Tham dự Hội nghị, về phía Việt Nam có: Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung; Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam Ngô Lê Văn; Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam Hoàng Đạo Cương; Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong; lãnh đạo các địa phương có di sản thế giới và hồ sơ đề cử di sản, cùng đại diện các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, ban quản lý di sản và cộng đồng tại Việt Nam. 

Đại biểu quốc tế có: Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới UNESCO Lazare Eloundou Assomo; Chủ tịch Ủy ban Di sản Thế giới lần thứ 49 Ishan Mustafa Yurdakul; Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker; Đại sứ, đại diện các quốc gia thành viên Ủy ban Di sản thế giới, các Cơ quan Tư vấn, cơ quan quản lý di sản khu vực châu Á - Thái Bình Dương cùng nhiều chuyên gia, học giả quốc tế về di sản.

Hội nghị góp phần triển khai Nghị quyết số 06-NQ/TW và Nghị quyết số 80-NQ/TW; tạo cơ hội chia sẻ kinh nghiệm, quảng bá hình ảnh đất nước, củng cố quan hệ với UNESCO và các đối tác, tranh thủ ý kiến chuyên gia và sự ủng hộ đối với các hồ sơ công tác bảo tồn, phục dựng Điện Kính Thiên và Không gian Chính điện Kính Thiên, các hồ sơ đề cử di sản thế giới của Việt Nam như Óc Eo – Ba Thê, Cổ Loa, Củ Chi, Vân Long – Kim Bảng – Tam Chúc. Đồng thời, góp phần khẳng định năng lực tổ chức, tăng cường hợp tác, thu hút nguồn lực, thúc đẩy du lịch, định vị Việt Nam là đối tác tin cậy, điểm đến của các sáng kiến văn hóa, di sản và đối thoại đa phương trong khu vực, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển hai con số, nâng cao vị thế và sức mạnh mềm của Việt Nam.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hoài Trung nhấn mạnh, Hội nghị diễn ra vào thời điểm đặc biệt có ý nghĩa, khi Việt Nam và UNESCO kỷ niệm 50 năm quan hệ; Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 80 vừa thông qua Nghị quyết tuyên bố giai đoạn 2027 - 2036 là Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững, sáng kiến do Việt Nam khởi xướng cùng 103 nước đồng bảo trợ; và năm 2027, Công ước năm 1972 về bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới sẽ tròn 55 năm.

Bộ trưởng khẳng định: “Di sản là ký ức của nhân loại, là sợi dây nối quá khứ với hôm nay và ngày mai”; giữ gìn tính xác thực của di sản, suy cho cùng là tôn trọng sự thật lịch sử và những giá trị được các thế hệ gìn giữ, tiếp nối. 

Đề cập đến khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Bộ trưởng cho rằng đây vừa là một trong những cái nôi của văn minh nhân loại vừa là trung tâm phát triển năng động, song di sản đang chịu sức ép ngày càng lớn từ đô thị hóa, phát triển hạ tầng và biến đổi khí hậu. Nếu khu vực giải quyết hài hòa được mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển, đó không chỉ là thành công của khu vực mà còn là kinh nghiệm quý cho thế giới. 

Bộ trưởng đồng thời khẳng định Công ước Di sản thế giới năm 1972 là một thành tựu tiêu biểu của chủ nghĩa đa phương, thể hiện trách nhiệm chung trong bảo vệ những giá trị thuộc về toàn nhân loại.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh chính sách của Việt Nam coi trọng văn hóa là nền tảng, là mục tiêu và động lực của phát triển bền vững; Việt Nam chủ trương bảo tồn để phát triển, phát triển để bảo tồn tốt hơn, kiên quyết không đánh đổi bản sắc và di sản để chạy theo tăng trưởng kinh tế đơn thuần, coi đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển, cho con người và cho tương lai.

