Đề xuất của doanh nghiệp
Chương trình thí điểm “Người làm Du lịch Thế hệ mới” do TATINTA đề xuất và tổ chức triển khai.
Điểm mới của chương trình là xây dựng một mô hình trong đó người làm du lịch không chỉ được đào tạo sử dụng công nghệ, mà được kết nối đồng thời với công cụ, sản phẩm, doanh nghiệp và thị trường để trực tiếp thực hành và tạo ra giá trị thực tế. Lực lượng tham gia không chỉ gồm những người làm du lịch chuyên nghiệp mà còn mở rộng tới những người thường xuyên tiếp xúc, phục vụ hoặc có khả năng kết nối khách du lịch; trong đó các nghiệp vụ chuyên môn vẫn do doanh nghiệp lữ hành và lực lượng chuyên nghiệp thực hiện.
Trên nền tảng đó, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu được sử dụng để hỗ trợ nhận diện nhu cầu của khách, tư vấn và xây dựng hành trình, kết nối sản phẩm, dịch vụ phù hợp, hỗ trợ đặt dịch vụ và theo dõi kết quả. Mục tiêu không phải là đưa thêm một công cụ công nghệ vào hoạt động du lịch, mà là kiểm chứng khả năng chuyển công nghệ thành năng lực làm việc, năng lực kết nối thị trường và giá trị thực tế.
Chương trình chính thức khởi động ngày 10/8/2026, thí điểm đến hết 31/10/2026 trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, theo phương thức xã hội hóa, không sử dụng ngân sách nhà nước. Tham gia Chương trình có khoảng 80 đến 120 cá nhân và 15 đến 25 doanh nghiệp, nhà cung cấp dịch vụ.
Trên cơ sở kết quả đánh giá và ý kiến của cơ quan quản lý, từ tháng 11/2026, chương trình kỳ vọng sẽ được chuyển sang giai đoạn tiếp theo, phục vụ mùa cao điểm khách quốc tế và mở rộng mô hình một cách có chọn lọc.
Thí điểm để kiểm chứng, hoàn thiện và nhân rộng mô hình
Đổi mới sáng tạo luôn cần thử nghiệm. Thử nghiệm cũng không có nghĩa là đứng ngoài pháp luật. Không gian cho đổi mới phải đồng thời bảo đảm minh bạch, có kiểm soát, có trách nhiệm và hướng đến lợi ích chung.
"Nhà nước cũng không đứng về mô hình cũ hay mô hình mới. Nhà nước đứng về phía du khách, người làm nghề chân chính và vì một thị trường cạnh tranh lành mạnh. Tinh thần cần rất rõ: thử trong phạm vi kiểm soát, đo liên tục, phát hiện vấn đề sớm, sửa nhanh và chỉ nhân rộng khi có đủ bằng chứng".
Ông Hà Văn Siêu, Phó Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam
"Nếu một mô hình mới giúp giảm chi phí, nâng cao chất lượng và tạo thêm giá trị cho du khách, doanh nghiệp và cộng đồng thì cần tạo điều kiện để mô hình đó phát triển. Nhưng nếu đổi mới dựa trên việc né tránh nghĩa vụ, chuyển rủi ro cho người khác hoặc tạo lợi thế cạnh tranh không công bằng thì đó không còn là đổi mới, mà trở thành một khoảng trống quản lý cần được khắc phục".
Ông Lê Trương Hiền Hoà, Phó Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM
Kết quả của một mô hình mới cần được đo bằng giá trị thực sự được tạo ra: người làm du lịch có nâng cao năng suất và năng lực hay không; doanh nghiệp có tiếp cận thị trường tốt hơn và giảm chi phí vận hành hay không; du khách có được phục vụ nhanh hơn, chính xác hơn và hài lòng hơn hay không; cộng đồng và điểm đến có nhận được thêm giá trị hay không.
Niềm tin là nền tảng của du lịch thông minh
Khi nói đến du lịch thông minh, điểm xuất phát không nhất thiết phải là công nghệ, mà trước hết phải là niềm tin.
Du lịch là một ngành đặc biệt. Du khách đặt một căn phòng khi chưa ở, lựa chọn một hành trình khi chưa đi và gửi gắm thời gian của mình cho những người có thể chưa từng gặp. Công nghệ có thể giúp thực hiện những cam kết đó tốt hơn, nhưng công nghệ không thể giữ lời thay con người.
Vì vậy, câu hỏi quan trọng không phải là ngành du lịch có thêm bao nhiêu ứng dụng, bao nhiêu nền tảng hay bao nhiêu công cụ trí tuệ nhân tạo. Điều quan trọng hơn là công nghệ và dữ liệu có giúp người làm du lịch phục vụ khách tốt hơn, vận hành hiệu quả hơn và tạo ra nhiều giá trị hơn hay không.
