Theo thông báo mới đây từ Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Trị), từ ngày 21/3 đến 11/4 vừa qua đã diễn đợt khảo sát hang động và tài nguyên du lịch mới tại Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng với sự tham gia của Đoàn thám hiểm hang động Anh gồm 10 chuyên gia. Đợt khảo sát được triển khai tại khu vực Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và các địa bàn liên quan, bao gồm các xã: Phong Nha, Thượng Trạch, Kim Phú, Kim Điền, Tân Thành, Tuyên Lâm và Trường Sơn.

Trong đợt khảo sát năm 2026, đoàn đã khảo sát 29 hang (trong đó 26 hang mới và phần mở rộng của 3 hang cũ), với tổng chiều dài đo vẽ đạt 13.643 m. Nhiều hang động có quy mô lớn, giá trị khoa học cao đã được ghi nhận, nổi bật như: Hang Thiên Cung dài 4.206 m (trong VQG Phong Nha - Kẻ Bàng) - là hang có chiều dài lớn nhất trong đợt khảo sát, có ý nghĩa đặc biệt về mặt khoa học và tiềm năng khai thác; Hang Nước Lặn (xã Tân Thành, xã Tuyên Lâm) dài 2.721 m; Hang Má Dơm (xã Kim Điền) dài 1.257 m;  Hang Chả Nghéo (trong VQG Phong Nha - Kẻ Bàng) dài 583 m. 

Các kết quả cho thấy hệ thống hang động trong khu vực có cấu trúc phát triển mạnh theo địa hình karst (là một dạng địa hình có hệ thống thủy văn và địa mạo đặc trưng, ​​hình thành khi đá nền dễ hòa tan), thể hiện rõ qua sự tồn tại đồng thời của các hang sâu dạng thẳng đứng (như Hang Má Dơm sâu -102 m, Hang Tru sâu -68 m) và các hang có quy mô lớn, phát triển theo chiều ngang.

Đáng chú ý, tại khu vực thuộc phân khu bảo vệ nghiêm ngặt 2, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng thuộc địa giới hàng chính xã Kim Điền, Hang Chả Nghéo (là hang có cửa dạng giếng đứng sâu, có thác nước, cấu trúc phức tạp, dẫn xuống dòng suối ngầm phía dưới) vẫn tiếp tục phát triển và chưa được khảo sát hết, cho thấy tiềm năng hình thành hệ thống hang động quy mô lớn trong khu vực. 

Trong khi đó, khu vực thung lũng Sinh Tồn thuộc phân khu Dịch vụ - Hành chính, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng phát hiện cửa hang Thiên Cung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, được xác định là tuyến dòng chảy cổ của sông Hang Tối. Hang có quy mô lớn, nhiều thạch nhũ, phát triển gần song song với hệ thống Hang Tối và có mối liên kết thủy văn với sông Chày. 

Khu vực đường 20 thuộc phân khu dịch vụ - hành chính, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, Hang Chạc Đen (là hang giếng đứng sâu khoảng 20m, dẫn xuống hành lang lớn) có khả năng là nhánh cao của hệ thống hang sông Phong Nha, tiềm năng phát triển dài trong tương lai.

Theo đánh giá, kết quả khảo sát năm 2026 đã bổ sung quan trọng vào cơ sở dữ liệu hang động của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, đồng thời tiếp tục khẳng định giá trị nổi bật về địa chất, địa mạo và hệ thống karst của khu vực. Các phát hiện mới không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mở ra nhiều tiềm năng trong bảo tồn, nghiên cứu và phát triển du lịch bền vững, góp phần nâng cao giá trị và vị thế của Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng trong thời gian tới.