Tiềm năng lớn nhưng chưa được khai thác hiệu quả

Những năm gần đây, du lịch biển đảo trở thành một trong những định hướng quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế biển của Biệt Nam. Tuy nhiên, quá trình phát triển ở nhiều địa phương ven biển còn thiếu định hướng dài hạn và cơ chế quản lý phù hợp do đó có thể tạo áp lực đối với môi trường sinh thái, không gian văn hóa và các giá trị di sản.

Tại Quảng Ngãi, sở hữu hệ thống tài nguyên biển đảo và di sản văn hóa - thiên nhiên đặc sắc, bao gồm các cảnh quan địa chất núi lửa, hệ sinh thái biển đảo và chuỗi giá trị văn hóa - lịch sử hình thành qua nhiều giai đoạn. Nhờ sở hữu tài nguyên phong phú đã tạo tiền đề cho tỉnh phát triển các sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng. Đặc biệt, hai trụ cột chính của Quảng Ngãi là Lý Sơn và Sa Huỳnh, là nền tảng cho việc xây dựng thương hiệu du lịch biển đảo của tỉnh.

Trình bày chuyên đề về định hướng và giải pháp phát triển du lịch biển đảo bền vững gắn với bảo tồn di sản văn hóa và thiên nhiên ở tỉnh Quảng Ngãi, diễn ra trong khuôn khổ hội thảo chuyên gia cho đề tài nghiên cứu cấp quốc gia "Nghiên cứu phát triển du lịch biển đảo bền vững gắn với bảo tồn di sản văn hóa và thiên nhiên ở tỉnh Quảng Ngãi và vùng lân cận" ngày 11/3 vừa qua tại Viện Bảo tồn di tích, TS. Nguyễn Anh Tuấn, Ban Nghiên cứu du lịch cho biết, sau giai đoạn dịch Covid - 19, lượng khách du lịch đến Quảng Ngãi tăng trưởng nhanh.

Năm 2024, địa phương đón khoảng 1,5 triệu lượt khách, tăng 36% so với năm 2023, riêng đảo Lý Sơn thu hút khoảng 181 nghìn lượt khách chủ yếu tập trung vào mùa cao điểm và mùa hè. Tuy nhiên, thực trạng phát triển du lịch ở Quảng Ngãi vẫn còn bộc lộ không ít hạn chế. Hoạt động du lịch hiện nay vẫn mang tính mùa vụ rõ rệt khi lượng khách chủ yếu tập trung vào dịp hè và các kỳ nghỉ lớn.

Vào mùa cao điểm, đặc biệt là tại đảo Lý Sơn, lượng khách tăng nhanh gây áp lực lớn lên hạ tầng và môi trường. Bên cạnh đó, những vấn đề rác thải, ô nhiễm môi trường biển, hạn chế về hạ tầng giao thông, cơ chế quản lý còn phân tán, thiếu điều phối liên ngành là những điểm nghẽn trong quá trình phát triển du lịch biển đảo tại địa phương.

Do đó, TS. Nguyễn Anh Tuấn cho rằng, nếu muốn phát triển du lịch Quảng Ngãi thì tỉnh cần chuyển đổi mô hình phát triển du lịch theo hướng nâng cao giá trị thay vì chỉ tập trung vào tăng trưởng số lượng khách.

Định hướng xây dựng mô hình du lịch biển đảo đặc thù

Trong chiến lược phát triển du lịch biển đảo bền vững gắn với bảo tồn di sản của tỉnh Quảng Ngãi, đề xuất định hướng chung xuyên suốt là định vị chiến lược phát triển du lịch dựa trên ba trụ cốt chính gồm biển đảo, di sản và bảo tồn. Đồng thời, việc quản lý và phát triển du lịch cần áp dụng các mô hình quản trị hiện đại, dựa trên tiêu chuẩn xanh và hệ thống dữ liệu số nhằm nâng cao hiệu quả quản lý điểm đến.

TS. Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh phát triển du lịch trong giai đoạn 2026 - 2030 cần chuyển từ mục tiêu tăng trưởng theo số lượng sang tăng trưởng theo giá trị. Đồng thời, lấy bảo tồn di sản văn hóa làm nền tảng giúp cho Quảng Ngãi tạo được khác biệt với các địa phương khác và biến bền vững thành lời hứa thương hiệu. Cùng với đó, tư duy quy hoạch và điều hành phải dựa theo bốn nguyên tắc về chất lượng môi trường, cảnh quan, hệ sinh thái và không gian văn hóa.

Theo đó, đề xuất được đưa ra là hướng tới tổ chức không gian du lịch theo mô hình cụm điểm đến nhằm nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên. Một số cụm du lịch trọng điểm được gợi ý gồm cụm Sa Kỳ – Lý Sơn, cụm di sản Sa Huỳnh và cụm du lịch ven biển Quảng Ngãi, đồng thời mở rộng kết nối với các địa phương trong khu vực miền Trung và Tây Nguyên.

Theo đó, TS. Nguyễn Anh Tuấn đã đưa ra bảy định hướng cụ thể bao gồm phát triển thị trường khách du lịch, phát triển sản phẩm du lịch đặc thù, phát triển hạ tầng phục vụ khách du lịch, bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch, đẩy mạnh liên kết với các vùng lân cận, phát triển các tuyến du lịch trọng điểm và cuối cùng là quy hoạch du lịch biển đảo trong mối quan hệ liên ngành - liên vùng.

