Kế hoạch được ban hành nhằm cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp của Đề án bảo tồn và phát triển làng nghề, làng nghề truyền thống gắn với phát triển du lịch tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 thành các nhiệm vụ cụ thể để triển khai thực hiện trong năm 2027; bảo đảm đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm và phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh.
Bảo tồn, phục hồi và phát huy giá trị văn hóa, lịch sử, tri thức dân gian, bí quyết nghề và không gian văn hóa của các nghề, làng nghề, làng nghề truyền thống; ưu tiên các nghề, làng nghề có giá trị văn hóa đặc sắc, có nguy cơ mai một, thất truyền; Phát triển nghề, làng nghề theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm; thúc đẩy đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm OCOP, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao thu nhập cho người dân.
Đồng thời, đẩy mạnh kết nối nghề, làng nghề với các hoạt động du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm, du lịch nông thôn; xây dựng sản phẩm du lịch làng nghề có chất lượng, có khả năng trở thành sản phẩm đặc trưng của tỉnh, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch và nâng cao giá trị của ngành nghề nông thôn.
Trống Đọi Tam Ninh Bình
UBND tỉnh Ninh Bình xác định năm 2027 là thời điểm mang tính nền tảng, tập trung vào việc rà soát và xây dựng các mô hình điểm nhằm tạo cơ sở phát triển vững chắc cho giai đoạn đến năm 2030. Cụ thể, Kế hoạch đặt ra nhiều chỉ tiêu định lượng cần phải hoàn thành:
Phấn đấu công nhận mới từ 01 đến 02 làng nghề, làng nghề truyền thống đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của pháp luật. Đồng thời, cơ quan chức năng sẽ rà soát, củng cố hồ sơ và kiên quyết thực hiện thủ tục thu hồi danh hiệu đối với những trường hợp không còn đủ điều kiện. Có ít nhất 15 sản phẩm xuất xứ từ các làng nghề được đánh giá và phân hạng thông qua chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP).
Công tác đào tạo, tập huấn và truyền nghề sẽ được tổ chức cho khoảng 300 lượt học viên. Đối tượng tham gia bao gồm người lao động, nghệ nhân, chủ cơ sở sản xuất, hợp tác xã và các cán bộ quản lý nhà nước.
Tỉnh sẽ hoàn thành xây dựng 01 phần mềm quản lý dữ liệu điện tử chuyên biệt để phục vụ trực tiếp cho công tác quản lý làng nghề. Tổ chức thành công 01 hội thi sáng tác mẫu mã sản phẩm nhằm mục đích làm quà tặng phục vụ cho việc phát triển du lịch trên địa bàn. Thực hiện khảo sát, lựa chọn địa điểm và xác định mô hình hoạt động để tiến hành các thủ tục triển khai Trung tâm văn hóa sáng tạo làng nghề.
Để đạt được các mục tiêu đề ra, Kế hoạch đưa ra một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm cần thực hiện trong thời gian tới như: Rà soát, thống kê, cập nhật thực trạng hoạt động của nghề, làng nghề, làng nghề truyền thống; cập nhật số liệu về số lượng cơ sở, lao động, doanh thu, sản phẩm, thị trường, môi trường và tình hình thực hiện các tiêu chí công nhận;
Hướng dẫn UBND các xã, phường rà soát, lập hồ sơ đề nghị công nhận nghề truyền thống, làng nghề, làng nghề truyền thống đối với các trường hợp đủ điều kiện trình cấp có thẩm quyền công nhận theo quy định; Xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu về nghề, làng nghề, làng nghề truyền thống của tỉnh, từng bước hình thành hệ thống thông tin phục vụ quản lý, quảng bá và kết nối du lịch.
Bên cạnh đó, tổ chức các lớp tập huấn, học tập kinh nghiệm cho lao động, chủ cơ sở sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp và cán bộ quản lý nhà nước về kỹ năng nghề, quản trị sản xuất, kinh doanh, marketing, thương mại điện tử, chuyển đổi số, du lịch và bảo vệ môi trường; Khuyến khích nghệ nhân, nghệ nhân ưu tú, thợ giỏi trực tiếp tham gia truyền nghề, đào tạo thế hệ kế cận; Rà soát, đề xuất công nhận, tôn vinh nghệ nhân có đóng góp trong bảo tồn và phát triển nghề, làng nghề theo quy định…
Tổ chức hội thi sáng tác mẫu mã sản phẩm làm quà phục vụ phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh; Hướng dẫn hỗ trợ các cơ sở sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp trong làng nghề nâng cao chất lượng, mẫu mã, bao bì, nhãn mác, chỉ dẫn địa lý, tiêu chuẩn sản phẩm và các hình thức bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ phù hợp….
Ngoài ra, khảo sát, lựa chọn các làng nghề có tiềm năng để xây dựng mô hình phát triển du lịch làng nghề; ưu tiên các làng nghề có giá trị văn hóa đặc sắc, sản phẩm có tính đặc trưng và khả năng kết nối với các khu, điểm du lịch; Xây dựng, hoàn thiện một số sản phẩm du lịch trải nghiệm tại làng nghề sinh dược Gia Sinh, Làng nghề trồng hoa cây cảnh Vị Khê, làng nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân,... trong đó du khách được tham gia trực tiếp vào một số công đoạn của quy trình sản xuất. Giới thiệu các điểm trải nghiệm làng nghề phục vụ học sinh, sinh viên.
Song song với đó, kết nối làng nghề với các tuyến, điểm du lịch văn hóa, sinh thái, tâm linh, nông nghiệp và cộng đồng của tỉnh; xây dựng các tuyến du lịch làng nghề kết nối danh thắng Tràng An - Bái Đính - Tam Cốc - Phát Diệm, từng bước hình thành các tuyến du lịch làng nghề có tính liên kết vùng...