Hội thảo được tổ chức nhằm tiếp tục nghiên cứu, bổ sung cơ sở khoa học phục vụ quá trình xây dựng hồ sơ trình UNESCO ghi nhận danh nhân Lý Công Uẩn nhân dịp kỷ niệm 1.000 năm ngày mất của ông (1028-2028).

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Bắc Ninh Mai Sơn cho biết: Đối với Bắc Ninh, Hội thảo không chỉ là một diễn đàn khoa học để nhìn lại một nhân vật lịch sử cách đây hơn một nghìn năm. Quan trọng hơn, đây là một bước đi nhằm giải mã một di sản lịch sử - văn hóa, xác lập những giá trị có ý nghĩa vượt khỏi phạm vi quốc gia và xây dựng cơ sở khoa học để Việt Nam giới thiệu với cộng đồng quốc tế về Lý Công Uẩn và những di sản tư tưởng, văn hóa mà ông để lại.

Bên cạnh đó, thành phố Bắc Ninh mong muốn tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan Trung ương, các địa phương có liên quan như Hà Nội, Ninh Bình và các trung tâm nghiên cứu, các trường đại học, các nhà khoa học trong nước và quốc tế để hình thành một không gian nghiên cứu liên vùng về Lý Công Uẩn và vương triều Lý.

“Chúng tôi kỳ vọng không gian ấy sẽ kết nối Cổ Pháp - Hoa Lư - Thăng Long không chỉ bằng các tuyến du lịch, mà trước hết bằng dữ liệu khoa học, tư liệu lịch sử, khảo cổ học, bảo tồn di sản, giáo dục, nghiên cứu quốc tế và ký ức cộng đồng. Đồng thời, thành phố Bắc Ninh sẽ tiếp tục quan tâm bảo tồn các di tích, không gian văn hóa, tư liệu và thực hành cộng đồng liên quan đến Lý Công Uẩn; bởi chúng tôi hiểu rằng, không thể xây dựng một hồ sơ quốc tế có sức thuyết phục nếu di sản trong đời sống hiện tại không được bảo vệ bằng những hành động cụ thể” – ông Mai Sơn nói.

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, Viện trưởng Viện Văn hoá, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam (Bộ VHTTDL) PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương cho biết: Vị anh hùng dân tộc, Danh nhân Lý Công Uẩn - Lý Thái Tổ (974-1028) là người sáng lập vương triều Lý. Cuộc đời và sự nghiệp của ông gắn với ba địa bàn có vị trí quan trọng trong lịch sử: châu Cổ Pháp, quê hương giàu bản sắc văn hóa Kinh Bắc, nơi ông sinh ra, trưởng thành và chịu ảnh hưởng sâu sắc của tư tưởng Phật giáo; Hoa Lư, kinh đô của nhà Tiền Lê, gắn với thời kỳ ông tham gia triều chính và được tôn lập làm Hoàng đế; thành Đại La, được ông lựa chọn để định đô, đổi tên thành Thăng Long và tổ chức xây dựng từ năm 1010.

Sự nghiệp của Lý Công Uẩn đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quá trình củng cố nhà nước Đại Việt đầu thế kỷ XI. Trong Chiếu dời đô, ông viện dẫn kinh nghiệm của các triều đại trước, phân tích vị thế của thành Đại La và nêu rõ yêu cầu lựa chọn kinh đô vì kế lâu dài của quốc gia. Quyết định dời đô, cùng các hoạt động tổ chức triều chính, thực hiện chính sách đối với dân, phát triển văn hóa, Phật giáo và bang giao, cho thấy tư duy trị quốc gắn với yêu cầu ổn định và phát triển đất nước.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương, Hội thảo được tổ chức trong quá trình xây dựng Hồ sơ đề nghị UNESCO vinh danh danh nhân Lý Công Uẩn. Vì vậy, các ý kiến cần tập trung xác định những đóng góp tiêu biểu của nhân vật trên cơ sở sử liệu; đánh giá phạm vi và hình thức lưu truyền di sản, đồng thời bổ sung tư liệu so sánh để xác định ý nghĩa khu vực và quốc tế.

