Tại buổi làm việc, đại diện lãnh đạo Ban Quản lý Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn (BQL Mỹ Sơn) và lãnh đạo xã Thu Bồn trao đổi các định hướng, đề xuất và giải pháp nhằm phát huy tiềm năng, thế mạnh của địa phương và khu di sản; tăng cường phối hợp trong quản lý, bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản, bảo vệ cảnh quan, môi trường, đồng thời gắn công tác bảo tồn với phát triển du lịch bền vững và nâng cao vai trò, trách nhiệm của cộng đồng.

Tăng trách nhiệm trong bảo vệ di sản

Theo Quy chế phối hợp, hai đơn vị sẽ thường xuyên trao đổi thông tin về tình hình kinh tế - xã hội, an ninh trật tự, đất đai, xây dựng và môi trường tại khu vực di sản và vùng đệm. Qua đó, các bên phối hợp kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm hại di tích, lấn chiếm đất đai, xây dựng trái phép, khai thác tài nguyên trái phép hoặc những hoạt động gây ảnh hưởng đến cảnh quan, môi trường Khu đền tháp Mỹ Sơn.

UBND xã Thu Bồn có trách nhiệm chỉ đạo các thôn, đoàn thể và cộng đồng dân cư tham gia bảo vệ di sản, giữ gìn vệ sinh môi trường; tăng cường tuyên truyền, nâng cao ý thức của người dân trong việc chấp hành các quy định về bảo vệ di sản.

Trong khi đó, BQL Mỹ Sơn chủ trì các nhiệm vụ chuyên môn về bảo tồn, tu bổ, tôn tạo, phục hồi di tích; đồng thời hướng dẫn địa phương xử lý những vấn đề liên quan đến công tác bảo vệ di sản.

Việc phân định rõ trách nhiệm giữa cơ quan quản lý di sản và chính quyền địa phương được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ Khu đền tháp Mỹ Sơn, nhất là trong bối cảnh không gian di sản có mối liên hệ ngày càng chặt chẽ với đời sống dân cư và các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội ở khu vực lân cận.

Gắn bảo tồn với sinh kế cộng đồng

Không chỉ tập trung vào công tác bảo vệ di tích, Quy chế phối hợp còn hướng đến việc phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch và đời sống cộng đồng.

Hai đơn vị sẽ tăng cường quảng bá các giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc, khảo cổ của Mỹ Sơn; phối hợp tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, lễ hội và giáo dục di sản phù hợp. Đồng thời, người dân được khuyến khích tham gia cung ứng dịch vụ, phát triển các sản phẩm du lịch, làng nghề, ẩm thực và văn hóa truyền thống, qua đó tạo thêm cơ hội sinh kế gắn với việc gìn giữ và phát huy giá trị di sản.

Hai bên cũng thống nhất phối hợp trong tổ chức các sự kiện, huy động nguồn lực, tuyên truyền giáo dục cộng đồng và định kỳ đánh giá kết quả thực hiện Quy chế.

Chung tay bảo vệ di sản

Việc ký kết được xem là cơ sở để BQL Mỹ Sơn và UBND xã Thu Bồn tiếp tục chia sẻ trách nhiệm, tăng cường sự gắn kết giữa cơ quan quản lý, chính quyền và người dân trong bảo vệ lâu dài giá trị di sản thế giới; đồng thời mở rộng cơ hội phát triển du lịch, góp phần cải thiện đời sống cộng đồng vùng di sản.

Thời gian qua, cộng đồng người dân, chính quyền xã Thu Bồn đã gắn bó, góp phần mật thiết vào việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản Mỹ Sơn cũng như phát triển kinh tế – văn hóa bền vững cho cả vùng.

Những năm gần đây, nhiều hộ dân đã mạnh dạn tham gia vào các hoạt động du lịch cộng đồng: ung cấp dịch vụ lưu trú, ẩm thực, khu du lịch sinh thái, gia công các sản phẩm đặc trưng địa phương, bán hàng lưu niệm, tham gia hướng dẫn du khách. Một số mô hình nhỏ nhưng hiệu quả như “Homestay - nhà dân thân thiện”, “tuyến đường xanh – sạch – đẹp”, “Nhà hàng Ẩm thực địa phương”, “Local  trekking guide”, camping… quanh khu di sản đã góp phần tạo môi trường văn minh, gần gũi và thân thiện cho du khách.

Đặc biệt, BQL Mỹ Sơn thường xuyên phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức chương trình tuyên truyền giá trị di sản, tập huấn kỹ năng du lịch, bảo vệ môi trường và ứng xử văn hóa cho người dân, cùng lực lượng dân cư tại chỗ thành lập tổ bảo vệ rừng cộng đồng. Nhờ đó, ý thức cộng đồng dân cư trong việc gìn giữ cảnh quan, bảo vệ tài nguyên, phòng chống cháy rừng được nâng cao rõ rệt.

Học sinh, sinh viên các trường trên địa bàn thường xuyên tham gia các chương trình ngoại khóa như “Em yêu di sản Mỹ Sơn”, “Hành trình về Di sản”, “Tôi làm hướng dẫn viên nhí”, “Đến bảo tàng, học nhiều điều hay”. 

Song song đó, các tổ chức đoàn thể ở địa phương đã tích cực tham gia vào công tác bảo vệ môi trường, hỗ trợ du khách, tổ chức các tour trải nghiệm miễn phí cho học sinh, góp phần lan tỏa tình yêu di sản bằng những hoạt động cụ thể.