Làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn là mô hình du lịch cộng đồng đầu tiên của tỉnh Lạng Sơn, được hình thành và đưa vào hoạt động từ năm 2010. Với vị trí thuận lợi nằm gần quốc lộ 1B – tuyến giao thông kết nối Lạng Sơn với Thái Nguyên, Quỳnh Sơn có nhiều điều kiện để phát triển du lịch. 

Đặc biệt, làng nằm trong Khu di tích quốc gia đặc biệt Khởi nghĩa Bắc Sơn và vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn, nơi hội tụ cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, không gian văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc gắn với truyền thống lịch sử hào hùng. Đây chính là nền tảng quan trọng để địa phương phát triển du lịch gắn với nâng cao đời sống người dân.

Từ một làng thuần nông, đời sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, đến nay Quỳnh Sơn đã từng bước chuyển mình nhờ phát triển du lịch cộng đồng. Hiện làng có 9 homestay phục vụ du khách với nhiều hoạt động trải nghiệm hấp dẫn như đốt lửa trại, làm bánh truyền thống, thưởng thức các món đặc sản địa phương, giao lưu văn nghệ với những làn điệu hát Then, hát Ví, múa Tán Đàn đặc sắc… Du khách đến Quỳnh Sơn không chỉ tham quan, nghỉ dưỡng mà còn được hòa mình vào nhịp sống thường ngày của người dân, tham gia các tuyến du lịch trải nghiệm mang đậm màu sắc bản địa.

Hiệu quả từ phát triển du lịch cộng đồng đã thể hiện rõ nét qua những con số tăng trưởng. Năm 2024, xã Bắc Sơn đón gần 80.600 lượt khách, tăng 79,6% so với năm 2021, doanh thu từ du lịch ước đạt 32,22 tỷ đồng. Trong đó, phần lớn du khách lựa chọn tham quan, trải nghiệm và lưu trú tại Làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn. Nguồn thu từ du lịch đã góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, giúp nhiều hộ cải thiện đời sống và từng bước thoát nghèo bền vững.

Để đạt được kết quả này, chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư đã chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch, hướng tới phát triển bền vững và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Theo ông Phương Anh Tư, Phó Chủ tịch UBND xã Bắc Sơn, Trưởng Ban Quản lý điểm du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn, địa phương đã phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát, đánh giá hoạt động du lịch theo tiêu chuẩn làng du lịch cộng đồng ASEAN. Trên cơ sở đó, xã triển khai cho 5 hộ kinh doanh homestay đăng ký xây dựng mô hình nhà ở có phòng cho khách thuê đạt chuẩn ASEAN; đồng thời tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng cho các hộ tham gia kinh doanh dịch vụ du lịch. Hiện nay, 9 hộ kinh doanh homestay trên địa bàn tiếp tục được tham gia các lớp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu của du khách.

Song song với việc nâng cao chất lượng dịch vụ, xã Bắc Sơn còn chủ động kết nối các homestay có tiềm năng với các công ty lữ hành, doanh nghiệp du lịch để hình thành các tour, tuyến du lịch ổn định. Bên cạnh đó, đội văn nghệ truyền thống của làng được duy trì hoạt động thường xuyên, trở thành điểm nhấn thu hút du khách. Hằng năm, xã phối hợp với các đơn vị liên quan mở từ 2 đến 4 lớp bồi dưỡng nghiệp vụ du lịch cho các hộ làm homestay, góp phần từng bước chuyên nghiệp hóa hoạt động du lịch cộng đồng.

Nhằm tăng cường hiệu quả quản lý và phát triển du lịch theo hướng bền vững, từ năm 2024, xã Bắc Sơn đã thành lập Hợp tác xã Du lịch Quỳnh Sơn. Ông Dương Công Cồ, chủ Homestay Bắc Sơn, Giám đốc Hợp tác xã Du lịch Quỳnh Sơn cho biết, hiện HTX có 12 thành viên, đóng vai trò là đầu mối kết nối, tiếp nhận và phân phối khách đến các hộ làm du lịch. HTX đồng thời tổ chức, điều hành các tour trải nghiệm, chia sẻ lợi ích hài hòa giữa các thành viên, nâng cao chất lượng dịch vụ và phát triển thêm các sản phẩm du lịch mới. Thông qua HTX, việc quảng bá thương hiệu du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn được thực hiện bài bản hơn, gắn với bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống và bảo vệ môi trường sinh thái.

Là điểm du lịch nằm trong vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn, Quỳnh Sơn đặc biệt chú trọng phát triển du lịch gắn với bảo vệ môi trường. Làng đã xây dựng mô hình cộng đồng "Vì một xã Bắc Quỳnh không rác thải", tích cực hưởng ứng phong trào "chống rác thải nhựa", nâng cao ý thức của người dân và du khách trong việc giữ gìn cảnh quan, môi trường sống.

Từ thực tiễn phát triển, Làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh quê hương Bắc Sơn mà còn trở thành minh chứng rõ nét cho hiệu quả của mô hình làng du lịch gắn với cộng đồng. Du lịch đã và đang tạo sinh kế tại chỗ, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho người dân, từng bước mở ra con đường thoát nghèo bền vững ngay trên chính mảnh đất quê hương.