TP.HCM có nhiều lợi thế phát triển công nghiệp văn hóa

Báo cáo tại buổi làm việc, Phó Giám đốc Sở VHTT TP.HCM Võ Trọng Nam cho biết TP.HCM có nhiều lợi thế phát triển công nghiệp văn hóa nhờ thị trường tiêu dùng lớn, nguồn nhân lực trẻ, tài nguyên di sản phong phú, hạ tầng công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Việc hợp nhất không gian phát triển theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 và việc UNESCO ghi danh Thành phố vào Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo trong lĩnh vực Điện ảnh cũng tạo thêm dư địa cho lĩnh vực này.

Giai đoạn 2020-2025, tỷ trọng đóng góp của công nghiệp văn hóa vào GRDP Thành phố tăng từ 3,54% lên khoảng 5,7%, tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 14%/năm. Thành phố hiện có khoảng 17.670 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này, tạo việc làm trực tiếp cho 97.000 lao động. Điện ảnh đạt doanh thu khoảng 500 triệu USD, chiếm 40% thị phần cả nước. Quảng cáo đạt khoảng 32.000 tỷ đồng, trong đó quảng cáo số chiếm 70%.

Bên cạnh đó, phần lớn doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa, nguồn lực tài chính hạn chế, khó tiếp cận tín dụng do chưa có cơ chế chuẩn hóa việc định giá, chấp nhận tài sản trí tuệ làm tài sản bảo đảm. Việc ứng dụng công nghệ, phát triển sản phẩm số cũng còn chênh lệch giữa các lĩnh vực và nhóm doanh nghiệp.

UBND TP.HCM kiến nghị sớm thông qua Luật Phát triển công nghiệp văn hóa để tạo hành lang pháp lý đồng bộ, bảo vệ tài sản trí tuệ và khơi thông nguồn lực sáng tạo. Thành phố đề nghị cụ thể hóa mục tiêu tăng trưởng bằng các chỉ tiêu, nguồn lực và trách nhiệm rõ ràng. Thành phố cũng đề nghị ban hành hướng dẫn về mô hình, cơ chế quản lý các trung tâm, cụm, khu công nghiệp văn hóa và không gian sáng tạo.

Góp ý dự thảo Luật, Phó Giám đốc Sở VHTT TP.HCM Nguyễn Thị Thanh Thúy cho rằng, cần xây dựng hành lang pháp lý đồng bộ, phân cấp, phân quyền hợp lý cho địa phương, tạo điều kiện phát huy tiềm năng và hình thành chuỗi giá trị. Luật cần tạo cơ sở pháp lý để các địa phương chủ động khai thác lợi thế, phát triển hệ sinh thái văn hóa theo hướng chuyên nghiệp, gia tăng sức cạnh tranh và từng bước tiếp cận thị trường quốc tế. Theo bà, cần chú trọng liên kết giữa các khâu từ sáng tạo, sản xuất đến phân phối và thương mại hóa sản phẩm văn hóa.

Với TP.HCM, bà Thúy cho rằng, phát triển công nghiệp văn hóa cần gắn với quy hoạch không gian đô thị, hình thành các tổ hợp văn hóa, khu công nghiệp văn hóa, phim trường và không gian sáng tạo phù hợp. Bên cạnh khu vực lõi, Thành phố cần nghiên cứu phát triển các vùng đệm, mở rộng không gian văn hóa cho hoạt động sáng tạo, biểu diễn và sản xuất sản phẩm văn hóa.

Đại diện các sở, ngành Thành phố trao đổi về cơ chế đầu tư mạo hiểm trong lĩnh vực văn hóa, vai trò của khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Các đại biểu cũng đề cập việc nghiên cứu bổ sung nguồn vốn cho các quỹ đầu tư, cơ chế huy động nguồn lực xã hội và thu hút doanh nghiệp tham gia dự án văn hóa. Ý kiến đại biểu còn đề xuất nghiên cứu các cơ chế ưu đãi vượt trội về thuế, tài chính, nguồn vốn và thu hút đầu tư, cùng chính sách phát triển, chuẩn hóa nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tại buổi làm việc, ông Đồng Ngọc Ba, thành viên đoàn khảo sát, đề nghị rà soát các quy định pháp luật liên quan đến phát triển văn hóa, đặc biệt là pháp luật về sở hữu trí tuệ và cơ chế hình thành, vận hành quỹ phát triển văn hóa, nghệ thuật. Ông cũng đề nghị chú trọng chính sách khuyến khích khu vực tư nhân tham gia, huy động thêm nguồn lực xã hội.

Bà Nguyễn Thanh Cầm, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội, ghi nhận tinh thần năng động, sáng tạo và quyết tâm của Thành phố trong nghiên cứu, triển khai chính sách mới. Theo bà, Thành phố có vai trò tiên phong thử nghiệm các mô hình, cách làm mới, qua đó cung cấp thực tiễn cho việc xây dựng, hoàn thiện Luật.

