Ninh Bình hiện có 5.071 di tích được kiểm kê, trong đó có 1.114 di tích đã được xếp hạng, bao gồm: Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An, 10 di tích quốc gia đặc biệt, 269 di tích quốc gia, 835 di tích cấp tỉnh và có 22 hiện vật được công nhận bảo vật quốc gia.
Cùng với đó là hệ thống di sản văn hóa phi vật thể đồ sộ ở tất cả các loại hình như: Nghệ thuật trình diễn dân gian, tập quán xã hội và tín ngưỡng, lễ hội truyền thống, tri thức dân gian, nghề thủ công truyền thống và biểu đạt, truyền thống truyền khẩu với 1 di sản văn hoá phi vật thể được UNESCO ghi danh (Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt) và 42 di sản văn hoá phi vật thể được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Hệ thống di sản văn hóa đa dạng và đặc sắc đã tạo là nguồn tài nguyên vô giá để Ninh Bình thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững - kinh tế di sản. Đây là nguồn lực đặc biệt để hình thành hệ sinh thái văn hóa - du lịch - sáng tạo.
Thạc sĩ Vũ Thị Lý, Phó trưởng Phòng Quản lý di sản, Sở Văn hoá và Thể thao cho biết: Hiện nay, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa với chiến lược phát triển kinh tế, đặc biệt là du lịch, dịch vụ, biến di sản thành nguồn lực phát triển kinh tế và bước đầu đã có kết quả tích cực: Hệ thống di tích lịch sử, văn hoá, danh lam thắng cảnh, tôn giáo tín ngưỡng du lịch văn hóa - tâm linh - sinh thái trở thành ngành mũi nhọn, tạo thương hiệu quốc gia và quốc tế; các di sản ẩm thực truyền thống, làng nghề thủ công truyền thống, tri thức dân gian bản địa như dược liệu, y thuật… đang chuyển hướng sang mô hình du lịch trải nghiệm; các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống như hát Xẩm, Chèo, Ca trù, Trống quân, Văn… được bảo tồn thông qua các câu lạc bộ nghệ thuật dân gian và biểu diễn tại lễ hội, điểm du lịch. Ninh Bình đã từng bước biến tài nguyên di sản thành sản phẩm du lịch, dịch vụ và công nghiệp văn hóa. Đây là biểu hiện rõ của quá trình chuyển hóa giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế.
Triển khai các đề án, chương trình, kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá Việt Nam, tỉnh Ninh Bình đã từng bước hoàn thiện thể chế tạo đột phá chiến lược, khơi thông nguồn lực phát triển văn hóa. Trong đó, phương thức quản trị văn hóa được đổi mới theo hướng kiến tạo, phục vụ thông qua việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tạo động lực bứt phá cho phát triển văn hóa.
Sở Văn hoá và Thể thao đã tổ chức nhiều hoạt động tiêu biểu như: Hội thảo khoa học “Đánh giá mô hình in 3D mẫu di vật tiêu biểu của tỉnh Hà Nam”; tập huấn hướng dẫn khai thác, vận hành website và quản lý cơ sở dữ liệu số hóa di sản cho cán bộ, viên chức của Bảo tàng tỉnh; thực hiện chương trình truyền thông số đổi mới cách tuyên truyền, quảng bá và phát huy giá trị di tích Cố đô Hoa Lư; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông qua việc thuyết minh tự động qua quét mã QR, trình chiếu hình ảnh, kiến trúc, hiện vật, kết quả công tác khai quật khảo cổ bằng công nghệ 3D tại di tích phục vụ khách du lịch; xây dựng “Số hóa các danh lam, thắng cảnh, di tích lịch sử, lễ hội, làng nghề truyền thống, nhân vật lịch sử tỉnh Ninh Bình”. Cùng với nỗ lực của ngành Văn hoá, Sở Du lịch đã tích cực đổi mới quản trị di sản thông qua việc xây dựng khung kiến trúc dữ liệu số ngành Du lịch.