Tại Hội nghị, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận một số nội dung trọng tâm: Thứ nhất, nhìn nhận tính xác thực trên nền tảng tôn trọng sự đa dạng văn hóa, đặt mỗi di sản trong chính bối cảnh văn hóa đã sinh ra và nuôi dưỡng di sản, đề nghị Hội nghị làm sâu sắc thêm nhận thức chung về tính xác thực để Danh mục Di sản Thế giới ngày càng cân bằng, tiêu biểu và đáng tin cậy; 

Thứ hai, đề cao trách nhiệm với lịch sử và các thế hệ tương lai, bảo đảm mọi quyết định bảo tồn, tu bổ, phục hồi dựa trên cơ sở khoa học, đối thoại cởi mở và ứng dụng công nghệ có trách nhiệm. Đề nghị Hội nghị thảo luận, hình thành những nguyên tắc ứng xử có trách nhiệm khi ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo vào di sản, để công nghệ thực sự phục vụ sự thật lịch sử; 

Thứ ba, lấy người dân và cộng đồng làm trung tâm, làm chủ thể, đặc biệt coi trọng tiếng nói của các nghệ nhân, người cao tuổi, phụ nữ và cộng đồng các dân tộc – những người đang trực tiếp lưu giữ, thực hành và trao truyền di sản, đồng thời phát huy vai trò của thế hệ trẻ trong tiếp nối và sáng tạo các giá trị di sản;

Thứ tư, tăng cường đoàn kết, hợp tác quốc tế và chuyển nhận thức thành hành động, nhất là chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và hỗ trợ các quốc gia đang phát triển. Bộ trưởng đề xuất thành lập Mạng lưới hợp tác di sản châu Á - Thái Bình Dương, phối hợp với UNESCO tổ chức định kỳ chương trình đào tạo khu vực cho thế hệ chuyên gia di sản trẻ và duy trì hình thức đối thoại này thành diễn đàn định kỳ của khu vực. Việt Nam mong muốn Văn kiện Hà Nội không dừng lại ở nhận thức mà trở thành định hướng cho hành động.

Với trách nhiệm nước chủ nhà, Chính phủ Việt Nam sẽ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương cụ thể hóa các khuyến nghị của Văn kiện Hà Nội trong thể chế, chính sách và thực tiễn quản lý di sản; tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho bảo tồn, chuyển đổi số và đào tạo chuyên gia. Bộ trưởng khẳng định, trong năm Việt Nam đăng cai APEC 2027, văn hóa và di sản có thể trở thành cầu nối giữa các nền kinh tế, góp phần thúc đẩy một châu Á - Thái Bình Dương hòa bình, thịnh vượng, đậm đà bản sắc và phát triển bền vững.

Phát biểu tại Hội nghị, Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới UNESCO Lazare Eloundou Assomo chân thành cảm ơn Chính phủ Việt Nam đã đăng cai tổ chức Hội nghị, chuẩn bị chu đáo với tinh thần trách nhiệm cao.

Ông Lazare Eloundou Assomo khẳng định Việt Nam luôn là thành viên tích cực, có trách nhiệm của UNESCO, Ủy ban Di sản thế giới, là điển hình của bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển bền vững kinh tế - xã hội, gắn với sinh kế của người dân. Bên cạnh đó, ông cũng đánh giá cao công tác quản lý các di sản Hoàng thành Thăng Long, Tràng An, Hội An, Huế, Vịnh Hạ Long đến Quần thể Yên Tử…, coi đây là bài học kinh nghiệm cho cộng đồng quốc tế, khi niềm tin, ký ức và thực hành sống hòa quyện chặt chẽ vào cảnh quan di sản. 

Sau Phiên khai mạc, Hội nghị tiếp tục với các phiên toàn thể, trao đổi chuyên môn, hoạt động trưng bày và chương trình tại Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long, trong đó có Lễ khởi công Dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên.

Phiên bế mạc diễn ra ngày 30/9, dự kiến thông qua Văn kiện Hà Nội về Di sản và Tính xác thực, phản ánh các quan điểm và ưu tiên của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, góp phần vào tiến trình hoàn thiện nhận thức và thực hành về tính xác thực trong hệ thống Di sản thế giới.

Tại Ninh Bình, các đại biểu sẽ khảo sát Quần thể danh thắng Tràng An và khu vực Tam Chúc. Việc kết hợp thảo luận chính sách, trao đổi chuyên môn và khảo sát thực địa giúp Hội nghị gắn các vấn đề lý luận, chính sách với thực tiễn bảo tồn, quản lý và phát huy giá trị di sản tại Việt Nam và khu vực.