Tham dự chương trình có Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) Nguyễn Huy Dũng; Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu; Phó Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM Lê Trương Hiền Hòa; cùng đại diện các doanh nghiệp lữ hành, khách sạn, cơ sở dịch vụ du lịch, chuyên gia, hướng dẫn viên, cơ sở đào tạo, khách quốc tế và các đối tác hoạt động trong hệ sinh thái du lịch.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ và AI ngày càng tham gia sâu vào hoạt động kinh tế - xã hội, chương trình tập trung thảo luận những yêu cầu mới đặt ra đối với nguồn nhân lực du lịch; đồng thời tìm kiếm cách thức kết nối giá trị của con người với sức mạnh công nghệ, dữ liệu nhằm mở rộng cơ hội kinh doanh, nâng cao năng suất và chất lượng phục vụ du khách.

Công nghệ phải tạo ra giá trị thực chất

Phát biểu tại chương trình, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh, trong tiến trình chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của AI, ngành Du lịch cần hướng tới kiến tạo một hệ sinh thái thông minh dựa trên niềm tin, dữ liệu và trách nhiệm, trong đó công nghệ phải thực sự tạo ra giá trị cho du khách, doanh nghiệp và cộng đồng.

Theo Thứ trưởng, du lịch là một ngành đặc thù, nơi du khách “trao niềm tin trước khi nhận trải nghiệm”. Vì vậy, công nghệ hay AI dù phát triển đến đâu cũng chỉ đóng vai trò là công cụ trợ lực, giúp con người thực hiện lời hứa tốt hơn, chứ không thể thay thế con người chịu trách nhiệm đối với những cam kết của mình.

Thứ trưởng chỉ rõ, bài kiểm tra thực sự đối với năng lực của “du lịch thông minh” không nằm ở việc sử dụng những thuật toán phức tạp đến đâu, mà phải được thể hiện bằng khả năng giải quyết các vấn đề cụ thể trong hành trình của du khách, từ trễ chuyến bay, thay đổi lịch trình đến những sự cố về dịch vụ lưu trú và các tình huống phát sinh khác.

Do đó, vấn đề quan trọng không phải ngành Du lịch có thêm bao nhiêu ứng dụng, nền tảng hay công cụ AI, mà là công nghệ và dữ liệu có giúp người làm du lịch phục vụ khách tốt hơn, doanh nghiệp vận hành hiệu quả hơn và tạo ra nhiều giá trị hơn hay không.

Đề cập chương trình thí điểm “Người làm Du lịch Thế hệ mới”, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng lưu ý, sự hiện diện của cơ quan quản lý nhà nước tại một sáng kiến do doanh nghiệp tổ chức không đồng nghĩa với việc bảo chứng cho một sản phẩm hay doanh nghiệp cụ thể. Điều quan trọng là chương trình góp phần đặt ra một bài toán chung đối với toàn ngành: AI, công nghệ và dữ liệu có thể hỗ trợ người làm du lịch, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nâng cao năng suất, mở rộng thị trường và phục vụ khách hàng tốt hơn như thế nào.

Từ đó, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho rằng “người làm du lịch thế hệ mới” trước hết phải là người có năng lực mới. Khái niệm “thế hệ mới” trước hết không được xác định bằng tuổi tác mà bằng cách làm nghề. Người làm du lịch thế hệ mới có thể là hướng dẫn viên, nhân viên lễ tân, quản lý khách sạn, chủ doanh nghiệp nhỏ, người am hiểu văn hóa địa phương hay một người Việt Nam ở nước ngoài đang góp phần giới thiệu đất nước, con người Việt Nam tới bạn bè quốc tế.

Đội ngũ này cần được bổ sung những năng lực quan trọng gồm: hiểu nhu cầu của khách; biết sử dụng công nghệ và AI như công cụ hỗ trợ; có khả năng kiểm chứng thông tin trước khi đưa ra khuyến nghị; biết kết nối đúng người, đúng dịch vụ và chịu trách nhiệm đến cùng đối với trải nghiệm của du khách.

Đặc biệt, AI phải được xác định là công cụ hỗ trợ chứ không thay thế trách nhiệm của con người. Công nghệ chỉ thực sự hữu ích khi phía sau là nguồn dữ liệu chính xác, thường xuyên được cập nhật và một đội ngũ làm nghề có kinh nghiệm, chuyên môn, trách nhiệm.

Bởi vậy, việc đào tạo “người làm du lịch thế hệ mới” không thể chỉ dừng ở hướng dẫn sử dụng các công cụ AI. Quan trọng hơn là giúp người làm nghề biết khi nào có thể sử dụng kết quả do AI cung cấp, khi nào cần kiểm chứng, khi nào cần tham vấn người có chuyên môn và ai là người chịu trách nhiệm đối với quyết định cuối cùng.

