Mục tiêu đưa Hà Nội trở thành trung tâm du lịch hàng đầu

Giai đoạn 2023-2025, du lịch Thủ đô phục hồi và tăng trưởng tích cực. Năm 2025, Hà Nội đón 33,8 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế đạt 7,9 triệu lượt; tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 134,5 nghìn tỷ đồng, đóng góp tổng hợp của du lịch vào GRDP Thành phố đạt gần 7%. Sản phẩm du lịch từng bước đa dạng, thương hiệu và vị thế quốc tế tiếp tục được khẳng định.

Nghị quyết số 26-NQ/TW đã đặt ra yêu cầu tái cơ cấu toàn diện ngành du lịch, chuyển mạnh từ tăng trưởng theo chiều rộng dựa trên số lượng sang phát triển chiều sâu, chú trọng chất lượng và giá trị gia tăng cao. Trong bức tranh tổng thể đó, Hà Nội được xác định là một trong ba cực tăng trưởng du lịch quan trọng nhất của cả nước, giữ vai trò đầu tàu kết nối và lan tỏa.

Chương trình số 20-CTr/TU của Ban Thường vụ Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Chương trình đặt mục tiêu phát huy lợi thế văn hóa, di sản và sức sáng tạo của Thủ đô, phát triển du lịch theo hướng thông minh, hiện đại, xanh, bền vững, tạo động lực tăng trưởng mới cho Thành phố.

Chương trình đặt mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm du lịch hàng đầu cả nước, trung tâm du lịch văn hóa - di sản và sáng tạo có sức cạnh tranh trong khu vực, quốc tế; phát triển du lịch thông minh, hiện đại, xanh, bền vững, trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, quảng bá hình ảnh và nâng cao vị thế, sức mạnh mềm của Thủ đô và đất nước.

Mục tiêu của Hà Nội đến năm 2030 phấn đấu đón và phục vụ từ 47-50,5 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế đạt 13-15 triệu lượt, khách nội địa đạt 34-35,5 triệu lượt. Tổng thu từ khách du lịch dự kiến đạt 295-340 nghìn tỷ đồng, đóng góp tổng hợp của du lịch vào GRDP Thành phố đạt 7,5-8%. Thành phố đặt mục tiêu tăng thêm tối thiểu 10.000 phòng lưu trú cao cấp từ 4-5 sao; phấn đấu có 3 khu du lịch quốc gia được công nhận, gồm khu du lịch hồ Hoàn Kiếm - phụ cận và khu phố cổ Hà Nội, khu du lịch Ba Vì, khu di tích quốc gia đặc biệt và thắng cảnh Hương Sơn.

Nắm bắt xu thế, chuyển hóa di sản thành sản phẩm và gia tăng giá trị

Hành động cụ thể của Hà Nội trong việc cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW nằm ở sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa bảo tồn di sản và đổi mới sáng tạo. Thành phố chú trọng khai thác chiều sâu văn hóa Thăng Long – Hà Nội, biến các di tích lịch sử, không gian kiến trúc và di sản phi vật thể thành những sản phẩm du lịch đặc sắc, mang tính độc bản.

“Bán điểm đến là bán những gì chúng ta có; kiến tạo hành trình là mang lại những gì du khách tìm kiếm: sự thấu hiểu, cảm xúc và sự thay đổi tích cực sau mỗi chuyến đi”, ông Phạm Hải Quỳnh, Viện trưởng Viện Phát triển du lịch châu Á nhận định.

Theo ông Phạm Hải Quỳnh, du khách ngày nay không chỉ muốn đến một nơi, họ muốn trở thành một phần của nơi đó. Bán một sản phẩm du lịch không chỉ là bán một chiếc vé tham quan, mà bán câu chuyện đằng sau di sản, sự kết nối tâm hồn và khoảnh khắc lắng đọng của du khách. Mỗi hành trình cần được thiết kế như một bộ phim hay một cuốn sách có mở đầu, cao trào và dư âm. Doanh nghiệp cần đóng vai trò là người kể chuyện, lồng ghép lịch sử, văn hóa, đời sống bản địa vào từng bước chân của du khách. Việc tích hợp các hoạt động trải nghiệm thực tế như: tự tay làm sản phẩm thủ công cùng nghệ nhân, tham gia vào hoạt động sản xuất nông nghiệp hay thiền định giữa thiên nhiên…sẽ tạo ra giá trị gia tăng cao hơn gấp nhiều lần so với tour truyền thống.

