Theo Cục Điện ảnh, trong những năm qua, điện ảnh Việt Nam ngày càng khẳng định sự hiện diện tại các liên hoan phim, giải thưởng và sự kiện điện ảnh quốc tế. Nhiều tác phẩm được giới thiệu, ghi nhận, góp phần thể hiện năng lực sáng tạo của đội ngũ làm phim, quảng bá văn hóa và con người Việt Nam, đồng thời mở rộng cơ hội hợp tác quốc tế.

Tuy nhiên, qua công tác quản lý nhà nước về điện ảnh, Cục Điện ảnh nhận thấy có trường hợp tổ chức, cá nhân gửi bản phim hoặc cấp quyền truy cập bản phim cho ban tổ chức liên hoan phim, giải thưởng phim, cuộc thi phim, chương trình phim, tuần phim ở nước ngoài khi phim chưa được cấp Giấy phép phân loại phim hoặc chưa có Quyết định phát sóng; đến sát thời hạn công chiếu của sự kiện mới nộp hồ sơ đề nghị thẩm định, chỉnh sửa theo yêu cầu của cơ quan quản lý có thẩm quyền hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết trong thời gian ngắn.

Thực trạng này làm phát sinh nguy cơ vi phạm pháp luật, gây bị động cho công tác thẩm định và hạn chế khả năng hỗ trợ kịp thời của cơ quan có thẩm quyền đối với những tác phẩm có chất lượng.

Tuân thủ điều kiện pháp lý trước khi gửi phim

Khoản 1 Điều 40 Luật Điện ảnh số 05/2022/QH15 quy định phim tham gia liên hoan phim, giải thưởng phim, cuộc thi phim, chương trình phim, tuần phim tại Việt Nam và nước ngoài là phim đã được cấp Giấy phép phân loại phim hoặc Quyết định phát sóng.

Qua đó, để bảo đảm các quy định pháp luật được tuân thủ, nâng cao chất lượng hoạt động quảng bá điện ảnh Việt Nam và góp phần giới thiệu hình ảnh Việt Nam hòa bình, thân thiện, giàu bản sắc, có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế, Cục Điện ảnh yêu cầu các tổ chức, cá nhân phải tuân thủ điều kiện pháp lý trước khi gửi phim.

Bảo đảm phim đã được cấp Giấy phép phân loại phim hoặc có Quyết định phát sóng theo quy định tại khoản 1 Điều 40 Luật Điện ảnh trước khi gửi phim tham gia liên hoan phim, giải thưởng phim, cuộc thi phim, chương trình phim, tuần phim tại nước ngoài.

Bản phim gửi tham dự phải đúng với bản phim đã được cấp Giấy phép phân loại phim hoặc Quyết định phát sóng. Trường hợp thay đổi nội dung phim đã được cấp phép, tổ chức, cá nhân phải thực hiện thủ tục đề nghị cấp lại Giấy phép phân loại phim theo quy định tại Điều 28 Luật Điện ảnh trước khi sử dụng bản phim thay đổi để tham dự sự kiện.

Việc được cấp Giấy phép phân loại phim hoặc có Quyết định phát sóng sau thời điểm đã gửi phim cho các tổ chức nước ngoài không đương nhiên miễn trừ trách nhiệm đối với hành vi vi phạm đã thực hiện trước đó.

Bên cạnh đó, căn cứ thời hạn nhận phim của từng sự kiện, tổ chức, cá nhân phải chủ động xây dựng kế hoạch hoàn thiện bản phim, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và thực hiện thủ tục đề nghị cấp Giấy phép phân loại phim, bảo đảm thời gian giải quyết thủ tục theo quy định của pháp luật và tiến độ tham dự sự kiện.

Cục Điện ảnh nhấn mạnh, theo quy định tại Điều 27 Luật Điện ảnh, thời hạn giải quyết hồ sơ chỉ được tính kể từ thời điểm cơ quan có thẩm quyền nhận đủ hồ sơ hợp lệ; trường hợp phim phải điều chỉnh nội dung hoặc hồ sơ phải sửa đổi, bổ sung, thời hạn giải quyết được tính lại kể từ thời điểm nhận được bản phim đã điều chỉnh hoặc hồ sơ đã được sửa đổi, bổ sung đầy đủ thông tin.

Hồ sơ nộp muộn, hồ sơ chưa đầy đủ, chưa hợp lệ hoặc bản phim tiếp tục phải chỉnh sửa là trách nhiệm của tổ chức, cá nhân đề nghị cấp phép. Thời hạn do ban tổ chức sự kiện ấn định không phải là căn cứ để rút ngắn quy trình, bỏ qua yêu cầu về hồ sơ hoặc giải quyết thủ tục không đúng trình tự, thời hạn theo quy định.

Thận trọng khi lựa chọn sự kiện và công bố giải thưởng

Ngoài ra, Cục Điện ảnh yêu cầu, trước khi gửi phim, tổ chức, cá nhân cần tìm hiểu, xác minh thông tin về tư cách pháp lý, lịch sử tổ chức, uy tín nghề nghiệp, điều lệ, cơ cấu tuyển chọn, thành phần ban giám khảo, hệ thống giải thưởng, phạm vi phổ biến phim và các khoản phí của sự kiện. Cần thận trọng khi lựa chọn sự kiện có dấu hiệu thương mại hóa giải thưởng, trao giải tràn lan hoặc sử dụng danh nghĩa quốc tế nhưng thiếu quy trình tuyển chọn, thẩm định rõ ràng.