Người làm du lịch thế hệ mới trước hết phải có năng lực mới
“Thế hệ mới” không được xác định bằng tuổi tác mà bằng cách làm nghề và năng lực làm nghề.
Người làm du lịch hôm nay cần hiểu nhu cầu của khách; biết sử dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo như một công cụ hỗ trợ công việc; biết kiểm chứng thông tin trước khi đưa ra khuyến nghị; biết kết nối đúng người, đúng dịch vụ và chịu trách nhiệm đối với trải nghiệm của du khách.
Trong đó, một nguyên tắc cần được xác định rõ: AI là công cụ hỗ trợ con người, không phải chủ thể thay thế trách nhiệm của con người.
AI có khả năng tổng hợp và xử lý một lượng thông tin rất lớn trong thời gian ngắn, nhưng chỉ thực sự hữu ích khi phía sau nó có dữ liệu đúng, dữ liệu mới và những người làm nghề có kinh nghiệm.
Bởi vậy, đào tạo người làm du lịch trong kỷ nguyên AI không nên dừng lại ở việc hướng dẫn sử dụng một công cụ. Quan trọng hơn là hình thành năng lực biết khi nào có thể sử dụng kết quả của AI, khi nào phải kiểm tra lại, khi nào cần tham vấn người có chuyên môn và ai phải chịu trách nhiệm đối với quyết định cuối cùng.
Kinh nghiệm của những người đi trước là tài sản quý của ngành du lịch. Công nghệ có thể giúp những kinh nghiệm ấy được chia sẻ nhanh hơn, rộng hơn và đến đúng người hơn. Nếu kết nối được kinh nghiệm của con người với năng lực của công nghệ, có thể hình thành một mạng lưới những người làm du lịch có khả năng kết nối thị trường, điểm đến và dịch vụ, cả trong nước và quốc tế.
Như vậy, điều mới không nằm ở việc có thêm một công cụ. Điều mới nằm ở năng lực của người sử dụng công cụ đó để tạo ra giá trị.
Du lịch thông minh phải kết nối được cả hành trình
Ở phía cung, du lịch bao gồm vận tải, lưu trú, ẩm thực, điểm tham quan, thanh toán và nhiều loại hình dịch vụ khác nhau. Nhưng với du khách, tất cả những cấu phần đó chỉ tạo thành một hành trình và một trải nghiệm.
Thời gian qua, nhiều doanh nghiệp đã có phần mềm quản lý, nhiều điểm đến đã xây dựng ứng dụng và nhiều dịch vụ đã được số hóa. Tuy nhiên, số hóa từng công đoạn chưa đồng nghĩa với kết nối được cả hành trình.
Một hệ thống thông minh không chỉ giúp con người làm nhanh hơn. Một hệ thống thông minh phải giúp con người không phải làm lại cùng một việc.
Nền tảng của du lịch thông minh vì thế phải là dữ liệu chính xác, được cập nhật, có khả năng kết nối và có chủ thể chịu trách nhiệm. Điều doanh nghiệp cần không phải chỉ là thêm một phần mềm; điều ngành du lịch cần là chuẩn dữ liệu, khả năng kết nối giữa các hệ thống và hạ tầng số dùng chung.
Đây cũng là ý nghĩa của mô hình "“1+1+34+N” mà Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang định hướng, với “1” là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, “1” là Bộ Công an, "34” là các địa phương và “N” là các bộ, ngành, doanh nghiệp, tổ chức liên quan cùng tham gia kết nối và làm giàu dữ liệu.
Tuy nhiên, kết nối dữ liệu luôn phải đi cùng với niềm tin và trách nhiệm. Du khách cần biết ai cung cấp dịch vụ, ai xác nhận thông tin, mức giá cuối cùng là bao nhiêu và khi xảy ra vấn đề thì ai chịu trách nhiệm. Dữ liệu cá nhân phải được sử dụng đúng mục đích, đúng phạm vi và đúng quy định.
Khi dữ liệu được kết nối và trách nhiệm được xác định rõ, giá trị không chỉ nằm ở việc bán được nhiều dịch vụ hơn. Dữ liệu còn có thể giúp phân bổ dòng khách tốt hơn, đưa du khách đến những điểm đến mới, tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ, làng nghề và cộng đồng địa phương tham gia vào chuỗi giá trị.
Vì vậy, mục tiêu cuối cùng của du lịch thông minh không phải là có nhiều công nghệ hơn, mà là tạo ra nhiều giá trị hơn cho du khách, doanh nghiệp và cộng đồng.
CTTĐT