Bên cạnh đó, việc xây dựng hệ sinh thái văn hóa và đổi mới sáng tạo của Ninh Bình có bước chuyển tích cực, trong đó mối liên kết Nhà nước - doanh nghiệp - cộng đồng - khoa học, công nghệ ngày càng rõ nét. Tài nguyên văn hóa không chỉ được nhìn nhận là đối tượng bảo tồn mà đang từng bước trở thành nguồn lực cho phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch và kinh tế sáng tạo. Vai trò của doanh nghiệp trong đầu tư, sáng tạo sản phẩm được tăng cường, người dân có điều kiện tham gia trực tiếp hơn vào các hoạt động văn hóa - du lịch.
Là một trong những doanh nghiệp của tỉnh Ninh Bình tiên phong trong hỗ trợ các đoàn làm phim đến Ninh Bình, Công ty Cổ phần Dịch vụ và Thương mại Doanh Sinh đã đồng hành cùng đoàn phim “Hộ linh tráng sĩ - Bí ẩn mộ Vua Đinh” trong suốt quá trình quay tại Ninh Bình.
Bà Cao Thị Hoà, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Dịch vụ và Thương mại Doanh Sinh cho biết: Với Khu du lịch sinh thái Thung Nham, đồng hành cùng điện ảnh không chỉ là hỗ trợ hay tài trợ. Đó là một sứ mệnh lan tỏa, kể lại câu chuyện về con người, thiên nhiên và linh khí của vùng đất Ninh Bình qua ngôn ngữ nghệ thuật. Khi du lịch và điện ảnh song hành, mỗi thước phim không chỉ kể một câu chuyện, mà còn mở ra một hành trình mới, đưa hình ảnh của Ninh Bình vươn xa hơn trên bản đồ du lịch Việt Nam và thế giới...
Công nghiệp văn hóa của tỉnh tiếp tục có bước phát triển tích cực, nổi bật ở các lĩnh vực như: điện ảnh, du lịch văn hóa, nghệ thuật biểu diễn… Tỉnh định hướng khai thác cảnh quan, di sản làm bối cảnh điện ảnh, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ số trong truyền thông, quảng bá giá trị văn hóa - du lịch. Đồng thời, công nghệ và đổi mới sáng tạo bắt đầu được sử dụng để nâng cao giá trị và sức lan tỏa của di sản.
Đạo diễn Cao Trung Hiếu, đạo diễn Chương trình Lễ hội Âm nhạc và Sáng tạo Tràng An - Ninh Bình (Forestival 2026) vẫn còn nguyên cảm xúc khi nhắc đến bữa tiệc âm nhạc giữa lòng di sản: “Đây không chỉ là một sự kiện âm nhạc quy mô lớn, mà còn trở thành cuộc gặp gỡ đầy cảm hứng giữa nghệ thuật đương đại, chiều sâu văn hóa di sản và những giá trị phát triển bền vững. Sân khấu được thiết kế mang đậm dấu ấn văn hóa bản địa khi lấy cảm hứng từ những phát hiện khảo cổ về đời sống cư dân tiền sử tại vùng đất Tràng An - Bái Đính. Trong không gian của Cố đô ngàn năm, những yếu tố lịch sử được tái hiện bằng ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại, tạo nên một bức tranh vừa hùng vĩ, vừa giàu cảm xúc, tạo ấn tượng mạnh với du khách trong và ngoài nước...”.
Để góp phần vào hoạt động đổi mới quản trị di sản văn hoá, tỉnh còn chú trọng lồng ghép nguồn lực đầu tư công, nguồn lực xã hội hóa và nguồn lực từ cộng đồng để phát triển thiết chế văn hóa, bảo tồn và phát huy giá trị di sản, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân. Các hoạt động giao lưu, hợp tác quốc tế về văn hóa, du lịch được duy trì. Tiếp tục lồng ghép nhiệm vụ phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, sản phẩm phục vụ du lịch trong các quy hoạch, chương trình, kế hoạch bảo đảm đồng bộ, thống nhất và phát huy tiềm năng, lợi thế của tỉnh.
Trước yêu cầu quản trị di sản trong điều kiện mới ngày càng cao, vấn đề đổi mới quản trị di sản văn hóa trong không gian phát triển mới không chỉ là yêu cầu của riêng ngành Văn hóa mà cần được nhìn nhận như một nội dung của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Việc xây dựng chiến lược quản trị di sản trong không gian phát triển mới phải bảo đảm sự thống nhất giữa bảo tồn và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, để di sản trở thành nguồn lực kiến tạo tương lai.
Theo báo Ninh Bình