Tại cuộc hội thảo, nhiều chuyên gia đã đóng góp ý kiến nhằm hoàn thiện nội dung này. GS.TS. KTS Hoàng Đạo Kính cho rằng Quảng Ngãi cần tập trung xây dựng loại hình đặc thù mang tính chiều sâu, nên hướng tới dòng du lịch có giá trị tri thức, mang tính "bác học", phù hợp với đặc thù riêng của Quảng Ngãi thay vì phát triển theo hướng đại trà.

Trong khi đó, TS. KTS Nguyễn Quốc Tuân đề xuất nên phát triển theo mô hình "du lịch biển cộng", đồng thời xác định rõ yếu tố riêng của Quảng Ngãi tránh để trùng lặp sản phẩm với các địa phương trong khu vực. Còn theo TS. Nguyễn Thế Hùng, Quảng Ngãi vẫn chưa khai thác hết đặc thù du lịch do đó cần được nghiên cứu và phát huy hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Góp ý về định hướng giải pháp, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hoàng Đạo Cương, Chủ nhiệm đề tài, yêu cầu các nhà nghiên cứu xây dựng mô hình cụ thể phù hợp với đặc trung du lịch biển đảo của Quảng Ngãi, đảm bảo phát triển các yếu tố tài nguyên, văn hóa, di sản thiên nhiên phục vụ kinh tế - xã hội địa phương trong thời gian tới, trong đó, đề cao yếu tố bền vững, hiệu quả và phù hợp với xu thế phát triển chung.

Trong đó, các nhà nghiên cứu đã đưa ra hai mô hình phát triển du lịch biển đảo bền vững dành cho tỉnh Quảng Ngãi. Mô hình thứ nhất đề xuất, tập trung cho việc phát triển du lịch biển đảo bền vững gắn với bảo tồn di sản văn hóa và thiên nhiên ở tỉnh Quảng Ngãi và mô hình hai đề xuất việc liên kết phát triển du lịch biển đảo bền vững giữa Quảng Ngãi với vùng lân cận nhằm tạo hệ thống tuyến điểm du lịch liên vùng.

Giải pháp cụ thể để khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch

Bên cạnh các định hướng và mô hình phát triển, tại hội thảo cũng đưa bốn nhóm giải pháp cụ thể nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch biển đảo tỉnh Quảng Ngãi. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu lực quản lý, tăng cường liên kết phát triển du lịch biển đảo, xúc tiến thị trường và phát triển sản phẩm và cuối cùng là phát triển nguồn nhân lực và đầu tư.

Trong đó, việc hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước được xem là giải pháp quan trọng. Thông điệp quản lý cần chú ý đến bao gồm bảo tồn là nền tảng, sức chịu tải là giới hạn, dữ liệu là công cụ điều hành, minh bạch là quy luật thực thi.

Cùng với việc đẩy mạnh xúc tiến thị trường và phát triển sản phẩm với mấu chốt là xác định đúng, xúc tiến đúng, bán đúng và trải nghiệm đúng. Qua đó, xây dựng được thương hiệu du lịch biển đảo tỉnh Quảng Ngãi không bị trùng lặp với sản phẩm du lịch của các địa phương khác trong vùng.

Các giải pháp trên đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng thương hiệu, chất lượng cho điểm đến. Đồng thời, giúp tỉnh Quảng Ngãi phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù gắn với giá trị biển đảo.

Tại hội thảo, các chuyên gia cho rằng cần làm rõ hơn cơ chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan, đồng thời xác định cụ thể nguồn lực và công cụ thực hiện để đảm bảo tính khả thi của các giải pháp.

Theo GS.TS. KTS Hoàng Đạo Kính đề nghị cần làm rõ cách thức xúc tiến du lịch dựa trên các giá trị tài nguyên đặc thù của địa phương thay vì chỉ quảng bá chung chung. Cùng với đó, các chuyên gia đề xuất các giải pháp cần được gắn với những nhiệm vụ và bước triển khai cụ thể, tránh chỉ dừng lại ở các định hướng tổng quát.

Quảng Ngãi có tiềm năng lớn để phát triển du lịch biển đảo nếu có định hướng đúng. Theo đó, địa phương cần xác định rõ mô hình phát triển du lịch riêng, tăng cường nghiên cứu tài nguyên và hoàn thiện cơ chế triển khai, huy động nguồn lực

Việc phát triển du lịch biển đảo Quảng Ngãi cần đặt mục tiêu bền vững lên hàng đầu thay vì chỉ chạy theo tăng trưởng nhanh. Với ba điều kiện quan trọng để thành công gồm cơ chế điều phối có hiệu quả, quản trị dựa trên dữ liệu và công nghệ, nguồn lực đầu tư ổn định cho môi trường và hạ tầng du lịch. Đây được xem là yếu tố quan trọng để Quảng Ngãi từng bước xây dựng thương hiệu du lịch biển đảo đặc sắc và bền vững trong khu vực Duyên Hải Nam Trung Bộ.