Các kết quả nghiên cứu được công bố và những trao đổi tại Hội thảo sẽ bổ sung cơ sở khoa học cho việc đánh giá thân thế, sự nghiệp, di sản và ảnh hưởng của Hoàng đế Lý Công Uẩn đối với Việt Nam và thế giới.

Hội thảo thu hút hơn hơn 60 tham luận, tiếp cận từ nhiều lĩnh vực như lịch sử, Hán Nôm, văn hóa, văn học, Phật giáo và tín ngưỡng, nghệ thuật, giáo dục, du lịch, bảo tồn và phát huy di sản,… tập trung vào ba nhóm vấn đề chính: Kinh Bắc - Hoa Lư - Thăng Long: Quê hương, sự hình thành nền tảng tư tưởng và tầm nhìn chiến lược của Hoàng đế Lý Công Uẩn; Tư tưởng quản trị nhân văn và giá trị thời đại của Hoàng đế Lý Công Uẩn; Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với Hoàng đế Lý Công Uẩn và vương triều Lý trong bối cảnh đương đại.

“Di sản mà Lý Công Uẩn để lại không chỉ thuộc về lịch sử, mà còn gợi mở những giá trị có ý nghĩa đối với công cuộc xây dựng và phát triển đất nước hiện nay: tư tưởng lấy dân làm gốc, chăm lo đời sống nhân dân; tinh thần khoan dung, nhân văn trong quản trị quốc gia và xây dựng pháp luật; sự coi trọng giáo dục, phát hiện và sử dụng người có tài, có đức; cùng tầm nhìn kiến tạo những điều kiện phát triển lâu dài. Nghiên cứu Lý Công Uẩn vì thế không chỉ nhằm nhận diện đầy đủ tầm vóc của một nhân vật lịch sử, mà còn góp phần làm sáng rõ sức sống và khả năng tiếp nối những giá trị do ông để lại trong xã hội đương đại” - PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương nói.

Hội thảo quy tụ đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia và nhà quản lý đến từ các cơ quan quản lý nhà nước, trường đại học, viện nghiên cứu và tổ chức chuyên môn trong nước, quốc tế, cùng đại diện hậu duệ dòng họ Lý tại Hàn Quốc.

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi năm vấn đề gồm: Chuẩn hóa hệ thống sử liệu, thuật ngữ và niên đại, xác định rõ nội dung đã có đủ bằng chứng, nội dung còn có cách giải thích khác nhau và giả thuyết cần tiếp tục khảo cứu; Làm rõ tầm vóc của Lý Công Uẩn với tư cách người sáng lập vương triều Lý và nhà kiến tạo quốc gia, nhất là mối quan hệ giữa quyết định dời đô, tổ chức nhà nước, xây dựng nền văn hóa Đại Việt và tạo lập điều kiện phát triển lâu dài.  

Bên cạnh đó, nhận diện có cơ sở các giá trị tư tưởng nổi bật như an dân, khoan hòa, trọng dụng nhân tài, hòa hiếu và tinh thần khai phóng, đánh giá sức sống và khả năng đối thoại của các giá trị đó với những vấn đề của thời đại; Định vị Lý Công Uẩn trong bối cảnh khu vực và quốc tế, tăng cường sử dụng nguồn tư liệu nước ngoài và nghiên cứu so sánh để làm rõ tính tiêu biểu, nét độc đáo và ý nghĩa quốc tế của nhân vật.

Đồng thời, đề xuất sản phẩm đầu ra cụ thể phục vụ Hồ sơ UNESCO, gồm hệ luận cứ khoa học, thư mục và cơ sở dữ liệu tư liệu, bản đồ di sản theo các tầng chứng cứ; mạng lưới chuyên gia; định hướng hợp tác quốc tế, chương trình bảo tồn, phát huy di sản và nội dung truyền thông đa ngữ có độ tin cậy cao.

Sau Hội thảo, Ban Tổ chức sẽ lựa chọn các kết quả có giá trị để biên tập, dịch và công bố; tiếp tục thẩm định những vấn đề còn có ý kiến khác nhau; bổ sung tư liệu nước ngoài và ý kiến của chuyên gia quốc tế nhằm phục vụ trực tiếp cho Hồ sơ UNESCO.