Bên cạnh việc nâng tầm các tour trải nghiệm hay phát triển không gian văn hóa sáng tạo, Hà Nội đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, sáng tạo sản phẩm trong toàn bộ hệ sinh thái du lịch. Song song với đó, xu hướng phát triển du lịch xanh, bền vững được lồng ghép vào mọi chương trình hành động, hướng tới xây dựng một Thủ đô văn minh, thân thiện và bảo vệ môi trường sinh thái.

“Trong một thời gian dài, chúng ta quen đánh giá du lịch bằng số lượt khách. Địa phương nào đón được nhiều triệu khách thì coi đó là thành công. Nhưng nếu muốn du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, cách đo phải thay đổi. Không chỉ hỏi “có bao nhiêu khách?”, mà phải hỏi “mỗi khách tạo ra bao nhiêu giá trị?”. Khách ở mấy đêm? Chi tiêu bao nhiêu mỗi ngày? Mua sản phẩm gì của Việt Nam? Bao nhiêu tiền ở lại với doanh nghiệp và người dân địa phương? Bao nhiêu lao động có việc làm tốt từ du lịch? Và quan trọng nữa là khách có hài lòng và muốn quay trở lại hay không? Tài nguyên là thứ chúng ta được thừa hưởng, còn sản phẩm là thứ chúng ta phải đầu tư để tạo ra”, ông Lê Công Năng, Chủ tịch HĐQT WonderTour nêu, và khẳng định “Phải hình thành hệ sinh thái du lịch Việt Nam mạnh hơn, trong đó lữ hành, hàng không, khách sạn, vận tải, bán lẻ, nông nghiệp, OCOP, làng nghề và công nghiệp văn hóa kết nối với nhau”.

Liên kết, hình thành hệ sinh thái du lịch hiệu quả

Để đưa các mục tiêu chiến lược vào cuộc sống, Hà Nội tập trung tạo lập môi trường đầu tư thông thoáng, đồng hành cùng doanh nghiệp, lực lượng tiên phong trong việc tạo ra các sản phẩm, dịch vụ du lịch đột phá. Thành phố tăng cường cơ chế hợp tác công - tư, thu hút nguồn lực xã hội hóa cho các dự án hạ tầng du lịch quy mô lớn, các khu vui chơi giải trí tầm cỡ và tổ hợp nghỉ dưỡng cao cấp. Đồng thời, vai trò liên kết vùng tiếp tục được đẩy mạnh khi Hà Nội chủ động kết nối chuỗi điểm đến với các địa phương trong vùng Thủ đô và trên toàn quốc, tạo ra các hành trình du lịch đa dạng, phong phú. Đặc biệt, người dân Thủ đô được xác định vừa là chủ thể tham gia sáng tạo, vừa là đối tượng thụ hưởng trực tiếp từ thành quả phát triển du lịch. Mỗi người dân Hà Nội trở thành một “sứ giả du lịch”, lan tỏa nét đẹp văn hóa ứng xử văn minh, góp phần xây dựng thương hiệu du lịch Hà Nội “điểm đến an toàn, thân thiện và chất lượng”.

Theo ông Phạm Hải Quỳnh, việc tích hợp các nguồn lực rời rạc thành một “hệ sinh thái hành trình” thống nhất đòi hỏi doanh nghiệp phải đóng vai trò “nhạc trưởng”. Các nguồn lực như làng nghề, di sản hay nông nghiệp nông thôn vốn tồn tại độc lập và thiếu kỹ năng dịch vụ. Doanh nghiệp du lịch cần đứng ra làm cầu nối, xâu chuỗi các “mảnh ghép” này lại.

“Thay vì tự mình đầu tư tất cả, doanh nghiệp hợp tác với người dân địa phương, nông dân cung cấp nông sản và không gian trải nghiệm, nghệ nhân cung cấp tri thức văn hóa, còn doanh nghiệp đảm nhận khâu thiết kế hành trình, kiểm soát chất lượng và tiếp thị. Để hệ sinh thái bền vững, dòng tiền từ du lịch phải chảy trực tiếp vào cộng đồng. Doanh nghiệp cần xây dựng cơ chế phân chia lợi ích công bằng, người dân không chỉ làm thuê mà là đối tác thụ hưởng. Khi người dân có thu nhập tốt từ việc giữ gìn cảnh quan, diễn xướng dân gian hay dạy làm nghề truyền thống, chính họ sẽ trở thành lực lượng tự giác nhất trong việc bảo tồn tài nguyên du lịch. “Khép kín” ở chất lượng và dòng chảy hành trình, nhưng “mở” ở tính kết nối đa ngành”, ông Phạm Hải Quỳnh nhận định.