“Điều mới không nằm ở việc có thêm một công cụ. Điều mới nằm ở năng lực của người sử dụng công cụ đó để tạo ra giá trị”, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng khẳng định.

Kết nối dữ liệu trong toàn bộ hành trình du khách

Một vấn đề trọng tâm khác được Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng đặt ra là du lịch thông minh không thể chỉ dừng ở số hóa từng khâu riêng lẻ mà phải tiến tới kết nối được toàn bộ hành trình của du khách.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp hiện đã có phần mềm quản lý, nhiều điểm đến triển khai ứng dụng và ngày càng nhiều dịch vụ được số hóa. Tuy nhiên, tình trạng cùng một thông tin phải nhập lại trên nhiều hệ thống hoặc du khách phải cung cấp lại dữ liệu cho nhiều đơn vị vẫn tồn tại.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng, “một hệ thống thông minh không chỉ giúp con người làm nhanh hơn. Một hệ thống thông minh phải giúp con người không phải làm lại cùng một việc”.

Từ yêu cầu đó, dữ liệu chính xác, được cập nhật, có khả năng kết nối và xác định rõ chủ thể chịu trách nhiệm phải trở thành nền tảng của du lịch thông minh. Khi một thông tin chỉ cần cập nhật một lần nhưng có thể giúp toàn bộ hành trình của du khách thay đổi theo, dữ liệu mới thực sự phát huy giá trị trong một hệ sinh thái.

Đây cũng là ý nghĩa của mô hình “1+1+34+N” mà Bộ VHTTDL đang định hướng, trong đó “1” là Bộ VHTTDL, “1” là Bộ Công an, 34 địa phương và “N” là các bộ, ngành, doanh nghiệp, tổ chức liên quan cùng tham gia kết nối và làm giàu dữ liệu.

Theo Thứ trưởng, khi dữ liệu được kết nối và trách nhiệm được xác định rõ, lợi ích mang lại không chỉ nằm ở việc bán được nhiều sản phẩm, dịch vụ hơn. Một hệ thống dữ liệu được vận hành hiệu quả còn có thể hỗ trợ phân bổ dòng khách, đưa du khách đến những điểm đến mới, đồng thời mở thêm cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ, làng nghề và cộng đồng địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch.

Đối với chương trình thí điểm, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh tinh thần “thử để kiểm chứng, hoàn thiện và nhân rộng”. Đổi mới sáng tạo cần có không gian thử nghiệm nhưng phải bảo đảm minh bạch, có kiểm soát, có trách nhiệm và tuân thủ quy định pháp luật.

Thí điểm không phải để chứng minh một ý tưởng là đúng, mà nhằm xác định điều gì phù hợp, điều gì chưa phù hợp và cần điều chỉnh như thế nào trước khi nhân rộng.

Trong thời gian 10 tuần thử nghiệm của chương trình, Thứ trưởng đề nghị Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam định kỳ hằng tuần rà soát, báo cáo tình hình triển khai mô hình. Việc đánh giá không nên chỉ căn cứ vào số tài khoản được tạo hay số lượng người đăng ký mà phải đo lường được những tác động thực chất đối với người làm du lịch, doanh nghiệp, du khách và cộng đồng.

Với người làm du lịch, cần đánh giá thời gian tiết kiệm được, năng lực mới và những cơ hội được mở ra; với doanh nghiệp là khả năng tiếp cận thị trường, chi phí vận hành và chất lượng dữ liệu; với du khách là tốc độ phản hồi, độ tin cậy của thông tin, mức độ hài lòng và khả năng giải quyết vấn đề; còn với cộng đồng và điểm đến là khả năng đưa thêm doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh tham gia chuỗi giá trị.

“Nhanh hơn nhưng sai nhiều hơn thì chưa phải năng suất. Bán được nhiều hơn nhưng khiếu nại cũng tăng lên thì chưa phải tăng trưởng bền vững”, Thứ trưởng lưu ý.

Theo đó, quá trình thử nghiệm cần được triển khai trong phạm vi kiểm soát, đo lường liên tục, phát hiện vấn đề sớm, điều chỉnh nhanh và chỉ nhân rộng khi có đủ bằng chứng về hiệu quả.

