Từ việc khơi dậy bản sắc văn hóa đến xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng, Lâm Đồng đang dần hình thành diện mạo mới, đậm đà bản sắc trong tiến trình hội nhập và phát triển. Với vị thế là vùng đất hội tụ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc, Lâm Đồng luôn xác định phát triển văn hóa gắn liền với kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm. Đây không chỉ là phương châm hành động mà còn là định hướng chiến lược để địa phương phát huy nội lực, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của đồng bào các dân tộc.

Thực hiện Quyết định số 1719/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021–2030, Lâm Đồng đã sớm chủ động xây dựng kế hoạch cụ thể, huy động tối đa nguồn lực, trong đó tập trung cho Dự án 6 – "Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch". Trên địa bàn tỉnh hiện có hơn 683.000 người dân tộc thiểu số, chiếm gần 18% dân số toàn tỉnh, cùng với đó là hệ thống di sản văn hóa phong phú gồm 144 di tích, nhiều di sản phi vật thể được UNESCO và Nhà nước công nhận. Lâm Đồng được mệnh danh là "miền đất di sản", nơi hội tụ những giá trị văn hóa độc đáo của Tây Nguyên.

Thời gian qua, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh đã chủ trì phối hợp với các sở, ban, ngành và địa phương triển khai nhiều hoạt động thiết thực: hỗ trợ trang thiết bị cho 111 nhà văn hóa thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số, xây dựng 77 tủ sách cộng đồng, hỗ trợ hoạt động cho hơn 200 đội văn nghệ truyền thống, tổ chức 36 lớp truyền dạy nhạc cụ dân tộc, 4 hội thi thể thao dân gian, cùng nhiều chương trình bảo tồn và truyền dạy nghệ thuật dân gian, lễ hội, phong tục tập quán. Nhiều nghệ nhân ưu tú được hỗ trợ trong công tác truyền dạy, góp phần giữ gìn và lan tỏa giá trị văn hóa bản địa đến thế hệ trẻ.

Công tác bảo tồn đi đôi với phát triển du lịch được đặc biệt chú trọng. Nhiều địa phương trong tỉnh đã gắn việc bảo tồn di sản với xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng, tạo sinh kế bền vững cho người dân. Các mô hình du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm văn hóa được hình thành tại nhiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Qua đó, văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng thúc đẩy phát triển du lịch và kinh tế - xã hội địa phương.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, Dự án 6 vẫn gặp không ít khó khăn như văn bản hướng dẫn của các bộ, ngành còn chồng chéo, thủ tục hành chính phức tạp, nguồn kinh phí hạn chế so với nhu cầu thực tế. Một số địa phương vẫn còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào Nhà nước; cán bộ cơ sở còn thiếu kinh nghiệm trong tham mưu và tổ chức thực hiện. Bên cạnh đó, việc đào tạo nâng cao năng lực cho cộng đồng và cán bộ văn hóa cơ sở vẫn chưa được triển khai đồng bộ.

Để khắc phục những tồn tại và phát huy hiệu quả chương trình, Lâm Đồng xác định một số giải pháp trọng tâm trong thời gian tới. Trước hết, tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên dân tộc thiểu số, về giá trị văn hóa của dân tộc mình. Trong bối cảnh phát triển xã hội thông tin, bên cạnh báo chí truyền thống, chính thống cần đa dạng hóa các hình thức thông tin; ứng dụng các hình thức thông tin khác, đặc biệt là thông tin tuyên truyền trên mạng xã hội qua nhiều kêng: Facebook, Zalo, AI, 3D Mapping… nhằm theo kịp sự phát triển của xã hội cũng như thông tin nhanh, kịp thời đến vùng dân tộc thiểu số và miền núi.

Cùng với đó, nâng cao mức hưởng thụ của người dân. Đầu tư xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở ở từng vùng, từng địa phương; quan tâm tu bổ, bảo tồn các công trình di tích lịch sử - văn hóa; sưu tầm, bảo tồn và phát huy có hiệu quả giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của các dân tộc thiểu số. Phát huy vai trò làm chủ của cộng đồng trong xây dựng đời sống văn hóa, xóa bỏ các hủ tục lạc hậu. bảo đảm quyền tự do, tín ngưỡng, tôn giáo và thực hiện nghiêm pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo. Phát huy vai trò tích cực của người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số. Đấu tranh với các hoạt động lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo ảnh hưởng đến an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Đồng thời đẩy mạnh công tác giám sát, kiểm tra, sơ kết, xây dựng mô hình. ăn cứ vào tình hình thực tế để phân bổ nguồn lực của Trung ương và địa phương để phân bổ nguồn lực. Qua đó, sẽ thực hiện tốt hơn, ưu tiên nguồn lực tập trung hơn, hiệu quả hơn, đổi mới hơn, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm để cải thiện tốt hơn cho người dân cùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, bảo tồn văn hóa không chỉ là giữ lại những giá trị xưa cũ mà còn là cách để khẳng định bản lĩnh, bản sắc của dân tộc. Với quyết tâm cao, cùng sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và người dân, Lâm Đồng đang từng bước xây dựng hình ảnh một vùng đất phát triển năng động, văn minh nhưng vẫn đậm đà bản sắc – nơi mà văn hóa trở thành cầu nối giữa truyền thống và hiện đại, giữa quá khứ và tương lai. Những kết quả đạt được từ Dự án 6 không chỉ góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào dân tộc thiểu số mà còn mở ra hướng đi mới cho ngành du lịch địa phương, góp phần đưa Lâm Đồng trở thành điểm đến văn hóa, du lịch hấp dẫn của khu vực Tây Nguyên./.