ quan quản lý, hiệp hội, doanh nghiệp và chuyên gia cùng trao đổi kinh nghiệm, nhận diện khó khăn và đề xuất giải pháp thúc đẩy phát triển du lịch xanh tại Ninh Bình trong thời gian tới. Đồng thời, việc ra mắt Chi hội Du lịch Xanh Ninh Bình được xem là dấu mốc quan trọng, thể hiện quyết tâm của cộng đồng doanh nghiệp địa phương trong việc liên kết và thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trong hoạt động du lịch.

Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam bày tỏ tin tưởng, với sự đồng hành của chính quyền địa phương, hiệp hội du lịch và cộng đồng doanh nghiệp, Ninh Bình sẽ trở thành điểm sáng về du lịch xanh của Việt Nam, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị điểm đến theo hướng phát triển bền vững.

Phát triển du lịch bền vững gắn với bảo tồn di sản

Phát biểu tại Tọa đàm, ông Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình đánh giá cao sáng kiến xây dựng Bộ tiêu chí Du lịch Xanh của Hiệp hội Du lịch Việt Nam, cho rằng đây là bước đi phù hợp trong bối cảnh ngành du lịch hướng tới phát triển xanh và có trách nhiệm. Theo ông Bùi Văn Mạnh, việc bộ tiêu chí do hiệp hội và doanh nghiệp cùng tham gia giám sát, bình chọn sẽ giúp bảo đảm tính thực tiễn và hiệu quả trong triển khai.

Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình cho biết, ngay từ những năm đầu phát triển du lịch, Ninh Bình đã kiên định định hướng phát triển du lịch bền vững gắn với bảo tồn di sản. Qua nhiều giai đoạn, chiến lược này tiếp tục được địa phương duy trì và hoàn thiện, tạo nền tảng để các điểm đến như Tràng An, Tam Cốc - Bích Động trở thành những điểm đến tiêu biểu của du lịch Việt Nam và quốc tế.

Theo Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình, mô hình phát triển du lịch xanh của địa phương được xây dựng trên ba trụ cột gồm nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng. Trong đó, chính quyền giữ vai trò định hướng chiến lược, xây dựng quy hoạch và giám sát thực hiện; doanh nghiệp đóng vai trò đồng hành, chủ động triển khai các mô hình phát triển bền vững; còn người dân là chủ thể trực tiếp tham gia bảo tồn và khai thác giá trị di sản.

Ông Bùi Văn Mạnh nhấn mạnh, nhận thức và tư duy của doanh nghiệp có ý nghĩa quyết định trong quá trình chuyển đổi xanh. Tại nhiều điểm du lịch ở Ninh Bình, địa phương ưu tiên phát triển các loại hình du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và trải nghiệm thụ động nhằm hạn chế tối đa tác động tới môi trường và di sản. Ninh Bình cũng kiên quyết không phát triển các loại hình gây phát thải lớn như mô tô nước, thuyền máy hay cáp treo tại khu di sản, dù có thể mang lại nguồn thu đáng kể trong ngắn hạn.

Lãnh đạo Sở Du lịch Ninh Bình bày tỏ mong muốn các địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp cùng chia sẻ kinh nghiệm, tìm giải pháp thúc đẩy phát triển du lịch xanh, hướng tới xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến xanh của khu vực và thế giới.

Báo cáo kết quả phát triển sản phẩm du lịch xanh theo Bộ tiêu chí VITA GREE và định hướng phát triển du lịch xanh của tỉnh Ninh Bình trong thời gian tiếp theo, bà Dương Thị Thanh, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Ninh Bình cho biết, Ninh Bình sở hữu nhiều lợi thế nổi bật về tài nguyên thiên nhiên, lịch sử và văn hóa để phát triển du lịch xanh, bền vững và chất lượng cao.

Địa phương hiện có Quần thể danh thắng Tràng An – Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, cùng hệ thống di tích lịch sử, làng nghề truyền thống và hệ sinh thái đa dạng.

Theo bà Dương Thị Thanh, trong nhiều năm qua, Ninh Bình đã kiên định định hướng phát triển du lịch bền vững gắn với bảo tồn di sản. Từ Nghị quyết 03 ban hành năm 2001, tỉnh đã xác định chuyển hướng chiến lược phát triển từ “nâu” sang “xanh”, từng bước chuyển đổi từ công nghiệp vật liệu xây dựng sang phát triển du lịch. Các nghị quyết tiếp theo của tỉnh tiếp tục tạo nền tảng để du lịch Ninh Bình phát triển theo hướng bền vững, tầm nhìn đến năm 2045.

Địa phương cũng triển khai nhiều giải pháp bảo tồn cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử, khoanh vùng hạn chế khai thác đá vôi và bảo vệ rừng đặc dụng trên núi đá. Nhờ đó, nhiều điểm đến xanh, an toàn và thân thiện đã được hình thành như Tam Cốc - Bích Động, Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long hay Vườn quốc gia Cúc Phương.

Bà Dương Thị Thanh cho biết, cộng đồng dân cư địa phương ngày càng tham gia tích cực vào hoạt động du lịch, góp phần nâng cao đời sống và ý thức bảo vệ môi trường, gìn giữ cảnh quan. Đồng thời, Hiệp hội Du lịch Ninh Bình đã tích cực triển khai Bộ tiêu chí Du lịch Xanh VITA GREEN của Hiệp hội Du lịch Việt Nam. 

Các doanh nghiệp du lịch trên địa bàn đã triển khai nhiều giải pháp cụ thể như giảm rác thải nhựa, sử dụng sản phẩm thân thiện môi trường, tiết kiệm năng lượng, khuyến khích sản phẩm OCOP và phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với văn hóa truyền thống.

Tuy nhiên, theo bà Dương Thị Thanh, quá trình chuyển đổi xanh vẫn đối mặt nhiều khó khăn khi nhận thức về du lịch xanh tại một số đơn vị và cộng đồng còn hạn chế, nguồn lực đầu tư chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi các doanh nghiệp vừa và nhỏ gặp khó khăn trong đổi mới công nghệ, quy trình vận hành và đào tạo nhân lực. Sự liên kết giữa các bên liên quan cũng chưa thực sự đồng bộ.

Trong thời gian tới, Hiệp hội Du lịch Ninh Bình sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền nhằm hình thành “văn hóa du lịch xanh”, phối hợp triển khai rộng rãi Bộ tiêu chí VITA GREEN tại các khu, điểm du lịch và ưu tiên phát triển các sản phẩm gắn với di sản, sinh thái, nông nghiệp và làng nghề truyền thống. Đồng thời, địa phương sẽ tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, cộng đồng và cơ quan quản lý để xây dựng hệ sinh thái du lịch xanh đồng bộ, hướng tới định vị thương hiệu “Ninh Bình – Điểm đến du lịch xanh” trên thị trường trong nước và quốc tế.

Tại tọa đàm, đại diện Hiệp hội Du lịch Việt Nam đã giới thiệu các tiêu chí của Bộ tiêu chí Du lịch xanh VITA GREEN; đồng thời, các doanh nghiệp cùng thảo luận về kinh nghiệm, tiềm năng phát triển du lịch xanh và đưa ra nhiều kiến nghị nhằm thúc đẩy phát triển du lịch bền vững.