Tạo nguồn lực mới cho du lịch trong kỷ nguyên AI

Chia sẻ chuyên đề “Nguồn lực mới cho phát triển du lịch Việt Nam trong tiến trình chuyển đổi số và kỷ nguyên AI”, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu cho rằng, trong bối cảnh mới, nguồn lực phát triển du lịch không chỉ nằm ở con người, tài chính hay tài nguyên, mà còn được tạo ra từ công nghệ, dữ liệu và đặc biệt là khả năng kết nối các nguồn lực với nhau.

Theo ông Hà Văn Siêu, người làm du lịch hiện nay không còn hoạt động đơn lẻ mà đang có thêm một “đồng nghiệp” mới là công nghệ. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm, năng lực của con người với công nghệ và AI có khả năng tạo ra những giá trị mới, đặc biệt trong thiết kế sản phẩm, vận hành và cá nhân hóa trải nghiệm của du khách.

“Công nghệ không thể thay thế con người, nhưng chính con người cùng với công nghệ lại có thể tạo ra những giá trị mới”, Phó Cục trưởng Hà Văn Siêu nhấn mạnh.

Cùng với công nghệ, dữ liệu du lịch đang trở thành một nguồn lực ngày càng quan trọng. Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam khẳng định sẽ tiếp tục tham mưu Bộ VHTTDL, đồng hành cùng các địa phương và doanh nghiệp trong xây dựng, hoàn thiện dữ liệu ngành Du lịch theo hướng ngày càng đầy đủ, dễ chia sẻ, kết nối và khai thác hiệu quả.

Trong tiến trình này, cơ quan quản lý nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, xây dựng khuôn khổ phù hợp để doanh nghiệp, nhà cung cấp dịch vụ, nền tảng công nghệ và các chủ thể khác trong hệ sinh thái có thể kết nối thuận lợi, an toàn và hiệu quả.

Tuy nhiên, theo Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu, công nghệ càng phát triển thì yêu cầu đối với người làm du lịch càng cao. Bên cạnh kỹ năng sử dụng công cụ, đội ngũ nhân lực cần nâng cao khả năng tìm kiếm, nhận diện và kiểm chứng thông tin, khai thác dữ liệu, đồng thời duy trì tinh thần học hỏi và thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ.

Tại chương trình, bà Lê Hoàng Yến, CEO Công ty cổ phần TATINTA, đã giới thiệu hệ sinh thái du lịch được doanh nghiệp xây dựng theo những phương thức mới, trong đó có tái tổ hợp hành trình theo nhu cầu và mô hình “ngao du theo gu”, cùng các công cụ như Explorer Pass, Marketplace, Fitgen AI, Connectool và Fitto. Các giải pháp được giới thiệu nhằm hỗ trợ người làm du lịch tạo ra nhiều giá trị hơn, phục vụ nhiều khách hàng hơn trên nền tảng số.

TATINTA phát triển mô hình nền tảng du lịch kết hợp giữa số hóa và trải nghiệm thực tế, với hệ sinh thái “Beyond Journeys” gồm bốn lĩnh vực: Du lịch - Y tế - Giáo dục - Mua sắm; đồng thời phát triển mô hình Trawell (Travel + Well-being), hướng tới kết hợp trải nghiệm du lịch với chăm sóc sức khỏe, học tập và giao lưu văn hóa.

Cùng với đó, đại diện các doanh nghiệp cũng giới thiệu một số mô hình, giải pháp công nghệ hướng đến tái tổ hợp hành trình theo nhu cầu, cá nhân hóa trải nghiệm và hỗ trợ người làm du lịch tiếp cận, phục vụ nhiều khách hàng hơn trên nền tảng số. Các đại biểu tham gia các phiên chia sẻ thực tế, trao đổi về những cơ hội mới và chương trình thí điểm “Người làm Du lịch Thế hệ mới”.

Chia sẻ tại chương trình, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng cũng cho rằng, Việt Nam có những lợi thế quan trọng để phát triển hệ sinh thái du lịch thông minh, từ bản sắc văn hóa phong phú, con người hiếu khách, cộng đồng doanh nghiệp năng động đến năng lực công nghệ đang phát triển nhanh. Vấn đề đặt ra không phải là chờ đợi một công nghệ hoàn hảo, mà là kết nối hiệu quả hơn những nguồn lực hiện có gồm con người, dữ liệu, công nghệ, doanh nghiệp, điểm đến và cộng đồng.

Thứ trưởng bày tỏ tin tưởng, Việt Nam có thể xây dựng một hệ sinh thái du lịch thông minh, hiện đại nhưng không làm mờ bản sắc; hiệu quả nhưng luôn đặt con người ở trung tâm; ứng dụng công nghệ để không chỉ đưa du lịch Việt Nam đi xa hơn, mà còn tạo ra nhiều giá trị hơn cho doanh nghiệp, cộng đồng và người dân.