Hội thảo quy tụ đông đảo các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, dịch giả, giảng viên văn học Nga cùng những người yêu mến thơ ca Nga.

Thơ ca Nga – nhịp cầu giao lưu văn hóa Việt Nam – Nga

Năm 2026 là Năm hợp tác Việt Nam – Nga về khoa học và giáo dục. Đây cũng là năm đầu tiên cả nước kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11. Trong bối cảnh đó, Hội thảo là một trong những hoạt động thiết thực, góp phần cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa, trong đó nhấn mạnh yêu cầu kế thừa, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống và tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa thế giới.

Phát biểu chào mừng Hội thảo, PGS.TS Đinh Công Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, nhấn mạnh, với nhiều thế hệ người Việt Nam, thơ ca Nga đã trở thành một phần của đời sống tinh thần. Những vần thơ Nga theo chân người lính ra mặt trận, đi vào sách giáo khoa, những cuốn sổ chép thơ của nhiều thế hệ học trò. 

Theo PGS.TS Đinh Công Tuấn, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội có mối quan hệ gắn bó lâu dài với nước Nga. Trải qua gần 70 năm xây dựng và phát triển, nhà trường có nhiều thế hệ giảng viên từng học tập, thực tập và nghiên cứu tại Liên Xô trước đây và Liên bang Nga ngày nay. Những kiến thức học thuật, hiểu biết về ngôn ngữ, văn học và con người Nga mà các thế hệ giảng viên tích lũy được đã góp phần làm phong phú hoạt động giảng dạy, nghiên cứu, giúp nhiều thế hệ sinh viên tiếp cận với các nhà văn, nhà thơ và nhà khoa học Nga.

Bày tỏ niềm vinh dự khi tham dự Hội thảo, ông Vladimir Murashkin, Giám đốc Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga tại Hà Nội, đánh giá cao truyền thống dịch thuật văn học của Việt Nam. Theo ông, trong nhiều năm qua, nhiều tác phẩm kinh điển của văn học Nga đã được chuyển ngữ sang tiếng Việt, góp phần đưa văn học Nga đến gần hơn với độc giả Việt Nam.

Ông Vladimir Murashkin cho rằng, dịch văn học Nga không chỉ đòi hỏi sự am hiểu ngữ pháp và cấu trúc ngôn ngữ mà còn cần khả năng cảm nhận tâm hồn Nga. Nhiều dịch giả Việt Nam đã thể hiện năng lực đáng trân trọng khi chuyển tải chính xác tính cách dân tộc, những sắc thái tinh tế và nét đặc trưng riêng của các tác phẩm nguyên tác. Điều đó được tạo nên từ quá trình học tập tiếng Nga bền bỉ, tâm huyết cùng tình yêu sâu sắc dành cho ngôn ngữ và văn học Nga.

Nhấn mạnh ý nghĩa của hoạt động dịch thuật trong bối cảnh hiện nay, ông Vladimir Murashkin khẳng định, dịch văn học không đơn thuần là công việc chuyển tải ngôn từ mà còn là cầu nối giao lưu văn hóa, là cuộc đối thoại giữa những tâm hồn. Các dịch giả chính là những sứ giả văn hóa, góp phần đưa nhân dân hai nước Việt Nam – Nga ngày càng xích lại gần nhau, làm phong phú đời sống tinh thần và thắt chặt tình hữu nghị giữa hai dân tộc.

Nhìn lại hành trình tiếp nhận và lan tỏa thơ ca Nga

Hội thảo được tổ chức thành ba phiên thảo luận, tập trung vào những khía cạnh khác nhau trong quá trình tiếp nhận thơ ca Nga tại Việt Nam, từ dịch thuật, giới thiệu tác phẩm đến hoạt động giảng dạy, nghiên cứu và sự đón nhận của công chúng.

Phiên thảo luận thứ nhất với chủ đề “Hành trình thơ ca Nga được dịch, giới thiệu ở Việt Nam” có sự tham gia của Nhà giáo Ưu tú, dịch giả Vũ Thế Khôi và TS. Đỗ Thị Hường, Viện Văn học. 

Phiên thảo luận thứ hai mang chủ đề “Trải nghiệm dịch, truyền bá thơ Nga và sự yêu thích của công chúng”, với sự tham gia của nhà thơ Hồng Thanh Quang và nhà phê bình, dịch giả Phạm Xuân Nguyên, nguyên Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội. 

Phiên thảo luận thứ ba tập trung vào chủ đề “Giảng dạy, nghiên cứu văn học Nga trong nhà trường hiện nay”, với sự tham gia của PGS.TS Nguyễn Thị Như Trang, giảng viên, nhà nghiên cứu văn học Nga tại Khoa Văn học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), Trưởng Ban biên tập Tạp chí Khoa học Xã hội và Nhân văn; dịch giả, TS. Nguyễn Thụy Anh, người Việt Nam đầu tiên nhận giải thưởng “Ngôn từ – Sợi chỉ gắn kết” của Hội Nhà văn Nga năm 2018.

Các phiên thảo luận do nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên và nhà phê bình Mai Anh Tuấn điều phối. Các diễn giả tập trung chia sẻ kinh nghiệm dịch thuật, giới thiệu thơ Nga tại Việt Nam; phân tích vẻ đẹp, giá trị nghệ thuật và những ảnh hưởng của thơ ca Nga đối với độc giả Việt Nam. Bên cạnh đó, những vấn đề đặt ra trong công tác giảng dạy, nghiên cứu và phát huy tình yêu văn học Nga trong thế hệ trẻ cũng được trao đổi. 

Xen giữa các phiên thảo luận là những tiết mục ca khúc, điệu múa Nga, góp phần tạo không gian giao lưu văn hóa giàu cảm xúc. Đặc biệt, chương trình dành thời gian để sinh viên trực tiếp đặt câu hỏi, trao đổi với các diễn giả, qua đó tăng cường sự kết nối giữa những người làm nghiên cứu, dịch thuật với thế hệ trẻ.

Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông chúc mừng Trường Đại học Văn hóa Hà Nội đã tổ chức thành công Hội thảo khoa học “Hành trình tiếp nhận thơ ca Nga ở Việt Nam”. Thứ trưởng đánh giá cao những ý kiến trao đổi sâu sắc, giàu giá trị khoa học của các nhà nghiên cứu, dịch giả, nhà thơ và đại biểu tham dự; đồng thời trân trọng cảm ơn các nhà khoa học, dịch giả đã dành thời gian, tâm huyết nghiên cứu, dịch thuật và đóng góp cho Hội thảo. Những đóng góp bền bỉ của các thế hệ dịch giả không chỉ góp phần đưa những giá trị đặc sắc của thơ ca Nga đến gần hơn với độc giả Việt Nam mà còn làm sáng rõ hành trình giao lưu, tiếp nhận và lan tỏa các giá trị văn học Nga tại Việt Nam, qua đó vun đắp tình hữu nghị và sự hiểu biết giữa nhân dân hai nước.

Thông qua những câu chuyện, trải nghiệm và góc nhìn đa chiều của các diễn giả, Hội thảo không chỉ góp phần nhìn lại chặng đường tiếp nhận thơ ca Nga tại Việt Nam mà còn gợi mở những hướng đi nhằm tiếp tục duy trì, phát triển hoạt động dịch thuật, giảng dạy và nghiên cứu văn học Nga. Qua đó, những giá trị của thơ ca Nga có thêm cơ hội được lan tỏa, tiếp tục hiện diện trong đời sống tinh thần và được các thế hệ độc giả Việt Nam đón nhận./.