Quy chế áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, đơn vị được giao nhiệm vụ quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa; các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan trên địa bàn tỉnh. Hoạt động quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản phải tuân thủ pháp luật, bảo đảm sự quản lý thống nhất và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị, địa phương.

Theo Quy chế, UBND tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước về di sản văn hóa trên địa bàn. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch là cơ quan chuyên môn tham mưu, giúp UBND tỉnh thực hiện nhiệm vụ này; hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra các cơ quan, đơn vị, địa phương. UBND cấp xã thực hiện quản lý nhà nước về di sản văn hóa trên địa bàn theo quy định của pháp luật.

Xác định rõ trách nhiệm quản lý và bảo vệ di tích

Đối với di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, Quy chế xác định trách nhiệm quản lý trực tiếp của các đơn vị cấp tỉnh đối với một số di tích cụ thể. Ban quản lý Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc và Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng quản lý hai địa điểm này. Bảo tàng Hà Tĩnh quản lý Di tích quốc gia đặc biệt Khu lưu niệm Nguyễn Du; Mộ và Khu lưu niệm Tổng Bí thư Trần Phú; Mộ và Khu lưu niệm Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

UBND cấp xã trực tiếp quản lý các di tích đã được xếp hạng và di tích trong Danh mục kiểm kê trên địa bàn, trừ những di tích được giao cho các đơn vị cấp tỉnh nêu trên. Với di tích phân bố trên địa bàn từ hai đơn vị hành chính cấp xã trở lên, UBND mỗi xã, phường tổ chức quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị phần di tích thuộc địa giới hành chính của mình.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì công tác kiểm kê, lập hồ sơ, tổng hợp Danh mục kiểm kê di tích trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và tổ chức công bố. Theo Quy chế, di tích trong Danh mục kiểm kê được thực hiện các biện pháp quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị như đối với di tích cấp tỉnh theo quy định được dẫn chiếu tại Thông tư số 04/2025/TT-BVHTTDL của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Việc có tên trong Danh mục kiểm kê không đồng nghĩa với việc di tích đã được xếp hạng.

Quy chế cũng quy định việc lập, thẩm định và thực hiện quy hoạch, dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích; tu sửa cấp thiết di tích. Đối với hoạt động xây dựng, sửa chữa, cải tạo trong khu vực bảo vệ di tích hoặc ở ngoài khu vực bảo vệ nhưng có khả năng tác động tiêu cực đến yếu tố gốc, cảnh quan văn hóa của di tích, việc thực hiện và lấy ý kiến cơ quan có thẩm quyền phải tuân theo quy định tương ứng với từng trường hợp, từng cấp di tích.

Các hoạt động văn hóa, du lịch, dịch vụ tại di tích phải phù hợp với giá trị, tính chất, không gian và điều kiện thực tế của di tích; bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn, vệ sinh môi trường và không ảnh hưởng đến công tác quản lý, bảo vệ di tích.

Bảo vệ đồng bộ các loại hình di sản

Đối với di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia, Quy chế quy định trách nhiệm hướng dẫn giám định, đăng ký di vật, cổ vật; lập hồ sơ đề nghị công nhận bảo vật quốc gia. Văn bản cũng xác định trách nhiệm xử lý di vật, cổ vật được phát hiện, giao nộp và hiện vật thu giữ do hành vi trái pháp luật theo thẩm quyền, trình tự của pháp luật.

Trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể, Quy chế đề cập việc kiểm kê, lập hồ sơ đề nghị ghi danh, nghiên cứu, sưu tầm, tư liệu hóa và phát huy giá trị di sản. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn chuyên môn đối với các câu lạc bộ, nhóm thực hành di sản; hỗ trợ hoạt động bồi dưỡng, truyền dạy, phục hồi di sản theo kế hoạch. UBND cấp xã thực hiện các trách nhiệm liên quan đến hoạt động của câu lạc bộ, nhóm thực hành và chế độ hỗ trợ đối với nghệ nhân theo quy định.

Đối với di sản tư liệu, các cơ quan, địa phương phối hợp kiểm kê, nghiên cứu, bảo quản, số hóa và phát huy giá trị. Chủ sở hữu, người quản lý di sản tư liệu có trách nhiệm bảo vệ, giữ gìn; bảo đảm việc khai thác, sử dụng không ảnh hưởng đến tính xác thực của nội dung thông tin, tính nguyên gốc của vật mang tin và tính toàn vẹn của di sản.

Quy chế giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp xây dựng cơ sở dữ liệu về di sản văn hóa theo phân cấp, bảo đảm tích hợp, kết nối, liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia và đáp ứng yêu cầu an ninh, an toàn dữ liệu theo quy định.

Theo Quyết định của UBND tỉnh, Quy chế có hiệu lực từ ngày 06/10/2026, thay thế Quyết định số 27/2013/QĐ-UBND ngày 10/7/2013 của UBND tỉnh Hà Tĩnh về quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh./.