Đối với giấy chứng nhận tuyển chọn, giải chuyên đề, giải do đơn vị đồng hành trao, giải danh dự hoặc các hình thức ghi nhận ngoài hạng mục tranh giải chính, tổ chức, cá nhân cần công bố đúng tên gọi, và vị trí của hình thức ghi nhận trong cơ cấu giải thưởng của sự kiện.

Không sử dụng các hình thức ghi nhận nêu trên để khẳng định tác phẩm đã đạt giải thưởng chính hoặc được giới chuyên môn quốc tế ghi nhận rộng rãi; việc công bố thiếu chính xác có thể ảnh hưởng đến uy tín của các tổ chức, cá nhân tham gia và ngành điện ảnh Việt Nam.

Việc gửi phim tham gia sự kiện điện ảnh ở nước ngoài khi phim chưa được cấp Giấy phép phân loại phim hoặc chưa có Quyết định phát sóng là hành vi vi phạm quy định của pháp luật về điện ảnh. Phim được trao giải ở bất kỳ hạng mục nào không làm thay đổi trách nhiệm pháp lý của tổ chức, cá nhân nếu phim được gửi tham gia khi chưa đáp ứng điều kiện theo quy định.

Gắn hoạt động quảng bá điện ảnh với trách nhiệm xã hội

Theo Cục Điện ảnh, việc tuân thủ các quy định của Luật Điện ảnh là nghĩa vụ bắt buộc đối với tổ chức, cá nhân khi gửi phim cho các tổ chức nước ngoài. Tuy nhiên, trách nhiệm đối với đất nước không chỉ dừng lại ở việc chấp hành pháp luật mà còn cần nâng cao ý thức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và sự cân nhắc đầy đủ về tác động của tác phẩm đối với việc xây dựng hình ảnh đất nước và con người Việt Nam.

Khi lựa chọn phim tham dự các sự kiện điện ảnh quốc tế, tổ chức, cá nhân cần xem xét toàn diện chất lượng nghệ thuật, thông điệp, cách tiếp cận, giá trị lịch sử, nhân văn, tác động xã hội và giá trị đối ngoại của tác phẩm.

Cục Điện ảnh tôn trọng quyền tự do sáng tạo, quyền lựa chọn đề tài và quyền phản ánh đời sống xã hội đa chiều trong khuôn khổ pháp luật, đồng thời, khuyến khích lựa chọn, giới thiệu những tác phẩm có chất lượng nghệ thuật, bản sắc, giá trị lịch sử, nhân văn và cách tiếp cận thuyết phục; giúp công chúng quốc tế hiểu đúng, đầy đủ về đất nước và con người Việt Nam; góp phần xây dựng hình ảnh Việt Nam hòa bình, thân thiện, mến khách, chủ động hội nhập và có trách nhiệm với cộng đồng.

Tuy nhiên, Cục Điện ảnh lưu ý, khi lựa chọn, gửi và truyền thông về tác phẩm, tổ chức, cá nhân cần đặt lợi ích quốc gia, dân tộc, trách nhiệm với cộng đồng và uy tín của điện ảnh Việt Nam lên trên mục tiêu tìm kiếm danh hiệu. Không chạy theo giải thưởng để định vị tác phẩm theo hướng thiếu toàn diện về con người và xã hội Việt Nam. Sự ghi nhận quốc tế cần gắn với chất lượng nghệ thuật điện ảnh và trách nhiệm xây dựng hình ảnh tích cực về đất nước, con người Việt Nam tới bạn bè quốc tế.

Đối với công tác quản lý, khi phát hiện dấu hiệu phim được gửi tham dự khi chưa đủ điều kiện, bản phim không đúng với bản phim đã được cấp phép hoặc thông tin về hạng mục, giải thưởng được công bố không chính xác, Cục Điện ảnh sẽ kiểm tra, phối hợp với cơ quan có thẩm quyền xác minh và xử lý theo quy định pháp luật.

Đồng thời, Cục Điện ảnh sẽ xem xét, giới thiệu và hỗ trợ trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ đối với phim có hồ sơ pháp lý đầy đủ, thông tin sự kiện minh bạch, gửi đúng thời hạn, có chất lượng chuyên môn, thể hiện trách nhiệm xã hội và phù hợp với mục tiêu quảng bá điện ảnh, lịch sử, văn hóa và hình ảnh Việt Nam tới bạn bè quốc tế.

Cục Điện ảnh cũng trân trọng đề nghị các cơ quan báo chí tiếp tục tuyên truyền, lan tỏa những giá trị tích cực và đóng góp của ngành điện ảnh đối với đời sống văn hóa, xã hội và sự phát triển của đất nước. Khi thông tin về phim được trao giải tại sự kiện quốc tế, đề nghị phản ánh khách quan vị thế, giá trị của giải thưởng trong hệ thống giải thưởng. Đặc biệt, cần thận trọng khi tác phẩm được tôn vinh dưới danh xưng “sáng tạo”, “góc nhìn mới”, nhưng có thể truyền tải thông điệp tuyên truyền, vận động chính trị do các chủ thể bên ngoài thúc đẩy.

Cục Điện ảnh khẳng định, luôn đồng hành cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động quảng bá, giới thiệu phim Việt Nam ra quốc tế, góp phần xây dựng nền điện ảnh Việt Nam phát triển chuyên nghiệp, chủ động hội nhập, phục vụ sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước../.