Các thành viên đoàn cũng đề nghị bảo đảm tính đồng bộ giữa dự thảo Luật với hệ thống pháp luật liên quan, nhất là Luật Phát triển đô thị. Cơ chế cần phù hợp với đặc điểm từng vùng, từng địa phương để các đô thị lớn, năng động như TP.HCM phát huy lợi thế. Đoàn cũng lưu ý Thành phố chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chuyên nghiệp, thiết kế chính sách ưu đãi gắn với hiệu quả thực chất, tránh dàn trải nguồn lực. Việc xác định, thẩm định sản phẩm công nghiệp văn hóa cần tính đến giá trị văn hóa, nghệ thuật và bản sắc Việt Nam. Đoàn đề nghị làm rõ phương án phát triển hạ tầng, không gian công nghiệp văn hóa, nhất là khả năng chuyển đổi công năng các công trình, khu vực hiện hữu.

Đẩy mạnh liên kết giữa ngành văn hóa với khoa học, công nghệ và các ngành kinh tế khác

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh việc tăng cường đầu tư cho di sản văn hóa, mở rộng khai thác giá trị di sản sẽ tạo định hướng và động lực cho ngành văn hóa Thành phố trong giai đoạn mới. Theo ông, cần đẩy mạnh liên kết giữa ngành văn hóa với khoa học, công nghệ và các ngành kinh tế khác, tăng cường đầu tư cho công nghiệp văn hóa để nâng cao đóng góp vào tăng trưởng kinh tế Thành phố.

Về nhiệm vụ hỗ trợ, đặt hàng và đào tạo trong lĩnh vực văn hóa, ông cho rằng cần cụ thể hóa chính sách theo Luật Phát triển đô thị, hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp thực tiễn Thành phố. Với các công trình văn hóa, Thành phố hướng tới phát huy tối đa hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất, để các thiết chế văn hóa phục vụ người dân và phát triển hoạt động văn hóa chuyên nghiệp. Ông cũng cho rằng cần rà soát hệ thống thiết chế văn hóa, tạo điều kiện để các đơn vị sự nghiệp liên kết với doanh nghiệp. Thành phố cần hài hòa giữa bảo tồn và phát huy di sản, xây dựng cơ chế huy động nguồn lực xã hội và thống nhất phương pháp thống kê, đánh giá đóng góp của công nghiệp văn hóa.

Ông Nguyễn Mạnh Cường nhận định, TP.HCM có nhiều lợi thế như quy mô dân số lớn, đội ngũ văn nghệ sĩ đông đảo và lượng khách du lịch dồi dào, là điều kiện thuận lợi để phát triển thị trường, sản phẩm văn hóa và từng bước hình thành các ngành công nghiệp văn hóa có sức cạnh tranh. Thành phố sẽ tổng hợp các ý kiến, rà soát và hoàn thiện nội dung liên quan để báo cáo Đoàn, làm cơ sở đề xuất chính sách trong thời gian tới.

Phát biểu kết luận, Trưởng đoàn Đặng Xuân Phương đánh giá cao nỗ lực của TP.HCM trong phát triển văn hóa, nhấn mạnh yêu cầu đổi mới cách tiếp cận trong giai đoạn mới. Ông cho rằng Thành phố cần tiếp tục phát huy kết quả đạt được, nâng cao vị thế văn hóa Việt Nam và thúc đẩy quảng bá các giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới. Với vai trò đô thị lớn, đầu tàu cả nước, TP.HCM cùng Hà Nội cần có cách làm cụ thể, sáng tạo.

Trưởng đoàn Đặng Xuân Phương đề nghị TP.HCM tiếp tục nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách mới, đặc biệt là đầu tư hạ tầng phục vụ công nghiệp văn hóa, để nâng cao năng lực tổ chức sản xuất, quảng bá và khai thác sản phẩm văn hóa.

Ông cũng nêu các yêu cầu, TP.HCM hoàn thiện cơ chế về hạ tầng văn hóa, tăng cường kết nối với cơ sở giáo dục và nghiên cứu chính sách phù hợp cho từng mô hình hoạt động. Với xuất bản và sáng tạo nội dung, có cơ chế quản lý, kiểm soát hiệu quả, nhất là nội dung trên không gian mạng, chú trọng nhận diện, phòng ngừa rủi ro từ sự phát triển nhanh của các nền tảng số và hình thức nội dung mới. Nâng cao chất lượng đầu tư cho công nghiệp văn hóa, xây dựng tiêu chuẩn phù hợp để tạo ra sản phẩm văn hóa có giá trị và sức cạnh tranh cao. Đặc biệt quan tâm sở hữu trí tuệ trong sáng tạo nội dung, nghiên cứu biện pháp bảo vệ quyền lợi chủ thể sáng tạo, chủ động dự báo và phòng ngừa rủi ro.

Ông Đặng Xuân Phương cũng đề nghị Thành phố sớm hoàn thiện báo cáo, làm rõ các đề xuất, kiến nghị từ thực tiễn để Đoàn tổng hợp, phục vụ thẩm tra dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Theo ông, việc hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả đầu tư và xây dựng cơ chế quản lý phù hợp sẽ giúp khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế của Thành phố, tạo nền tảng để công nghiệp văn hóa phát triển chuyên nghiệp, bền vững, đóng góp ngày càng lớn cho sự phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố và đất nước.