Tỉnh hiện có 3.563 di tích trong danh mục kiểm kê; trong đó có 6 di tích quốc gia đặc biệt; 29 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, 10 bảo vật quốc gia... cùng 585 lễ hội truyền thống. Những ngày đầu xuân mới, về thăm xã Vạn Xuân, du khách không thể bỏ lỡ cơ hội ghé thăm miếu Hai Thôn - di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia được xếp hạng từ năm 1986 và lắng nghe người dân nơi đây kể về nơi lưu giữ chứng tích tình yêu của vua Lý Nam Đế và hoàng hậu Đỗ Thị Khương. Đồng chí Phạm Văn Phương, Phó Chủ tịch UBND xã Vạn Xuân cho biết: Di tích hiện nay đang bảo quản bức tranh cổ khổ lớn, khắc họa hình ảnh vua và hoàng hậu, được các nhà nghiên cứu đánh giá cao về giá trị nghệ thuật.

Được xây dựng từ cuối thế kỷ XVII, miếu Hai Thôn còn có những đồ thờ tự cổ, sau khi được lưu giữ tại di tích đã được các ngành chức năng quan tâm nghiên cứu và có chế độ bảo quản phù hợp. Trong đó, cỗ ngai thờ sơn son thiếp vàng tại miếu Hai Thôn là tác phẩm nghệ thuật độc đáo thời Lê Trung Hưng, thế kỷ XVII đã được công nhận bảo vật quốc gia vào năm 2020, hiện nay được bảo quản, trưng bày tại Bảo tàng tỉnh cơ sở 2. Tại cơ sở này còn có hơn 53.000 tư liệu, hiện vật, là nguồn lực vô giá cho nghiên cứu lịch sử, văn hóa, xã hội, cũng như công tác giáo dục truyền thống cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Góp phần khai thác hiệu quả giá trị kho tàng di sản văn hóa, tháng 11/2025, Bảo tàng tỉnh đã tổ chức trưng bày chuyên đề tại một số địa phương trên địa bàn. Hơn 200 hình ảnh tư liệu về những thời kỳ lịch sử của quê hương, đất nước đã được cán bộ thuyết minh chia sẻ cụ thể, tạo niềm xúc động với người xem. Cô giáo Tô Thị Linh Hoa, Trường THCS 14-10, xã Tiền Hải cho biết: Từ ý nghĩa của hoạt động trưng bày chuyên đề lưu động do Bảo tàng tỉnh tổ chức tại địa phương, các thầy, cô giáo và học sinh nhà trường thêm trân trọng tư liệu, hiện vật, di sản văn hóa đang được gìn giữ, bảo tồn trên địa bàn tỉnh hiện nay. Mong rằng các nhà trường sẽ tổ chức những chuyến đi trải nghiệm đến Bảo tàng tỉnh cho học sinh một cách thường xuyên để các em thêm hiểu, thêm yêu truyền thống dân tộc và góp phần phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại.

Trong giai đoạn hiện nay, hoạt động bảo tồn di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch được thực hiện bài bản, từng bước hình thành các khu, điểm du lịch tiêu biểu, đồng thời kết nối các tuyến du lịch liên vùng với mục tiêu xây dựng thương hiệu “Hưng Yên - hội tụ di sản, biển xanh và mỹ vị”. Góp phần hình thành điểm đến về du lịch gắn với di tích lịch sử - văn hóa, tháng 1/2026, xã Vũ Thư đã tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Giá trị lịch sử - văn hóa chùa Phượng Vũ và vị trí, vai trò của Thiền sư Từ Đạo Hạnh”. Đồng chí Phạm Thị Như Phong, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Vũ Thư thông tin: Đặt trong định hướng phát triển của địa phương, việc bảo tồn và phát huy giá trị chùa Phượng Vũ được xem như một bộ phận hữu cơ của chiến lược phát triển bền vững. Di tích không chỉ góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa mà còn có tiềm năng trở thành nguồn lực văn hóa phục vụ phát triển kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch văn hóa tâm linh và giáo dục truyền thống. Việc khai thác giá trị di tích được thực hiện trên cơ sở tôn trọng tính nguyên gốc, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, tránh xu hướng thương mại hóa làm mai một giá trị văn hóa.

Không chỉ di sản văn hóa vật thể mà trong đời sống đương đại, các di sản văn hóa phi vật thể giữ vai trò quan trọng đối với sinh hoạt văn hóa tinh thần của cộng đồng địa phương. Nhiều di sản đã trở thành nguồn lực mạnh mẽ tạo ra các sản phẩm du lịch văn hóa độc đáo trở thành thương hiệu nổi tiếng của tỉnh mà không nơi nào có như: Lễ hội đền Đa Hòa, lễ hội đền Hóa Dạ Trạch; lễ hội Cầu mưa; hát Trống quân; lễ hội đền An Xá, lễ hội đình Quan Xuyên... là những điểm nhấn đặc sắc thu hút khách du lịch đến với vùng đất văn hiến. Từ ngày 30/10 đến 04/11/2025, lễ hội chùa Keo mùa thu, xã Vũ Tiên được tổ chức. So với mọi năm, lễ hội có nhiều đổi mới từ công tác quản lý, điều hành, tạo điều kiện để du khách về tham quan thuận lợi nhất. Đối với công tác quảng bá hình ảnh, Ban Quản lý di tích tỉnh đã phối hợp quảng bá hình ảnh chùa Keo trên nhiều nền tảng, cho du khách thập phương chiêm ngưỡng.

Trong kỷ nguyên mới, cùng với đất nước, tỉnh bước vào giai đoạn phát triển theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng. Tin tưởng, từ sự vào cuộc tích cực của các ngành chức năng, sự đồng lòng của người dân nơi có di sản văn hóa, vùng đất văn hiến này sẽ luôn là điểm đến trải nghiệm thú vị trên hành trình khám phá mảnh đất hình chữ S của du khách trong nước và quốc tế.